Deniz ticareti hukukunda çatma ve hukuki sonuçları
Collision in maritime law and its legal results
- Tez No: 1005808
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR CAN GÖKSOY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Çatma, Kusur, Zarar, Sorumluluk, Çatma Türleri, Çatmanın Sonuçları, collision, fault, damage, liabilit, types of collision, results of collision
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çatma, iki veya daha fazla geminin birbiriyle çarpışmasıdır. Çatma, esasında denize özgü haksız fiil sorumluluğudur. Çatma nedeniyle donatan ve gemi adamları başta olmak üzere kişilerin sorumluluğu doğmaktadır. Ayrıca çatma nedeniyle birçok zarar ve talep de ortaya çıkabilmektedir. Nitekim bir çatma sonucunda ilk gündeme gelmesi beklenen husus gemilerin zarara uğraması iken gemideki insanların ve yükün zarara uğraması da mümkündür; hatta çatmanın çevresel etkilerinin ve karada zararların da meydana gelmesi olasılık dahilindedir. Çatmaya dair hükümler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 1286 ile 1297 arasında düzenlenmiştir. Bu hükümler, iç hukuka 1910 tarihli Denizde Çatmaya Mütedair Bazı Kuralların Birleştirilmesi Hakkında Sözleşme ile alınmıştır. Söz konusu hükümlerde çatmadan doğan sorumluluk, çatma türleri ile çatmaya dair bazı usûli meseleler yer almaktadır. Bir çatmanın ardından çatmanın türü, çatmadan doğan zararlar ile bu zararlardan dolayı sorumlu olanların belirlenmesi gerekir. Bu süreçte toplanan yazılı ve görsel deliller, bilirkişi raporları, tanık ifadeleri çatmada kusurun ve sorumluluğun belirlenmesinde rol oynamaktadır. Çatma sonucunda çatmadan doğan zararlar nedeniyle tazminat davası ile sigortacıların sürece dahil olduğu alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri dahil yargılama safhası söz konusu olur. Çatmada zarar görenlerin zararının giderilmesi ihtiyacının en kısa sürede gerçekleştirilebilmesi için geminin cebri icrasına ilişkin bir sürecin başlaması da olasılık dahilindedir. Çatmanın sularda gerçekleşen bir deniz kazası olduğu gözetildiğinde çatma nedeniyle zarara uğrayanlar insan ve eşyaların bir an önce güvenli bir yere alınması da çatma nedeniyle doğacak sonuçlar arasındadır. Bu nedenle çatma sonucunda kurtarma-yardım faaliyeti de söz konusu olabilir. Çatmanın farklı tabiiyeti bulunan gemiler arasında meydana gelmesi ile açık sularda meydana gelmesi de mümkündür. Bu durumda çatmaya dair uyuşmazlıkla ilgili uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme meseleleri de ortaya çıkabilir. Sonuç olarak çalışmamızda çatmanın tarihçesi, çatmanın tanımı ve unsurları, çatma türleri, çatmadan doğan tazminat, çatma yargılamasında usûli meseleler, çatma uyuşmaşlığında uygulanacak hukuk ile yetkili mahkemenin belirlenmesi, çatmada sigortanın rolü, çatmada cebri icra, çatma ile kurtarma ilişkisine yer verilmiştir.
Özet (Çeviri)
Collision is colliding of two or more vessels each other. In fact, collision is a sui-generis tort liability for maritime law. There are responsible persons who are especially shipowener and seamans as a result of a collision. Additionally, it might be caused many different damages and claims that deprived by a collision. Thus, it is expected priorly that vessel get damaged but also persons on vessel and cargoes on vess might be injured or damaged by a collision. Even it is possible that there might be environmental impacts and damages to land as a result of a collision. Provisions regarding collision is regulated under between Article 1286 to 1297 in Turkish Commercial Code of 6102 No. Those provisions are adopted in national law from Convention for the Unification of Certain Rules of Law with respect to Collisions between Vessels. There are certain rules about liability of collision, types of collisions and some procedural issues in those provisions. It must be detected types of collision, damages and personal liabilities of damages that arises by a collision after that collision occurs. Collecting written and visual proofs, reports of court expert, witness testimony have a crucial role to detect to fault and liability of a collision in this process. It could possibly be said that a judgement process appears after a collision as indemnify claim in court about damages that arised by collision and also a alternative dispute resolution which is contributed by insurance companies. To meet the need to compensate of damages and injuries that is raised by collision in a short time, it's possible a process for forced seizure of collided vessel. When we consider that collision is a maritime acciden which occurs in a water, it's possible result of collision that persons and properties which are damaged or injured by collision must to been taken in a safe place, it might be born salvage and assistance as a result of a collision because of that reason. It's also possible that collision occurs between vessels who have different nationalities or it might be occured in high sea, there might be came into question matters of compenent court and choice of law under this condition. It can be said as conclusion, there are topics as history of collision, description of collision and its elements, types of collision, indemnify raised by collision, matter of procedure about collision, choice of law in collision dispute and determimation of compenent court, role of insurance in collision, forced seizure in collision, relation between collision and salvage in our study.
Benzer Tezler
- Çatmalarda kusur oranlarının belirlenmesi, ulusal ve uluslararası düzeyde incelenerek bir model önerilmesi
Determining the fault ratio in maritime collisions at national and international level : A model proposal
TAMER YALÇIN
Doktora
Türkçe
2014
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEZER ILGIN
- Taşıyanın gemiyi denize, yola ve yüke elverişli halde bulundurma borcu
Carrier's duty to provide a seaworthy, voyageworthy and cargoworthy vessel
GÜLTEN VENÜS CÖMERT
- Donatanın Türk hukukundan doğan sorumluluğu
Responsibility of the shipowner in Turkish law
BEGÜM ERSAN ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DenizcilikBahçeşehir ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDA ÖKTEM ÇEVİK
- Deniz Ticareti Hukukunda taşıtan ve yükleten kavramları: Hakları, borçları ve sorumlulukları
Identity of the contracting shipper and the actual shipper Under Maritime Law and their rights,obligations and liabilities
CÜNEYT SÜZEL