Global iyonosfer modellerinin doğruluğunun Türkiye için araştırılması
Investigation of the accuracy of global ionosphere models for Türkiye
- Tez No: 983552
- Danışmanlar: PROF. DR. BAHATTİN ERDOĞAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeodezi ve Fotogrametri, Geodesy and Photogrammetry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Geoteknik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türkiye üzerindeki iyonosferik Toplam Elektron İçeriği (TEC) dağılımı, 2019–2021 yıllarına ait TUSAGA-Aktif ağı GPS verileri kullanılarak incelenmiştir. Gopi Seemala tarafından geliştirilen GPS-TEC yazılımı ile kod ve faz ölçümlerinden TEC değerleri hesaplanmış ve her yıl için minimum ve maksimum TEC seviyeleri belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, farklı Global İyonosfer Haritaları (GIM) ile karşılaştırılarak model tutarlılığı değerlendirilmiştir. Karşılaştırmalar, Türkiye üzerindeki TEC değerlerinin mevsimsel değişkenlik ve güneş aktivitesine duyarlı olduğunu göstermiştir. Modeller arasında belirgin uyumsuzluklar bulunmuş; üç yıllık dönem boyunca en yüksek Karesel Ortalama Hata (RMSE) değerleri JPL modelinde, en düşük değerler ise CODE ve WUHAN modellerinde elde edilmiştir. Ayrıca WUHAN modelinin 2021 yılı verilerinde eksiklik tespit edilmiştir. 2021 yılında artan güneş aktivitesine paralel olarak TEC değerlerinde dikkate değer bir artış gözlenmiş ve bu durum, bölgesel özellikleri dikkate alan model iyileştirmelerinin önemini ortaya koymuştur. Çalışmada ayrıca TEC değerlerinin IRI-2020 modeli ile uyumu RMSE analizleri üzerinden değerlendirildi. Bulgular, en yüksek TEC ve RMSE değerlerinin 2021 yılında, en düşük RMSE değerlerinin ise çoğunlukla 2019 yılında görüldüğünü ortaya koymuştur. GMT yazılımı ile oluşturulan TEC ve RMSE haritaları, yıllara göre iyonosferik değişimin ayrıntılı biçimde incelenmesine olanak sağlamıştır. xvi İstasyon bazlı çıktılar üreten IRI-2020 için enterpolasyon gerekmemiştir. En düşük RMSE değerleri 2019'da SARY, 2020'de KURU, 2021'de ARDH istasyonlarında; en yüksek RMSE ise sırasıyla MRSI (2019–2020) ve HAK1 (2021) noktalarında hesaplanmıştır. GPS-TEC ile IRI-2020 arasındaki genel korelasyon katsayısı 0.83 olarak bulunmuştur. Bu çalışma, üç yıllık dönemde Türkiye üzerindeki TEC değişimini ortaya koymakta ve IRI-2020 modelinin bölgesel performansını değerlendirmektedir.
Özet (Çeviri)
This study investigates the Total Electron Content (TEC) over Türkiye using GPS observations from the TUSAGA-Aktif network for the years 2019, 2020, and 2021. The data were processed with the GPS-TEC software developed by Gopi Seemala, employing code and phase measurements to derive annual minimum and maximum TEC values. The results were compared with several Global Ionosphere Maps (GIMs) to assess model consistency. The comparison shows that ionospheric TEC over Türkiye exhibits clear sensitivity to seasonal patterns and varying levels of solar activity. Noticeable discrepancies were identified among the different GIM products, with the JPL model yielding the highest Root Mean Square Error (RMSE) values across all examined years, while CODE and WUHAN generally provided lower errors. A data discontinuity was detected in the WUHAN model for 2021. The marked rise in solar activity during 2021 corresponded to a distinct increase in TEC, highlighting the importance of region-specific optimization for improving predictive accuracy. xviii The agreement between TEC estimates and the International Reference Ionosphere model (IRI-2020) was also evaluated through RMSE analysis. Findings indicate that 2021 exhibited the highest TEC and RMSE levels, whereas 2019 typically showed the lowest errors. TEC and RMSE distributions were visualized using GMT, enabling a detailed assessment of temporal variations. Since IRI-2020 provides station-based outputs, no interpolation was required for direct comparisons. The lowest RMSE values were obtained at SARY (2019), KURU (2020), and ARDH (2021), while the highest were recorded at MRSI (2019–2020) and HAK1 (2021). The overall correlation between IRI-2020 and GPS-TEC data was 0.83. The study outlines three-year TEC variability over Türkiye and examines the performance of IRI-2020 in representing regional ionospheric conditions.
Benzer Tezler
- Statik GNSS, Ağ-RTK, PPP, PPP-RTK ve SBAS yöntemlerinin ve bunlardan elde edilen koordinat doğruluklarının karşılaştırılması
Comparision of static GNSS, NETWORK-RTK, PPP, PPP-RTK and SBAS methods and their coordinate accuracy obtained from them
İBRAHİM CİHAN DEMİREL
- Depresif kişilerin kendilerine ve önem verdikleri bir kişiye ilişkin yüklemeleri
Başlık çevirisi yok
IŞIK PAPATYA
- Kuvvetli atıkların yukarı akışlı havasız filtrelerde arıtım kinetiği
Kinetics of strong waste treatment by anqerobic upflow filters
M.ATALAY TİMUR
- 1964-1979 döneminde Türkiye'nin dış ticareti ve bir model denemesi
Başlık çevirisi yok
FÜSUN KAVRAKOĞLU
