Mükemmeliyetçi güdüsel iklimin motivasyonel unsurlar ve duygu durumu ile ilişkisinde akıldışı inançların aracı rolü
The mediating role of irrational beliefs in the relationship between perfectionist motivational climate and motivational elements and mood state
- Tez No: 983575
- Danışmanlar: PROF. DR. İHSAN SARI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Spor, Psychology, Sports
- Anahtar Kelimeler: Mükemmeliyetçi Güdüsel İklim, Akıldışı Performans İnançları, Güdülenme, Duygu Durumu, Antrenör Davranışları, Perfectionistic Motivational Climate, Irrational Performance Beliefs, Motivation, Emotional State, Coaching Behaviors
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Antrenörlük Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, mükemmeliyetçi güdüsel iklimin sporcularda güdülenme biçimleri ve duygu durumu üzerindeki etkilerini incelemeyi ve bu ilişkilerde akıldışı performans inançlarının aracı rolünü daha kapsamlı biçimde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nicel araştırma yaklaşımına dayalı ilişkisel tarama modeli kapsamında yürütülmüş ve veri toplama süreci planlı, sistematik bir biçimde organize edilmiştir. Araştırmanın örneklemini, 14–30 yaş aralığında yer alan ve farklı spor branşlarında düzenli olarak aktif biçimde yer alan 404 lisanslı sporcu oluşturmuş; katılımcıların yaş ortalaması 18,95 ± 3,47 olup örneklem hem bireysel hem takım sporlarını temsil etmektedir. Veri toplama sürecinde Mükemmeliyetçi Güdüsel İklim Ölçeği–Spor, Akıldışı Performans İnançları Envanteri, Sporda Güdülenme Ölçeği ve Spor Duygu Ölçeği kullanılmış; elde edilen veriler SPSS 27 ile R Project yazılımları aracılığıyla ayrıntılı ve güvenilir biçimde analiz edilmiştir. Bu kapsamda çoklu uçdeğer incelemeleri, doğrulayıcı faktör analizi, Cronbach alfa katsayıları ve aracılık modellerini değerlendiren yol analizi teknikleri uygulanmış; modelin uyum iyiliği CFI, TLI, RMSEA ve SRMR indeksleri üzerinden incelenmiş ve analiz sürecinin bütünsel güvenilirliği tutarlı biçimde doğrulanmıştır. Analizler sonucunda mükemmeliyetçi güdüsel iklimin alt boyutları arasında yalnızca kaygı temelli iklimin akıldışı performans inançlarını anlamlı biçimde yordadığı belirlenmiştir. Bu inançların kontrollü güdülenme ile pozitif ve negatif duygular üzerinde belirgin etkiler gösterdiği, özerk güdülenme üzerindeki etkisinin ise anlamlı olmasına rağmen oldukça zayıf kaldığı görülmüştür. Aracılık analizleri, kaygı temelli iklimin akıldışı inançlar üzerinden kontrollü güdülenmeyi ve duygu durumuna ilişkin göstergeleri dolaylı biçimde etkilediğini ortaya koymuş; diğer boyutlarda anlamlı bir aracılık etkisi saptanmamıştır. Bulgular, sporcuların güdüsel ve duygusal süreçlerinin yalnızca bireysel eğilimlerden değil aynı zamanda antrenörün oluşturduğu psikolojik iklimden de güçlü biçimde etkilendiğini göstermekte olup kaygı temelli mükemmeliyetçi yaklaşımın irrasyonel inançları artırarak sporcunun motivasyonel yönelimini, duygusal tepkilerini ve performans deneyimini olumsuz bir çerçevede şekillendirebildiğini düşündürmektedir. Sonuçlar, spor psikolojisi alanında destekleyici, esnek, gelişimi önceleyen ve baskıdan uzak iklimlerin önemini vurgulamakta; antrenörlerin psikolojik iklim düzenlemelerinde daha bilinçli, duyarlı ve sürekli geliştirilebilir uygulamalar benimsemelerinin sporcunun genel uyumunu güçlendireceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the effects of perfectionistic motivational climate on athletes' motivational orientations and emotional states, and to evaluate the mediating role of irrational performance beliefs. The research was conducted using a quantitative relational survey design, and the sample consisted of 404 licensed athletes aged 14–30 from various sports disciplines. Data were collected through the Perfectionistic Motivational Climate in Sport Scale, the Irrational Performance Beliefs Inventory, the Sport Motivation Scale-II, and the Sport Emotion Scale, and analyzed using SPSS 27 and R Project through confirmatory factor analyses, reliability coefficients, and path analyses. Model fit was evaluated with CFI, TLI, RMSEA, and SRMR indices. Findings showed that among the subdimensions of perfectionistic climate, only anxiety-driven climate significantly predicted irrational performance beliefs. These beliefs had meaningful effects on controlled motivation and both positive and negative emotions, while their effect on autonomous motivation remained weak. Mediation analyses indicated that anxiety-driven climate indirectly influenced controlled motivation and emotional variables through irrational beliefs. The results highlight the significant role of the coach-created psychological climate in shaping athletes' motivational and emotional processes and emphasize the importance of supportive, flexible, and low-pressure environments in fostering healthier psychological outcomes.
Benzer Tezler
- Düzenli egzersiz yapan kadınların güdüsel yönelimlerinin ve akış deneyimlerinin belirlenmesinde mükemmeliyetçiliğin rolü
The role of perfectionism in the determination of motivational orientations and the flow experiences of exerciser women
CANDANBANU ATAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporMarmara ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET MUSTAFA YORULMAZLAR
- Lise öğrencilerinin mükemmeliyetçi öz sunum düzeyleri ile sosyal görünüş kaygıları ve benlik saygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The study of relationship between the perfectionistic self presentation levels of high school students and social appearance anxiety and self-esteem
AHMET KOÇYİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ FUAT YALÇIN
- Ergenlerde mükemmeliyetçi benlik sunumunun olumsuz otomatik düşünceler ile algıladıkları sosyal destek açısından incelenmesi
Examination of perfectionistic self-presentation in adolescents in terms of negative automatic thoughts and perceived social support
HACER ERDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiAksaray ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REZZAN GÜNDOĞDU
- Mükemmeliyetçi düşüncenin anksiyete gelişimi ve sürdürülmesi üzerindeki etkisi
The impact of perfectionistic thinking on the development and maintenance of anxiety
MAHMOUD OSMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Topkapı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DUYSAL AŞKUN ÇELİK
- Ergenlerde mükemmeliyetçi benlik sunumunun özgüven ile ilişkisi
Investigation of the relationship between perfectionism self- presentation and self-confidence
AYSEL CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ONUR OKAN DEMİRCİ