Geri Dön

الاستدلال بالحديث الضعيف عند فقهاء المذهب الحنفي

Hanefi fakihlerinde zayıf hadisle istidlal

PDF İndir

  1. Tez No: 983586
  2. Yazar: ADNAN MANAF İSMAİL
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA GENÇ
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Din, Religion
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Arapça
  9. Üniversite: Marmara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Muhaddisler, hadis ilmine ve ıstılahlarına büyük önem vermişlerdir. Bu ilim, hadis türleri ve kısımlarına dair özel bir terminolojiyi kapsamaktadır. İslam tarihinde, bu ilimle hem rivayet hem de dirayet yönüyle ilgilenen büyük hadis âlimleri yetişmiştir. İlk olarak, rivayet yönüyle hadis ilmi, Hz. Peygamber'in sözlerinin ve fiillerinin rivayetini, lafızlarının korunmasını ve doğruluğunun tespitini konu edinir. İkinci olarak, dirayet yönüyle hadis ilmi, hem râvinin hem de rivayet edilen hadisin kabul veya reddedilme durumunu belirleyen bir ilimdir. Muhaddisler, kendi eserlerinde her bir râvînin biyografisine yer vermiş ve rivayetlerinin hadis kitaplarındaki yerini göstermeye büyük özen göstermişlerdir. Öte yandan fukahâ da hadis ilmine, sadece toplama ve rivayet etme noktasında değil; aynı zamanda istidlal ve içtihat açısından da büyük önem vermişlerdir. Hadislerden hükümler çıkarmışlar ve bu doğrultuda İslam beldelerinde fıkhî görüşler ortaya koymuşlardır. Bu tür hadislere“ahkâm hadisleri”denilmiştir. Bu çerçevede İmam Mâlik, İmam Şâfiî ve İmam Ahmed b. Hanbel gibi İmam Ebu Hanife başta olmak üzere Hanefî mezhebi fukahası da hadisleri fıkhî hükümlerin inşasında temel kaynak olarak görmüşlerdir. İmam Ebû Hanîfe, iki öğrencisi ve diğer Hanefî fakihleri, eserlerinde hadislerle istidlal noktasında büyük bir titizlik göstermiş, hadislerin kabulüne dair birtakım şartlar ve ölçütler ortaya koymuşlardır. Bu şartlar içerisinde genel kabul gören kadar bazı yönleriyle farklılık arz edenler de Bulunmaktadır. Bu durum sebebiyle Hanefîler eleştirilmiş; haksız yere hadisi terk ettikleri, zayıf hadislerle amel ettikleri, ayrıca kıyası ve rey'i hadise tercih ettikleri gibi İthamlarla karşı karşıya kalmışlardır. Bu iddiaların ilmi bir temele dayanmadığı açıktır. Dolayısıyla bu ithamların detaylı bir şekilde incelenmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda "Hanefî Fakihlerine Zayıf Hadisle İstidlal başlıklı çalışmada Hanefî fakihlerinin zayıf hadisle ne ölçüde istidlal ettikleri, zayıf hadisin her durumda terk edilip edilmeyeceği, zayıf hadisle ahkâm istinbâtının mümkün olup olmadığı ve bu istidlalin hangi ölçütlere göre yapılabileceği gibi hususlar incelenmektedir. Böylece Hanefîlerin zayıf hadisle istidlal metodunun ve bu konuda geliştirdikleri usulün mahiyetini anlamaya dair bir katkı sağlanması hedeflenmiştir. Çalışmada ayrıca şu konular da işlenmiştir: zayıf hadis kavramlarının tanımı, zayıf hadis çeşitleri, zayıf hadisle amel konusundaki âlimler arası ihtilaf, hadislerin takviyesi ve tevsiki meselesi, fakihlerin amel ettiği zayıf hadis örnekleri Hanefî fakihlerinin hadisi anlama ve yorumlama yöntemleri, Hanefîlerin hadiste yetersiz oldukları yönündeki iddiaların ilmi bakımdan değerlendirilmesi. Bu amaçla çalışmada, Hanefî mezhebinin önde gelen fakihlerinden Cessâs (370/981) Kudûrî (428/1037), Serahsî (490/1090),Alauddin Semerkandî (539/1145), Kâsânî (587/1191) Mergînânî (593/1197) Mevsılî (683/1284), ve diğer alimlerin eserlerinden örnekler sunularak uygulamalı analizler yapılmıştır.

Özet (Çeviri)

Hadith scholars (muhaddithun) have attached great importance to the science of hadith and its terminology. This discipline encompasses a specialized vocabulary regarding the types and categories of hadiths. Throughout Islamic history, great scholars have emerged who engaged with this field from the perspectives of both riwayah (narration) and dirayah (comprehension). First, the science of hadith in terms of riwayah focuses on the narration of the Prophet's sayings and actions, the preservation of their wording, and the verification of their authenticity. Second, the science of hadith in terms of dirayah is a discipline that determines the conditions for accepting or rejecting both the narrator (rawi) and the narrated report (riwayah). In their works, hadith scholars provided biographies for each narrator and took great care to document the placement of their narrations within hadith compendiums. On the other hand, jurists (fuqaha) also placed immense value on the science of hadith, not only in terms of collection and narration but also regarding inference (istidlal) and independent legal reasoning (ijtihad). They derived legal rulings from hadiths and formulated Sahari'a-based opinions across Islamic lands accordingly. Such hadiths are referred to as“legal hadiths”(ahkam al-hadith). In this framework, alongside figures like Imam Malik, Imam Shafi'i, and Imam Ahmed b. Hanbal, the jurists of the Hanafi school—led by Imam Abu Hanifa—regarded hadiths as a primary source in the construction of legal rulings. Imam Abu Hanifa, his two prominent students (Sahibayn), and other Hanafi jurists demonstrated great rigor in using hadiths for legal inference and established certain criteria and conditions for their acceptance. Among these conditions, some are generally accepted, while others exhibit differences in certain aspects. Due to these methodological differences, Hanafis have faced criticism and accusations such as unjustly abandoning hadiths, practicing based on weak hadiths, or preferring analogy (qiyas) and personal opinion (ray) over hadiths. It is clear that these claims lack a scientific basis. Therefore, these allegations must be examined and evaluated in detail. In this context, the study titled“Inference with Weak Hadiths by Hanafi Jurists”investigates the extent to which Hanafi jurists utilized weak hadiths, whether a weak hadith should be discarded in all circumstances, whether it is possible to derive legal rulings from weak hadiths, and the criteria according to which such inferences are made. Thus, the study aims to contribute to the understanding of the nature of the Hanafi methodology and the principles they developed regarding inference from weak hadiths. The study also covers the following topics: definitions of weak hadith concepts, types of weak hadiths, scholarly disagreements regarding practicing based on weak hadiths, the issue of strengthening (taqwiya) and documenting (tawthiq) hadiths, examples of weak hadiths utilized by jurists, the Hanafi jurists' methods of understanding and interpreting hadiths, and a scholarly evaluation of the claims regarding the Hanafis' perceived inadequacy in the field of hadith. To this end, applied analyses are presented using examples from the works of prominent Hanafi jurists such as al-Jassas (d. 370/981), al-Quduri (d. 428/1037), al-Sarakhsi (d. 490/1090), Alauddin al-Samarqandi (d. 539/1145), al-Kasani (d. 587/1191), al-Marghinani (d. 593/1197), al-Mawsili (d. 683/1284), and others.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    660235

    منهج الاستدلال بالأدلة النَّقلية على مسائل الاعتقاد عند الإباضية/THE

    İbadiliğin itikadi konularda nakli delille istidlal metodu

    OTHMAN KHALEEL IBRAHIM AHMEDALHUSSEIN

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2021

    Dinİstanbul Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. RAMAZAN YILDIRIM

  2. Tez No

    946461

    قواعد الاستدلال الصرفية عند شراح الشافية جمعا ودراسة وتمثيلا

    Şafiye Şarihlerine Göre Sarf Delillendirme KurallarıToplama, Inceleme ve Örneklendirme

    ALY RAGAB ALY TAHA

    Doktora

    Arapça

    Arapça

    2024

    Doğu Dilleri ve EdebiyatıMansoura Unıversıty

    Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. Wael el-Sayed el-Buril el-Said

  3. Tez No

    1018448

    استدلال أصوليّي الحنفيّة وفقهائهم بحديث الخيريّة

    Hanefi mezhebi usûl ve fıkıh âlimlerinin“hayriyet”hadisine dayalı istidlâlleri

    YUSUF JEENA

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2026

    DinFatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MHD.AYMAN ALJAMMAL

  4. Tez No

    912006

    منهج موسى جار الله في الاستدلال وقواعد الترجيح في تفسير القرآن الكريم

    Musa Carullah'ın Kur'an-ı Kerim'in tefsirinde tercih kuralları ve istidlal metodu

    ABDUSSAMED ZAVA

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2024

    DinYalova Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN SAİTOĞLU

  5. Tez No

    469795

    علي محمد البشیر حموده،“الاستدلال بالسنة النبوية عند علماء لیبیا فتاوى الشیخین محمد قرّيو ومفتاح اللبیدي نموذجا”ً ، قسم الحديث، أصبارطا،

    El-istidlâl bi"s-sünneti'n-nebeviyye fî fetavâ ulamai Libya (Fetavâ eş-Şeyhayn Kirriv ve el-Lebîdî Nemûzecen) Libya âlimlerinin fetvalarında sünnet ile istidlal (Şeyh Muhammed Kirriv ve Miftah el-Lebîdî örneği)

    ALI MOHAMED ALBASHİR HAMMUDA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    DinSüleyman Demirel Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TALAT SAKALLI

Geri Dön