Savunma harcamaları ve ekonomik göstergeler arasındaki nedensellik ilişkisi: Türkiye örneği (1980-2023)
Causality relationship between military expenditures and economic indicators: The case of Turkey (1980-2023)
- Tez No: 983678
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET KARAKAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ekonomi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Savunma harcamaları, ülkelerin güvenlik ve istikrarını sağlamak amacıyla yaptıkları harcamalardır. Tarih boyunca askeri güç, devletlerin meşruiyetinin en temel göstergelerinden biri olmuştur. Günümüzde artan küresel tehditler ve bölgesel çatışmalar, ülkeleri ekonomik kaygı gözetmeksizin savunma harcamalarını arttırmaya yöneltmektedir. Türkiye'nin jeopolitik konumu, savunma ihtiyacını yüksek kılmakta; ülke, savunma alanında hem ihracatçı hem de ithalatçı bir konumda bulunmaktadır. Bu nedenle savunma harcamalarının ekonomik etkilerinin incelenmesi önem taşımaktadır. Bu çalışma üç bölümden ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Birinci bölümde, savunma kavramı, savunma sanayinin yapısı ve savunma harcamaları kavramsal çerçevede ele alınacaktır. İkinci bölümde, Osmanlı Devleti'nden günümüze Türkiye'nin savunma harcamalarının tarihsel gelişimi, savunma harcamalarının dünya genelindeki seyri ve bu harcamaların ekonomik etkileri incelenecektir. Üçüncü bölümde ise, Türkiye'de 1980-2023 yılları arasında gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), askeri harcamalar, dış ticaret hacmi ve sabit sermaye yatırımları arasındaki uzun ve kısa dönem ilişkiler Johansen-Juselius Eşbütünleşme Testi ve Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, değişkenler arasında iki adet eşbütünleşme ilişkisinin varlığını göstermektedir. Uzun dönem analiz sonuçlarına göre, savunma harcamaları ile dış ticaret hacmi arasında pozitif; sabit sermaye yatırımları ile savunma harcamaları arasında ise negatif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Buna karşın, GSYH ile savunma harcamaları arasındaki ilişki uzun dönemde istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır. VECM temelli nedensellik analizinden elde edilen bulgular, savunma harcamaları ile diğer ekonomik göstergeler arasında uzun dönemde anlamlı bir nedensellik ilişkisi bulunduğunu, ancak kısa dönemde herhangi bir nedensellik ilişkisine rastlanmadığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Defense expenditures are expenditures made by countries to ensure their security and stability. Throughout history, military power has been one of the most fundamental indicators of state legitimacy. Today, increasing global threats and regional conflicts are driving countries to increase their defense spending regardless of economic concerns. Turkey's geopolitical location makes defense demands high; the country is both an exporter and importer of defense. Therefore, examining the economic impact of defense spending is crucial. This study consists of three sections and a conclusion. The first section will examine the concept of defense, the structure of the defense industry, and defense spending within a conceptual framework. The second section will examine the historical development of Turkey's defense spending from the Ottoman Empire to the present, the global trajectory of defense spending, and the economic impact of these expenditures. In the third part, the long and shortterm relationships between gross domestic product (GDP), military expenditures, foreign trade volume and fixed capital investments in Turkey between 1980 and 2023 were analyzed through the Johansen-Juselius Cointegration Test and Vector Error Correction Model (VECM). The findings indicate the existence of two cointegration relationships among the variables. According to the long-term analysis results, a positive relationship was found between defense spending and foreign trade volume, and a negative relationship was found between fixed capital investments and defense spending. However, the relationship between GDP and defense spending was not found to be statistically significant in the long run. Findings from the VECMbased causality analysis reveal a significant long-term causality relationship between defense spending and other economic indicators, but no short-term causality relationship was found.
Benzer Tezler
- Savunma harcamaları, işsizlik, döviz kuru vefaiz oranı arasındaki ilişki: türkiye örneği
Relationship between defense expenditures,unemployment, exchange rate, and interest rate:the case of turkey
HİJAN EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EkonomiVan Yüzüncü Yıl Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA TORUSDAĞ
- Türkiye'de savunma harcamalarının ekonomik büyümeye olan etkisinin ekonometrik analizi
Econometric analysis of the effect of defense expenditures on economic growth in Turkey
KAMİL ENES PÖGE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Ekonomiİstanbul Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA BAHAR ŞANLI
- The impact of military expenditures on economic growth in Turkey
Türkiye'de askeri harcamaların ekonomik büyüme üzerine etkisi
MEHMET OĞUZ TAÇYILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
MaliyeAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASUMAN ÇUKUR
- Türkiye'de sağlık politikaları göstergeleri ve makro ekonomik büyüklükler ile olan etkileşimi
Health care indicators in Turkey and their econometric relationality and interaction with macro economic indicators
ÖZER BUĞRA
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU