İslam aile hukukunda evliliğe kadar olan süreçlerin tarihsel ve toplumsal arka planı
The historical and social background of the processes up to the marriage in Islamic family law
- Tez No: 983850
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA YILDIRIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Hukuk, Sosyoloji, Religion, Law, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma,“İslam Aile Hukukunda Evliliğin Kuruluşuna Kadar Olan Süreçlerin Tarihsel ve Toplumsal Arka Planı”başlığı altında, hukuk–toplum–aile ilişkisini kavramsal bir çerçevede ele alarak, İslam aile hukukunun doğuşunda ve gelişiminde toplumsal faktörlerin rolünü incelemektedir. Çalışmanın ilk bölümü, tezin kavramsal çerçevesini oluşturmaktadır. Toplum, hukuk ve aile kavramları tarih boyunca birbirini besleyen ve karşılıklı etkileşim içinde şekillenen temel olgulardır. Hukuk, toplumsal yapının değerlerini, inançlarını ve örfi kabullerini dikkate alarak meşruiyet kazanırken; aile, bu toplumsal yapının hem ürünü hem de sürdürücüsü olarak hukukun en somut uygulama alanını oluşturur. Dolayısıyla aile kurumu, toplumsal düzenin korunmasında olduğu kadar hukukun toplumsal temellerinin anlaşılmasında da merkezi bir rol üstlenmektedir. Aile, belirli fonksiyonları yerine getirdiği ölçüde toplumsal düzenin korunmasını sağlayabilmektedir; bu bağlamda hem toplumbilimleri hem de dinler, aileyi koruyucu normlar geliştirmişlerdir. Ailenin bu şekilde ele alınışı, sosyolojideki yapısal-işlevselci perspektifle ve İslam hukukundaki maslahat ve makâsıd anlayışıyla uyum göstermekte olup, dinî, sosyolojik ve hukuki çerçevelerde aileye verilen önemin ortak bir anlayış olarak benimsendiğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde, İslam öncesi Arap toplumunun sosyo-kültürel yapısı, evlilik öncesi uygulamaları ve aileye ilişkin örfi kabulleri tarihsel-sosyolojik yöntemle analiz edilmiştir. Vahyin gelişiyle birlikte bu yapıların nasıl dönüştüğü ve toplumun kabul ettiği iyi, doğru ve adil olanla vahyin ilkeleri arasındaki etkileşim değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, İslam hukukunun adalet, insan onuru ve maslahat anlayışı çerçevesinde, toplumsal gerçekliği göz ardı etmeyen dinamik bir sistem olduğu belirlenmiş; İslam aile hukukunun da yalnızca dinî bir normlar bütünü değil, toplumsal yapıyla sürekli etkileşim hâlinde gelişen, insan merkezli, adalet odaklı ve bütüncül bir hukuk anlayışı olarak değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This work examines the role of social factors on the emerging and growth of Islamic family law by discussing the relation of law-society-family on a conceptual frame under the title“The historical and social background of the processes up to the marriage in Islamic family law”. First part of this study forms the conceptual frame of the thesis. The terms society, law and family are basic phenomenons shaped by nurturing and interacting with one another throughout history. While law gains legitimacy by paying regard to the values, beliefs and traditions of the social structure, family forms the most solid field of application of law by being both production and sustainer of this social structure. Therefore, the institution of family plays a pivotal part on understanding the social basics of law as well as protecting the social order. The family can ensure the preservation of social order to the extent that it fulfills certain functions; in this context, both social sciences and religions have developed norms that protect the family. This way of approaching the family is in line with the structural-functionalist perspective in sociology and the understanding of maslaha and maqasid in Islamic law and reveals that the importance given to the family is adopted as a common understanding in religious, sociological and legal frameworks. On the second part of the study, the sociocultural structure, premarital practices, and customary family-related beliefs of pre-Islamic Arab society were analyzed using historical-sociological methods. How these structures transformed with the advent of revelation, and the interaction between what society accepted as good, right, and just and the principles of revelation are assessed. In conclusion, it is determined that Islamic law is a dynamic system that does not ignore social reality within the framework of its understanding of justice, human dignity, and maslaha; Islamic law is evaluated not merely as a set of religious norms but as a homocentric, justice-oriented, and holistic legal approach that constantly interacts with the social structure.
Benzer Tezler
- Avrupa Hukuku ve İslam Hukuku'nda aile kavramı
The concept of family in European Law and İslamic Law
LÜTFİYE GÖZÜTOK
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
HukukMarmara ÜniversitesiOrtadoğu Ülkeleri Hukuk Sistemleri Ana Bilim Dalı
PROF. FERİT HAKAN BAYKAL
- دراسة الأحكام المتعلقة بالزواج في القانون العراقي من منظور الفقه الإسلامي
Irak aile hukukunda evlilik sözleşmesine ilişkin hükümlerin İslam fıkhı açısından değerlendirilmesi
ABDULQAHAR AHMED AZEEZ
- İslam hukuku ve Türk Medeni Hukukunda evlenmenin hükümsüzlüğü ve hukuki sonuçları
Invalidity of marriage in Islamic and Turkish Law and its legal results
ABDURRAHMAN SAVAŞ
- İslam hukukunda iddet ve Türk Medeni Kanununda kadınlara özgü bekleme süresinin karşılaştırması
Başlık çevirisi yok
ESMA TUNCEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MÜNTEHA MAŞALI
- Rivayetler ışığında talak
The divorce in Islam in reference to the original narratives
ABDULHEKİM ÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMİL ÇAKIN
