Birinci basamak sağlık çalışanlarında otizm spektrum bozukluğu farkındalık araştırması: Ordu ili örneği
Autism spectrum disorders (ASD) awareness research in primary health care workers: Case study of Ordu province
- Tez No: 983935
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE EMEL ÖNAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikiyatri, Sağlık Yönetimi, Halk Sağlığı, Psychiatry, Healthcare Management, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, birinci basamak sağlık hizmetleri, sağlık çalışanları, SÇ-OBA, erken tanı, Autism spectrum disorder, primary healthcare, healthcare workers, KCAHW, early diagnosis
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Ordu ilindeki birinci basamak sağlık çalışanlarının Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) farkındalık düzeylerini belirlemektir. Yaşam boyu süren nörogelişimsel bir bozukluk olan OSB'de erken tanı, müdahale programlarının etkinliği için kritik önem taşır. Gelişimsel bozuklukların ilk gözlemlendiği birinci basamak sağlık hizmetleri, bu süreçte kilit rol oynamaktadır. Yöntem: Bu kesitsel araştırma, 01.08.2024–01.08.2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmaya, Ordu il merkezi ve ilçelerindeki aile sağlığı merkezlerinde görevli 106 aile hekimi ve 109 aile sağlığı çalışanı katılmıştır. Veriler, sosyodemografik bilgi formu ve Sağlık Çalışanlarının Çocukluk Çağı Otizmi Hakkında Bilgi Anketi'nin (KCAHW/SÇ-OBA) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış versiyonu kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Ölçek, OSB'nin temel belirtilerini ve genel bilgilerini kapsayan 4 alt alandan oluşmaktadır: Alan 1- Sosyal etkileşim (8 madde), Alan 2- İletişim (1 madde), Alan 3- Davranışsal örüntü (4 madde) ve Alan 4- Bozukluğun özellikleri (6 madde). Ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach's alpha = 0,86 olarak hesaplanmıştır. Analizler SPSS programında tanımlayıcı istatistikler, Bağımsız Örneklem t-testi, ANOVA, Ki-kare ve Pearson korelasyon testleri kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %50,7'si aile sağlığı çalışanı, %49,3'ü aile hekimidir; %75,3'ü kadın, %24,7'si erkektir. Çalışılan birimlerin %66'sında (n=109) OSB tanılı çocuk bulunmaktadır. Katılımcıların SÇ-OBA puan ortalaması 19 üzerinden 14,30 ± 2,25 bulunmuştur; bu puan“orta-yüksek”düzeyde bir farkındalığa işaret etmektedir. Meslek hayatında OSB vakasıyla karşılaşanların (n=187) toplam SÇ-OBA puanı, karşılaşmayanlara (n=28) göre ileri düzeyde anlamlı yüksek saptanmıştır (p < 0,001). Aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının toplam SÇ-OBA puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamakla birlikte (p = 0,266); aile hekimlerinin Alan 3 ve Alan 4 puanları daha yüksektir. Eğitim alanların yalnızca Alan 1 puanları anlamlı yüksek bulunmuştur (p = 0,027). Sonuç: Sağlık çalışanlarının temel belirtileri tanımada başarılı olduğu, ancak klinik detaylar ve eşlik eden hastalıklar konusunda bilgi eksikliği yaşadığı belirlenmiştir. Erken tanı kapasitesini güçlendirmek için sistematik izlem, multidisipliner yaklaşım ve vaka temelli sürekli eğitimler önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aims to determine the awareness levels of primary healthcare workers in Ordu regarding Autism Spectrum Disorder (ASD). In ASD, a lifelong neurodevelopmental disorder, early diagnosis is of critical importance for the effectiveness of intervention programs. Primary healthcare services, where developmental disorders are first observed, play a key role in this process. Method: This cross-sectional study was conducted between August 1, 2024, and August 1, 2025. The study population consisted of 106 family physicians and 109 family health workers employed in family health centers across the city center and districts of Ordu. Data were collected via face-to-face interviews using a sociodemographic information form and the Turkish version of the Knowledge about Childhood Autism among Health Workers (KCAHW) questionnaire, which has been validated and tested for reliability. The scale comprises four subdomains: Domain 1: Social interaction (8 items), Domain 2: Communication (1 item), Domain 3: Behavioral patterns (4 items), and Domain 4: Characteristics of the disorder (6 items). The internal consistency of the scale was calculated as Cronbach's alpha = 0.86. Statistical analyses were performed using descriptive statistics, Independent Samples t-test, ANOVA, Chi-square, and Pearson correlation tests in the SPSS software. Results: Of the participants, 50.7% were family health workers and 49.3% were family physicians; 75.3% were female and 24.7% were male. Children diagnosed with ASD were present in 66% (n=109) of the working units. The mean KCAHW score of the participants was 14.30 ± 2.25 out of 19, indicating a“moderate-to-high”level of awareness. The total KCAHW scores of those who had encountered ASD cases in their professional careers (n=187) were found to be significantly higher than those who had not (n=28) (p < 0.001). Although no statistically significant difference was observed between the total scores of family physicians and family health workers (p = 0.266), family physicians achieved higher scores in Domain 3 and Domain 4. For those who received specialized training, only Domain 1 scores were significantly higher (p = 0.027). Conclusion: It was determined that while healthcare workers were successful in identifying core symptoms, they experienced a lack of knowledge regarding clinical details and comorbidities. To strengthen early diagnosis capacity, systematic monitoring, a multidisciplinary approach, and case-based continuous education programs are recommended.
Benzer Tezler
- Birinci basamağa başvuran ebeveynlerde otizm spektrum bozukluğu farkındalığı ile ruhsal durum arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between autism spectrum disorder awareness and mental status in parents applying to primary care
FATMA RAHMET YILDIRIMER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU İLKE YILDIRIM
- Bolu'da birinci basamakta görev yapan sağlık çalışanlarının otizm spektrum bozukluğu hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluatinge knowledge,attitudes,and behaviors about autism spectrum disorder of health care professionals working in primary health care facilities in Bolu provinc
SEDANUR ÖZTÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN ÖZSARI
- Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin otizm spektrum bozukluğu'na yönelik bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge levels of Family Medicine specialty students regarding autism spectrum disorder
RESUL ATAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM POLAT
DR. NESLİHAN ALTINÖZ
- Türkiye'de Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin ve aile hekimlerinin otizm spektrum bozukluğu hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of information attitudes and behaviors of family medicine specialist students and family doctors about autism spectrum disorder in Turkey
FATMA NUR ERZURUMLUOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAZİYE ŞULE GÜMÜŞTAKIM
- İstanbul'daki iki ilçede aile sağlığı merkezlerindeki sağlık çalışanlarının aşı ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors about vaccination in health workers in family health centers in TWO districts of Istanbul
AYŞE CEYLAN DEMİREL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Halk Sağlığıİstanbul ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE EMEL ÖNAL