Nöbet ve mesai usülü çalışmanın uyku kalitesi, gündüz uykululuk ve psikolojik belirtiler üzerine etkisi: Hastane çalışanları üzerine kesitsel bir anket çalışması
The effect of shift and overtime work on sleep quality, daytime sleepiness, and psychological symptoms: A cross-sectional survey study on hospital employees
- Tez No: 983959
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURAK DEMİRCİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Acil Tıp, Emergency Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Acil Tıp Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, üçüncü basamak bir eğitim ve araştırma hastanesinde görev yapan sağlık çalışanlarında nöbetli çalışma düzeni ile uyku kalitesi, gündüz uykululuk düzeyi ve depresyon–anksiyete–stres belirtileri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca uyku ve psikolojik durum göstergeleri ile sosyodemografik ve mesleki özellikler arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel, tanımlayıcı ve analitik nitelikteki bu anket çalışmasına, 01.08.2025–15.08.2025 tarihleri arasında hastanede aktif görev yapan 306 çalışan dâhil edildi. Veriler, Google Forms üzerinden uygulanan çevrim içi anket ile toplandı. Sosyodemografik ve çalışma özelliklerine ek olarak Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PSQI), Epworth Uykululuk Ölçeği (ESS) ve Depresyon–Anksiyete–Stres Ölçeği (DASS-21) kullanıldı. Veriler Jamovi programına aktarılıp; tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, Ki-kare testi, Pearson/Spearman korelasyon ve uygun durumlarda ANOVA/Welch ANOVA ile analiz edildi; p<0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular:Katılımcıların yaş ortalaması 31,0 ± 6,39 yıl olup %51,0'ı (n=156) nöbet tutmaktaydı. PSQI (7,63 ± 3,32), ESS (7,70 ± 4,80) ve DASS-alt boyut ortalamalarının (depresyon 14,3 ± 11,1; anksiyete 9,24 ± 8,82; stres 14,9 ± 10,7) kesme değerlerinin üzerinde seyretmesi, çalışmada yaygın uyku bozukluğu ve hafif–orta düzeyde psikolojik belirti varlığına işaret etti. Nöbet tutan grupta PSQI toplam skoru (8,70 vs. 6,52; p<0,001), tüm PSQI bileşenleri, ESS (8,42 vs. 6,95; p=0,007) ve DASS-depresyon, anksiyete ve stres puanları anlamlı derecede daha yüksekti. PSQI toplam skoru ile ESS ve DASS-alt boyutları arasında zayıf–orta düzeyde pozitif korelasyon saptandı (tümü p<0,001). Cinsiyet analizinde kadınlarda ESS, DASS-anksiyete ve DASS-stres puanlarının erkeklere göre anlamlı derecede yüksek olduğu bulundu. Nöbet durumu PSQI ve ESS kategorileri ile anlamlı ilişki gösterirken, depresyon, anksiyete ve stres kategorileri ile ilişki saptanmadı. Sonuç: Nöbetli çalışma, sağlık çalışanlarında uyku kalitesini bozmakta, gündüz uykululuğunu artırmakta ve depresyon–anksiyete–stres belirtileriyle ilişkili görünmektedir. Bulgular, özellikle gece nöbetlerinin sınırlandırılması, ardışık nöbetlerin azaltılması ve uyku hijyeni ile psikososyal destek programlarının güçlendirilmesinin çalışan sağlığını ve hizmet güvenliğini destekleyecek önemli müdahale alanları olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to evaluate the relationship between shift work pattern sand sleep quality, daytime sleepiness levels, and symptoms of depression, anxiety, and stres among healthcare workers employed at a tertiary education and research hospital. Furthermore, there lationships between sleep and psychological state indicators and sociodemographic and occupational characteristics were investigated. Materials and Methods: This cross-sectional, descriptive and analytical survey study included 306 employee sactively working at the hospital between 1 August 2025 and 15 August 2025. Data were collected via an online survey administered through Google Forms. In addition to sociodemographic and work characteristics, the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Epworth Sleepiness Scale (ESS), and Depression–Anxiety–Stress Scale (DASS-21) were used. Data were transferred to the Jamovi programme and analyse dusing descriptive statistics, independent samples t-test, chi-square test, Pearson/Spearman correlation, and ANOVA/ Welch ANOVA where appropriate; p<0.05 was considered statistically significant. Results: The averageage of participants was 31.0 ± 6.39 years, and 51.0% (n=156) were on duty. The PSQI (7.63 ± 3.32), ESS (7.70 ± 4.80) and DASS subscale means (depression 14.3 ± 11.1; anxiety 9.24 ± 8.82; stress 14.9 ± 10.7) were above the cut-off values, indicating the prevalence of sleep disorders and mild to moderate psychological symptoms in the study. In the shift-working group, the PSQI total score (8.70 vs. 6.52; p<0.001), all PSQI components, ESS (8.42 vs. 6.95; p=0.007) and DASS depression, anxiety and stres scores were significantly higher. A weak to moderate positive correlation was found between the PSQI total score and the ESS and DASS sub-dimensions (all p<0.001). In the gender analysis, ESS, DASS-anxiety and DASS-stress scores were found to be significantly higher in women than in men. Seizure status showed a significant relationship with PSQI and ESS categories, while no relationship was found with depression, anxiety, and stres categories. Conclusion: Shift work appears to impair sleep quality among healthcare workers, increase daytime sleepiness, and be associated with symptoms of depression, anxiety, and stress. Findings indicate that limiting night shifts, reducing consecutive shifts, and strengthening sleephygiene and psychosocial support programmes are important areas of intervention that will support worker health and service safety.
Benzer Tezler
- Mesai ve nöbet usulü çalışan sağlık personellerinin yeme bozuklukları eğilimlerinin karşılaştırılması
Comparison of eating disorder tendencies of health personnel working overtime and on duty
ELİF DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEYDİ YIKMIŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN ASLAN
- Branşlara göre hemşirelerin mesleki ve fiziksel aktivite düzeyleri, izometrik – izokinetik kuvvet parametreleri ve mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişkisi
The relationship between nurses occupational physical activity levels, isometric - isokinetic strength parameters and occupational burnout according to branches
SEREN TÜRK KAPLAN
- Vardiyalı ve nöbet usulü çalışmanın aile yaşamı üzerinde etkisi: Sağlık sektörü örneği
The impact of shift-based work and on-call duty on family life: The case of the healthcare sector
AYŞE AKSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Ticaret ÜniversitesiAile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. HANİFİ PARLAR
- Düzenli mesaide çalışan bireyler ile düzensiz ve vardiyalı-nöbet usülü çalışan bireylerin evlilik doyumundaki farklılıkların karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative study of the differences in marital satisfaction between individuals working regular office hours and those working irregular or shift-based schedules
KÜBRA UÇARSU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Aile PlanlamasıKto Karatay ÜniversitesiAile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED ARIKAN
- Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi İzzet Baysal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan personelin COVID-19 hakkında görüşleri, tükenmişlik ve umutsuzluk düzeylerinin saptanması
Bolu Abant İzzet Baysal University İzzet Baysal training and research hospital staff's opinions about COVID-19 and determination of their burnout and hopelessness levels
ESRA DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sağlık YönetimiHacettepe ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KERİM HAKAN ALTINTAŞ