Küreselleşme sürecinde imalat sanayinin dış ticaret yapısı: İhracat-ithalat ilişkilerinin ülkesel ve sektörel panel veri analizi
Foreign trade structure of the manufacturing sector in the context of globalization: A panel data analysis of country and sector level export–import relationships
- Tez No: 983980
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TERZİOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küreselleşme sürecinin son otuz yılda daha da hızlanması ile ülkeler arasındaki ticaretin hacmi de yapısı da ciddi bir dönüşüm geçirmektedir. Küresel entegrasyonun artması sonucunda ihracat ile ithalat arasındaki bağımlılık da artış göstermektedir. Türkiye'nin dış ticaretinde en çok ihracat yaptığı Avrupa ve Asya ülkeleri ile öne çıkan imalat sanayi alt sektörleri üzerine ihracata dayalı büyüme hipotezi çerçevesinde panel veri analizi ile gerçekleştirilen bu çalışmada; ihracat ile ithalatın birbirini sektörel ve ülkesel düzeyde nasıl etkilediği araştırılmıştır. Çalışmada; 20 ülkenin 1992-2022 yılları için 15 imalat sanayi alt sektörüne ait verileri kullanılmıştır. Ekonometrik analiz hem ülkesel düzeyde hem de sektörel düzeyde gerçekleştirilmiştir. Ülkeler düzeyinde ve sektörel düzeyde Hausman testi, Pesaran CD testi, Durbin Watson testi ve heteroskedasite testleri uygulanarak öncelikle sabit etkiler modeli ile tesadüfi etkiler modeli arasında bir seçim yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre; çoğu sektörde ve ülkede birimler arası korelasyon (yatay kesit bağımlılığı), otokorelasyon ve değişen varyans sorunları tespit edilmiştir. Karar testleri olarak Driscoll-Kraay, Beck-Katz ve Robust tahmincileri kullanılmıştır. Tahmicilerden elde edilen bulgular neticesinde makine ve elektrik ürünleri imalatı, tekstil ürünleri imalatı, ayakkabı ürünleri imalatı, kimya ürünleri imalatı, taş ve cam ürünleri imalatı, kauçuk ve plastik ürünleri imalatı gibi sektörlerde; Hollanda, Malezya, Çin gibi ülkelerde ihracat ile ithalat arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğu ve ihracatın ithalatı yüksek oranlarda etkilediği gözlemlenmiştir. Diğer yandan yapılan parçalı regresyon analizi ile ülkelerin hangi sektörde dışa bağımlı olduğu ve hangi sektörde dış ticaretini ülke içindeki kaynaklar ile gerçekleştirdiği tespit edilerek ülkelerin karşılaştırmalı analizinin yapılması sağlanmıştır. Elde edilen analiz bulguları neticesinde; ülkelerin sanayi politikaları, sahip olduğu kaynaklar ve teknoloji düzeyinin ülkelerin dış ticaretini nasıl etkilediği yorumlanmıştır. Çeşitli ekonomik yapılar arasındaki farklılıkları ve benzerlikleri hem zaman hem ülke hem de sektör boyutu ile ortaya koyan bu kapsamlı çalışma ile dış ticaretin belirleyicileri analiz edilerek dış ticaret ilişkilerindeki karmaşık etkileşimleri anlamak ve ülkelerin dış ticaret politikalarının belirlenmesi sürecinde bir yol gösterici olması hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
With the acceleration of globalization over the past thirty years, both the volume and structure of international trade have undergone a significant transformation. As global integration has deepened, the interdependence between exports and imports has also increased. Within the framework of the export-led growth hypothesis, this study investigates how exports and imports influence each other at the sectoral and national levels, focusing on Turkey's main trading partners in Europe and Asia and key manufacturing sub-sectors. The analysis uses data from 20 countries covering 15 manufacturing sub-sectors for the period 1992–2022 and employs a panel data methodology. At both the country and sectoral levels, Hausman, Pesaran CD, Durbin-Watson, and heteroskedasticity tests were applied to determine the appropriate model between fixed and random effects. The results reveal the presence of cross-sectional dependence, autocorrelation, and heteroskedasticity in most countries and sectors. Therefore, Driscoll-Kraay, Beck-Katz, and Robust estimators were used as corrective measures. Findings indicate that in sectors such as machinery and electrical equipment, textiles, footwear, chemicals, glass and ceramics, and rubber and plastics manufacturing, there is a positive and significant relationship between exports and imports, particularly in countries like the Netherlands, Malaysia, and China—implying that exports strongly influence imports. Additionally, the segmented regression analysis identified the sectors in which countries are more dependent on imports and those where production relies more on domestic resources, allowing for comparative evaluation. Overall, the results show that industrial policies, resource availability, and technological development play a decisive role in shaping a country's foreign trade patterns. By capturing the differences and similarities among various economic structures across time, countries, and sectors, this comprehensive study aims to enhance the understanding of the complex interactions within international trade and provide insights for developing effective trade policies.
Benzer Tezler
- A Dutch disease approach into the premature deindustrialization
Erken sanayisizleşmeye Hollanda hastalığı yaklaşımı
MUHAMMET SAİT ÇAKIR
- Türkiye imalat sanayinin uluslararası ekonomiye entegrasyonunun değerlendirilmesi
Evaluation of integration of Turkey's manufacturing industry to international economy
EMİNE BÜŞRA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Ekonomiİstanbul Ticaret ÜniversitesiUluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUHİTTİN ADIGÜZEL
- Küreselleşmenin Türkiye ekonomisinin büyümesine etkileri -İhracatın ekonomik büyümeye etkisi -
Başlık çevirisi yok
YUSUF KURTOĞLU
