İnşikâk Sûresi'nin sarf ve nahiv açısından tahlili
An analytical study of the morphology and syntax of Surah al-Inshiqāq
- Tez No: 984006
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN MAHMUT KAYAGİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Din, Linguistics, Religion
- Anahtar Kelimeler: Arap Dili, İnşikâk Sûresi, Sarf, Nahiv, Semantik Analiz, Arabic Language, Sūrat al-Inshiqāq, Morphology (Ṣarf), Syntax (Naḥw), Semantic Analysis
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Kur'ân-ı Kerîm'in 84. sûresi olan İnşikâk Sûresi'nin morfolojik (sarfî) ve sentaktik (nahvî) tahlîlini konu edinmektedir. Araştırmada sûrede yer alan kelimeler, hem kök ve iştikâk ilişkileri hem de cümle içindeki sentaktik görevleri bakımından ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Sûrenin isminde geçen“inşikâk”kavramı İslamiyet öncesi kullanımları, eş ve zıt anlamlılarıyla birlikte değerlendirilmiş; kavramın lugavî anlam alanı tespit edilerek tarihsel ve bağlamsal çerçevesi ortaya konmuştur. Çalışmada klasik Arap dili kaynakları ve temel tefsir eserleri esas alınmış; ayrıca modern semantik yaklaşımlar da dikkate alınmıştır. Yapılan literatür taramasında, İnşikâk Sûresi üzerine yapılan araştırmaların çoğunlukla tefsir ve tematik açıklamalarla sınırlı kaldığı, sûreye sarf ve nahiv merkezli kapsamlı bir dilbilimsel çözümlemenin henüz uygulanmadığı görülmüştür. Bu yönüyle çalışma, literatürde bulunan önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Araştırma; giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi ve literatür özeti sunulmuştur. Birinci bölümde“inşikâk”kavramının semantik çözümlemesi yapılmış; ikinci bölümde sûredeki kelimelerin sarfî tahlîli ele alınmış; üçüncü bölümde ise âyetlerin nahvî yapıları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise elde edilen bulgular değerlendirilerek dilbilgisel çözümlemelerin sûrenin anlam dünyasına katkısı ortaya konmuştur. Sonuç olarak, İnşikâk Sûresi'nde yer alan kelimelerin anlam katmanları, gramer özellikleri ve cümle içi işlevleri netleştirilmiş; farklı meâllerde görülen yorum farklılıklarının temel sebepleri tespit edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, Arap dili ilimleri bağlamında hem dilbilimsel hem de tefsir açısından özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study analyzes the morphological (sarf) and syntactic (nahw) structure of Surah al-Inshiqāq, the 84th chapter of the Qur'an. The vocabulary of the surah is examined through its roots, derivational patterns, semantic fields, and syntactic functions. The key term“inshiqāq”is also studied in light of its pre-Islamic usage, lexical synonyms and antonyms, and its historical-linguistic background. The research is based on classical Arabic linguistic sources and major tafsīr works, while taking into account modern semantic approaches. Previous studies on the surah have largely focused on exegetical or thematic discussions, and a systematic linguistic analysis centered on sarf and nahw has been lacking. This study aims to address that gap. The thesis consists of an introduction, three main chapters, and a conclusion. The introduction presents the aim, scope, method, and literature review. The first chapter focuses on the semantic analysis of“inshiqāq.”The second chapter examines the surah's morphological structure, and the third chapter analyzes its syntactic features. The conclusion summarizes the findings and emphasizes the contribution of linguistic analysis to understanding the Qur'anic text. Ultimately, the study clarifies the semantic layers and grammatical structures in Surah al-Inshiqāq and explains the linguistic factors underlying differences in translation, thereby offering an original contribution to Qur'anic studies within the framework of Arabic linguistics.
Benzer Tezler
- حاشية: أبي بكر بن سيد طاهر القرمَكي الملطي (ت: 1134هـ/1722م) على“أنوار التنزيل وأسرار التأويل”(من سورة الانشقاق إلى سورة الناس): دراسةً وتحقيقاً.
Ebû Bekr b. Seyyid Tâhir el-Germekî el-Malatî'nin (öl. 1134/1722) Envâru't-Tenzîl ve Esrâru't-Te'vîl Hâşiyesinin Tahkik ve Tahlili (İnşikâk - Nâs Sûreleri Arası)
ZEYAD HATEM FARHAN MAJMAA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP TURAN
- The Kurdish tribes in the Ottoman-Iranian relations (1876-1914)
Osmanlı-İran ilişkilerinde Kürt aşiretleri (1876-1914)
SAMAN FATAH
- İnşikâk Suresinin tarihsel ve metinsel analizi
Historical and textual analysis of Surah al-Inshiqāq
CELALETTİN MERT
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ RIZA GÜL
- İnşikâk Sûresinin konulu tefsir açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the Surah al Inshiqaq in terms of themed explanation
ÖMER ÖLMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED MEŞHUD HAKÇIOĞLU
- Tekvîr, İnfitâr ve İnşikâk sûreleri bağlamında kıyâmet
Day of judgement within the concept of surahs at-Takwir, al-Infitar, al-Inshiqaq
KÜBRA NUR BAŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HALİLOĞLU
