Kentsel atmosferik PCDD/F'lar: konsantrasyon, zamana bağlı değişim, kanser riski ve kaynak belirleme
Urban air PCDD/Fs concentration, temporal change, cancer risk and source identification
- Tez No: 984053
- Danışmanlar: PROF. DR. YÜCEL TAŞDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Poliklorlu dibenzo-p-dioksinler (PCDD'ler) ve poliklorlu dibenzofuranlar (PCDF'ler), uzun çevresel yarı ömürleri ve yağlı dokularda birikme eğilimleri nedeniyle insan sağlığı için ciddi riskler oluşturan toksik, kalıcı organik kirleticilerdir. Bu bileşikleri çevredeki izlemek için yaygın olarak hem aktif hem de pasif örnekleme yöntemleri kullanılır. Bu çalışma, Haziran 2022 ile Haziran 2023 tarihleri arasında Bursa kentinde, pasif örnekleme kullanarak PCDD/F bileşiklerinin atmosferik konsantrasyonlarındaki zamansal değişimi araştırmak amacıyla yürütülmüştür. Bursa'da pasif örnekleyici kullanılarak yapılan ve tüm yılı kapsayan ilk PCDD/F çalışması olan bu araştırmada, her bir örnekleme ortalama bir ay sürmüş ve üç adet pasif hava örnekleyicisi (PHÖ) kullanılmıştır. PCDD/F'lerin mevsimsel ortalama konsantrasyonları ilkbaharda 324.66 ± 51.87 fg/m³, yazın 234.79 ± 57.57 fg/m³, sonbaharda 363.07 ± 77.99 fg/m³ ve kışın 479.88 ± 73.20 fg/m³ olarak belirlenirken, yıllık ortalama konsantrasyon 341.50 ± 108.27 fg/m³ olarak bulundu. Ölçüm süresi boyunca tespit edilen baskın konjenerler OCDD, OCDF, 1,2,3,4,6,7,8-HpCDF ve 1,2,3,4,6,7,8-HpCDD idi. Dünyanın dört bir yanındaki diğer kentsel ve endüstriyel alanlarda yürütülen benzer çalışmalarla karşılaştırıldığında, ölçülen konsantrasyonların tutarlı ve karşılaştırılabilir aralıklarda olduğu bulundu. Konsantrasyon ölçümlerine ek olarak, konjener profilleri, potansiyel kaynaklar, mevsimsel değişimler, sağlık riskleri ve atmosferik taşınım davranışını değerlendirmek için kapsamlı analizler yürütülmüştür. PCDD/F'lerin atmosferik taşınım özelliklerini değerlendirmek için Clausius-Clapeyron denklemi uygulanmıştır. Ayrıca, PCDD/F'lerin potansiyel kaynaklarını belirlemek için Temel Bileşen Analizi (PCA) kullanılmıştır. Sonuçlar, araç emisyonlarının, konut ısıtma yakıtlarının ve organize sanayi bölgelerindeki yanma faaliyetlerinin çalışma alanındaki PCDD/F seviyelerine birincil katkıda bulunan faktörler olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, bu çalışma kentsel hava kirliliği ve PCDD/F emisyonları hakkında değerli bilgiler sağlamakta ve benzer kentsel ortamlarda hava kalitesinin izlenmesi ve yönetimini amaçlayan gelecekteki çabalar için güçlü bir temel sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Polychlorinated dibenzo-p-dioxins (PCDDs) and polychlorinated dibenzofurans (PCDFs) are toxic, persistent organic pollutants that pose serious risks to human health due to their long environmental half-lives and their tendency to bioaccumulate in fatty tissues. Both active and passive sampling methods are commonly employed to monitor these compounds in the environment. This study was conducted in an urban area of Bursa, Turkey, between June 2022 and June 2023, with the aim of investigating the temporal variation in atmospheric concentrations of PCDD/F compounds using passive sampling. As the first year-round study in Bursa to utilize passive air samplers (PAS) for PCDD/F monitoring, the research involved monthly sampling intervals using three PAS units. The seasonal average concentrations of PCDD/Fs were determined to be 324.66 ± 51.87 fg/m³ in spring, 234.79 ± 57.57 fg/m³ in summer, 363.07 ± 77.99 fg/m³ in autumn, and 479.88 ± 73.20 fg/m³ in winter, with an annual average concentration of 341.50 ± 108.27 fg/m³. The dominant congeners detected throughout the measurement period were OCDD, OCDF, 1,2,3,4,6,7,8-HpCDF, and 1,2,3,4,6,7,8-HpCDD. When compared to similar studies conducted in other urban and industrial areas around the world, the measured concentrations were found to be consistent and within comparable ranges. In addition to concentration measurements, comprehensive analyses were conducted to evaluate congener profiles, potential sources, seasonal variations, health risks, and atmospheric transport behavior. The Clausius-Clapeyron equation was applied to assess the atmospheric transport characteristics of PCDD/Fs. Furthermore, Principal Component Analysis (PCA) was used to identify potential sources of PCDD/Fs. The results indicated that vehicular emissions, residential heating fuels, and combustion activities in organized industrial zones were the primary contributors to PCDD/F levels in the study area. In conclusion, this study provides valuable insights into urban air pollution and PCDD/F emissions, offering a strong foundation for future efforts aimed at air quality monitoring and management in similar urban environments.
Benzer Tezler
- Kentsel alanlarda kalıcı organik kirleticiler'in atmosferik konsantrasyonlarının araştırılması
Investigation of atmospheric concentrations of persistent organic pollutants in urban areas
GÜLTEN GÜNEŞ
Doktora
Türkçe
2013
Çevre MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARSLAN SARAL
- Identification and quantification of atmospheric bioaerosols in an urban area
Bir kentsel bölgede atmosferik biyoaerosollerin tanımlanması ve miktarlarının belirlenmesi
ELİF PALAZ
Doktora
İngilizce
2023
MikrobiyolojiDokuz Eylül ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TOLGA ELBİR
- Impact of boundary layer meteorology on air quality in urban areas
Kentsel alanlarda sınır tabaka meteorolojisinin hava kalitesi üzerine etkisi
İSMAİL SEZEN
Doktora
İngilizce
2024
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ DENİZ
PROF. DR. ALPER ÜNAL
- Tarihi süreçlerde atmosferik şartların ve hava kirliliğinin taş yapılar üzerindeki etkileri; Köprülü Medresesi ve Kütüphanesi örneği
The effects of the atmospheric conditions and air pollution on stone building at historical processes, the sample of Köprülü Madrasah and Köprülü Library
CANAN GÖKCEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Çevre MühendisliğiGebze Yüksek Teknoloji EnstitüsüÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SALİM ÖNCEL
- Atmosferik polihalkalı aromatik hidrokarbonların (PAH'lar) klasik ve değiştirilmiş pasif hava örnekleyiciler ile örneklenmesi ve hava-bitki arakesit davranışlarının incelenmesi
Sampling of atmospheric polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) with classical and modified passive air samplers and investigation of air-plant exchange behaviors
SEMRA ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Çevre MühendisliğiBursa Uludağ ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL TAŞDEMİR