Edirne il merkezindeki 50-65 yaş arası erişkinlerin kanser tarama programları hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes, and behaviors regarding cancer screening programs among adults aged 50–65 in the center of Edirne province
- Tez No: 984132
- Danışmanlar: PROF. DR. SERDAR ÖZTORA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Kanser taramaları, bilgi, tutum, davranış, aile hekimliği, Cancer screening, knowledge, attitude, behavior, family medicine
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Edirne il merkezinde yaşayan 50-65 yaş arası bireylerin ulusal kanser tarama programları hakkındaki bilgi, tutum ve davranış düzeylerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Kanser taramaları konusunda farkındalığın artırılması, erken tanı oranlarını yükseltmek ve tarama hizmetlerinin etkinliğini geliştirmek açısından katkı sağlamak amaçlanmaktadır. Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki bu araştırma, 08.11.2024–28.02.2025 tarihleri arasında Edirne il merkezinde gerçekleştirilmiştir. Evreni, aile sağlığı merkezlerine kayıtlı 50– 65 yaş arası bireyler oluşturmuş olup çalışmaya gönüllü olarak katılan 401 kişi dahil edilmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından literatür taranarak oluşturulan ve“Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Ölçeği”ile“Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği (Kısa Form)”u içeren 65 soruluk anket formu ile toplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 56,45 ± 4,59 olup, %50,9'u erkek ve %49,1'i kadındır. Katılımcıların bilgi ölçek puanı ortalaması 18,18 ± 2,44, tutum ölçek puanı ortalaması ise 44,35 ± 5,38'dir. Katılımcıların %60,6'sı yeterli düzeyde bilgiye sahiptir. Katılımcıların %54,9'una kanser taraması önerilmiş, %44,1'i en az bir kez tarama yaptırmıştır. Tarama önerilerinin en sık aile hekimleri (%60,9) tarafından yapıldığı saptanmıştır. Cinsiyet, medeni durum, alkol kullanımı, egzersiz yapma, birinci derece akrabasında kanser öyküsü bulunma ve sağlık çalışanlarından öneri alma durumları ile tarama yaptırma arasında istatistiksel olarak 45 anlamlı ilişki bulunmuştur. Kadınların bilgi düzeyi erkeklerden anlamlı derecede yüksektir. Aile hekiminden bilgi alan katılımcıların bilgi puanları daha yüksektir. Bilgi ve tutum puanları arasında zayıf düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Edirne il merkezinde yaşayan 50–65 yaş arası bireylerin kanser taramaları konusundaki bilgi düzeyi genel olarak yeterli ve ortalama tutum olumlu olsa da, taramaya katılım oranı Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği hedefin (%70) altındadır. Aile hekimlerinin yönlendirme ve bilgilendirme faaliyetleri, bireylerin tarama davranışlarını artırmada kritik öneme sahiptir. Toplum temelli sağlık eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve birinci basamakta danışmanlık hizmetlerinin güçlendirilmesi, kanser taramalarına katılım oranlarını yükseltebilir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to evaluate the knowledge, attitudes, and behaviors of individuals aged 50–65 living in the central district of Edirne regarding national cancer screening programs. The purpose was to contribute to increasing awareness about cancer screening, improving early diagnosis rates, and enhancing the effectiveness of screening services. This descriptive and cross-sectional study was conducted in the city center of Edirne between November 8, 2024, and February 28, 2025. The study population consisted of individuals aged 50–65 registered at family health centers, and 401 volunteers who agreed to participate were included. Data were collected using a 65-item questionnaire developed by the researcher based on a literature review, which included the“Cancer Screening Knowledge Scale”and the“Cancer Screening Attitude Scale (Short Form).”The mean age of participants was 56.45 ± 4.59 years; 50.9% were male and 49.1% were female. The mean knowledge scale score was 18.18 ± 2.44, while the mean attitude scale score was 44.35 ± 5.38. Overall, 60.6% of participants had an adequate level of knowledge. Cancer screening was recommended to 54.9% of participants, and 44.1% had undergone at least one screening. Screening recommendations were most frequently made by family physicians (60.9%). A statistically significant relationship was found between screening behavior and 47 gender, marital status, alcohol consumption, exercise, having a first-degree relative with a history of cancer, and receiving recommendations from healthcare professionals. Women had significantly higher knowledge levels than men. Participants who received information from their family physicians had higher knowledge scores. A weak but statistically significant positive correlation was observed between knowledge and attitude scores. Although individuals aged 50–65 living in the Edirne city center generally have adequate knowledge and a positive attitude toward cancer screenings, the screening participation rate remains below the World Health Organization's recommended target of 70%. Family physicians' guidance and informational activities play a critical role in promoting screening behavior. Expanding community-based health education and strengthening counseling services in primary care could help increase participation rates in cancer screening programs.
Benzer Tezler
- Edirne il merkezi aile sağlığı merkezlerine başvuran 18-65 yaş arası bireylerde konstipasyon sıklığı, etkileyen faktörler ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of constipation frequency, affecting factors and quality of life of individuals between 18-65 years applied to family health centers in edirne city center
ÜMMÜ PINAR ÇİÇEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR ÖZTORA
- Edirne il merkezindeki postmenopozal kadınların fiziksel aktivite düzeylerinin yaşam kalitesine etkisi
The impact of physical activity levels on the quality of life in postmenopausal women living in the center of Edirne
NEFİSE SİNEM ALPAY IŞIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMDİ NEZİH DAĞDEVİREN
- Edirne il merkezindeki 40-59 yaş arası kadınların sağlıkla ilişkili yaşam kalitelerinin dğerlendirilmesi
Evaluation of health related quality of life among woman aged 40-59 years living in Edirne city
HANİFE İLKAY AYDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2007
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. H. NEZİH DAĞDEVİREN
- Edirne il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine kayıtlı 15-49 yaş arası kadınların aile planlaması ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları
The knowledge, attitudes and behaviors of 15-49 age women registered to family health centers in edirne city center on family planning
AYŞE TUNÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR ÖZTORA
- Edirne il merkezinde 20-40 yaş arası kadınların meme kanseri risk ve farkındalıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of breast cancer risk and awareness of women between 20-40 years in edirne city center
FURKAN TAMİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR ÖZTORA