Bir popüler kültür ürünü olarak tarih konulu Türk dizilerinde tarihin sunumu
The presentation of history in Turkish TV series on history as a popular culture product
- Tez No: 984213
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SARPER BÜTEV
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Radyo-Televizyon, Radio and Television
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde dijital platformların etkisiyle geniş kitlelere ulaşan tarih dizileri, popüler kültürün önemli bir unsuru hâline gelmiştir. Türkiye'de bu yükseliş, özellikle Diriliş: Ertuğrul ve Kuruluş Osman gibi yapımlarla belirginleşmiş; bu diziler tarihsel figürleri kahraman merkezli ve idealleştirilmiş bir anlatıyla sunarak toplumsal hafıza ve ulusal kimlik inşasına katkıda bulunmuştur. Bu çalışma, Friedrich Nietzsche'nin romantik tarih anlayışı ile Joseph Campbell'ın“Kahramanın Sonsuz Yolculuğu”modeli çerçevesinde Türk tarih dizilerindeki tarihsel anlatıyı incelemektedir. Nietzsche'nin romantik tarih yaklaşımı geçmişin nesnel bir aktarımından ziyade, toplumsal kimliğin duygusal ve ideolojik ihtiyaçlarına hizmet edecek biçimde yüceltilmiş bir geçmiş sunumunu öngörür. Campbell'ın kahraman modeli ise bu yüceltilmiş tarih içinde kahramanın nasıl mitik bir figüre dönüştürüldüğünü açıklayan evrensel bir anlatı şeması sunar. Bu iki kuramsal çerçevenin birleştiği noktada, tarihsel kişilikler dramatik yapı içerisinde“kader tarafından seçilmiş kurtarıcı”figürlerine dönüştürülmektedir. Çalışmada incelenen dizilerde Ertuğrul ve Osman, tarihsel kaynaklarda sınırlı yer tutan biyografik unsurlardan ayrıştırılarak mitolojik bir kahraman döngüsü içinde yeniden kurgulanmaktadır. Kahramanın sınavlardan geçmesi, rehberlik alması, olağanüstü güçlerle karşılaşması ve topluma kurtarıcı bir figür olarak dönmesi gibi Campbell'ın modeline özgü aşamalar, dizilerin dramatik yapısına uyarlanmıştır. Bu süreç, tarihsel figürlerin bireysel tarihsellikten soyutlanarak ulusal kimliğin köken anlatısında anıtsallaştırılmasına imkân tanımaktadır. Araştırmada, söz konusu dizilerin Nietzsche'nin“anıtsal tarih”kategorisine yakınlaştığı; geçmişi idealize eden, kahramanlığı merkezileştiren ve ulusal hafızayı güçlendiren bir temsil biçimi sunduğu tespit edilmiştir. Dizilerde eleştirel tarih yaklaşımının sınırlı olduğu, tarihsel olay ve figürlerin çoğunlukla dramatik ihtiyaçlar doğrultusunda yeniden kurgulandığı görülmüştür. Sonuç olarak Türk tarih dizileri, tarihsel bilgi aktarmaktan çok, toplumsal kimlik ve kolektif hafızayı besleyen romantik ve mitolojik kahramanlık anlatıları üretmektedir. Bu durum, akademik tarih ile popüler tarih arasındaki sınırların bulanıklaşmasına ve izleyici tarih algısının dramatik kurgu üzerinden şekillenmesine zemin hazırlamaktadır.
Özet (Çeviri)
With the growth of digital platforms, historical TV series have become an essential part of contemporary popular culture, reaching wide audiences across different regions. In Turkey, this trend has become especially visible through productions such as Diriliş: Ertuğrul and Kuruluş Osman, which depict historical figures through heroic and idealized narratives that strengthen collective memory and national identity. This study analyzes these productions by drawing on Friedrich Nietzsche's concept of romantic history and Joseph Campbell's“Hero's Journey”model to explore how history is reconstructed within popular media. Nietzsche's romantic history approach prioritizes an elevated and emotionally charged interpretation of the past that serves the cultural and ideological needs of society rather than presenting objective historical reality. Campbell's model, on the other hand, offers a universal structure explaining how ordinary individuals are transformed into mythic heroes through stages such as trials, guidance, confrontation with symbolic forces, and return as a savior. Together, these frameworks reveal how historical characters in Turkish series are reshaped into monumental heroes who represent national origins. In the examined productions, Ertuğrul and Osman are distanced from their limited historical records and reinterpreted through a mythological hero cycle that mirrors Campbell's narrative stages. This process detaches them from everyday historicity and positions them as founding figures within a symbolic national mythology. The study finds that these series align closely with Nietzsche's category of“monumental history,”emphasizing idealization and heroism while employing minimal critical historical evaluation. Ultimately, Turkish historical series do more than narrate past events; they construct romanticized and mythological interpretations that reinforce collective identity and emotional continuity. This phenomenon blurs the boundaries between academic and popular history, shaping audience perceptions through dramatic storytelling rather than critical historical inquiry.
Benzer Tezler
- Televizyon dizi türü olarak absürd komediler ve Leyla ile Mecnun dizisi üzerine içerik analizi
Absurd comedies as television serial and content analysis of Leyla ile Mecnun
SARENUR ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKSEL AYMAZ
- Siyasal iletişimde şarkı kullanımı: 2019 yerel seçimlerinde AK Parti örneği
The use of songs in political communication: The case of AK Parti in 2019 local elections
HAKAN SİPAHİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜN GÜVENLİ
- Türk milliyetçiliğinde“spiritüalist”yaklaşım: Dergah dergisi (1921-1923)
“spiritualist”approacah in Turkish nationalism: The journal of Dergah (1921-1923)
EFE ARIK
Doktora
Türkçe
2011
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ AKAY
- Ejderhanın motif olarak gelişimi ve Osmanlı sanatında kullanımı (1453-1600)
Başlık çevirisi yok
CANDAN ÜLKÜ
- Grafik tasarımda airbrush teknolojisi“Airbrush tekniğiyle afiş çalışmaları”
Başlık çevirisi yok
NAMIK KEMAL SARIKAVAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiUygulamalı Sanatlar Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN BİLGİN