Uzay yerleşimleri mimari programlaması: Olası bir ay üssü için mimari program araştırması
Architectural programming for space settlements:Architectural program research for a possible moon base
- Tez No: 984354
- Danışmanlar: PROF. DR. PINAR DİNÇ KALAYCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ay yüzeyinde yerleşke tasarımı; görev tanımı, görev süresi, kullanıcı profili, çevresel koşullar ve teknolojik olanaklar gibi çok boyutlu değişkenlere bağlı olarak şekillenmektedir. Bu bağlamda, Türkiye'nin Ay yüzeyinde gerçekleştireceği olası görevler doğrultusunda, Ay yerleşkesi tasarımına yönelik ilk kapsamlı mimari program önerisinin geliştirilmesi bu tezin temel amacını oluşturmaktadır. Türkiye'de bu alandaki çalışmaların yarışma düzeyinde sınırlı kalması, sistematik ve bilgi tabanlı bir programlama yaklaşımının gerekliliğini ortaya koymuştur. Tezin problem alanı, görev süresi, kullanıcı sayısı ve çevresel koşullar gibi çok boyutlu değişkenlerin mimari karar alma süreçlerine entegrasyonudur. Ay yüzeyine özgü radyasyon, sıcaklık farkları, düşük yerçekimi ve sınırlı kaynak erişimi gibi çevresel parametreler; kullanıcıların yaşam destek gereksinimleri ve görev süreleriyle birlikte değerlendirilerek mimari karar alma süreçlerini doğrudan etkilemektedir. Bu kapsamda, güncel mimari programlama yöntemleri analiz edilmiş; Ay'a özgü çevresel ve operasyonel koşullar doğrultusunda mevcut bilgi tabanlı programlama modeli yeniden yapılandırılmıştır. Temel olarak belirlenen yaklaşım, Ay yerleşkesi bağlamında özgün adımlarla genişletilmiştir. Bu adımlar; Ay çevresel koşullarının analizi, görev bileşenlerinin belirlenmesi, inşa etme yöntemlerinin tanımlanması, alt sistem mimari bileşenlerin yapılandırılması ve mekânsal organizasyonun kurulmasıdır. Programlama süreci sonucunda 45 sayfalık bir mimari program dokümanı oluşturulmuştur. Bu doküman; 20 birimlik teknik ve fonksiyonel mekânları tanımlamakta, proje kapsamı ve kullanıcı verilerini içermektedir. Her bir mekân; alt fonksiyonları, mekânsal gereksinimleri, enerji ve kaynak tüketimi ile güvenlik ve acil durum senaryoları bağlamında ele alınmıştır. Ayrıca birimlerin yerleşke içindeki konumları, birim ve toplam alanları, kullanıcı kapasiteleri, yapı malzemeleri ve enerji yönetimi bilgileri de programlamaya entegre edilmiştir. Program çıktısı, mimarlık, şehir ve bölge planlama ile uzay ve havacılık mühendisliği alanlarından uzmanlarla yapılan odak grup toplantısında değerlendirilmiş ve gelen geri bildirimler doğrultusunda revize edilmiştir. Sonuç olarak, Türkiye'nin Ay yerleşkesi tasarımına yönelik ilk mimari program önerisi ile birlikte, bu öneriyi destekleyen mimari programlama yaklaşım modeli literatüre kazandırılmıştır.
Özet (Çeviri)
The design of a lunar surface settlement is shaped by multidimensional variables such as mission definition, duration, user profile, environmental conditions, and technological capabilities. In this context, the primary aim of this thesis is to develop the first comprehensive architectural programming proposal for a lunar settlement aligned with Turkey's potential missions on the Moon. The limited scope of existing studies in Turkey, which remain at the competition level, highlights the need for a systematic and knowledge-based programming approach. The problem area of the thesis focuses on integrating variables such as mission duration, number of users, and environmental conditions into architectural decision-making processes. Lunar-specific parameters; radiation, temperature fluctuations, low gravity, and limited resource accessibility directly influence architectural decisions when considered alongside life support requirements and mission timelines. To address this, current architectural programming methods were analyzed, and the existing knowledge-based programming model was restructured according to lunar environmental and operational conditions. The core approach was expanded through original steps tailored to the lunar context: analysis of environmental conditions, identification of mission components, definition of construction methods, configuration of architectural subsystems, and establishment of spatial organization. As a result, a 45-page architectural program document was produced. This document defines 20 technical and functional units and includes data on project scope, objectives, type, capacity, scale, site information, and user profiles. Each unit is examined in terms of sub-functions, spatial requirements, energy and resource consumption, and safety and emergency scenarios. Additionally, unit locations, area distributions, user capacities, building materials, and energy management strategies were integrated into the programming framework. The program output was evaluated through focus group meetings with experts from architecture, urban planning, and aerospace engineering, and revised based on their feedback. Ultimately, this thesis introduces the first architectural programming proposal for Turkey's lunar settlement design and contributes a tailored programming model to the academic literature.
Benzer Tezler
- Sinop Boyabat yayla yerleşimlerindeki kırsal mimari, koruma sorunları ve çözüm önerilerinin alıç yaylası örneğinde incelenmesi
A study on aliç tableland sample of vernacular architecture, conservation problems and solution proposals of the tablelands in Sinop-Boyabat region
MERVE TÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ UZAY YERGÜN
- Emerging approaches to space settlement design: A study from the perspective of architects
Uzay yerleşkelerinin tasarımında yeni yaklaşımlar: Mimarların bakış açısından bir çalışma
HÜSEYİN SELİM KULABEROĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
MimarlıkBahçeşehir ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SALİH CEYLAN
- Bir mobil mekân tipolojisi olarak kapsülün ontolojisi, biçimselliği ve evrimi
A typology of mobile spaces: An ontological, structural analysis and the evolution of the capsules
EREN CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DİDEM TUNCEL
- Kayseri kuzey kırsalında terk tehditi altındaki miras alanlarının seçilen yerleşimler üzerinden analizi ve koruma önerileri
Analysis of heritage sites in the northern rural area of Kayseri at risk of abandonment and conservation recommendations
HANDE ERDOĞAN BEYGİRCİ
Doktora
Türkçe
2025
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ UZAY YERGÜN