Çankırı yöresine ait türkülerin söz varlığı
Vocabulary of folk songs of Çankırı region
- Tez No: 984380
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DR.ÖĞR.ÜYESİ NURAY TAMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Çankırı yöresi türkülerinin söz varlığını inceleyerek bölgenin dilsel ve kültürel özelliklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Söz varlığı; bir dilin tarihsel süreç içinde oluşturduğu, toplumun kültürel belleğinde yer alan ve dilin yaşayan yapısını yansıtan sözcükler, deyimler, terimler ve kalıplaşmış ifadelerin bütününü ifade eder. Türküler ise halkın duygu, düşünce, yaşam biçimi ve değer dünyasını yansıtan temel sözlü kültür ürünleri olarak söz varlığının önemli taşıyıcılarıdır. Araştırma kapsamında, İç Anadolu Bölgesi'nin folklorik açıdan önemli merkezlerinden biri olan Çankırı yöresine ait toplam 64 türkü, bilimsel güvenilirliği kabul edilen Repertükül.com veri tabanı temel alınarak değerlendirilmiştir. Türküler kırık hava, uzun hava, oyun havası ve repertuar dışı türler olmak üzere dört grupta sınıflandırılmış; sözsüz olanlar da numaralandırılarak incelemeye dâhil edilmiştir. Dizeler ayrı numaralarla gösterilmiş, kelimeler (türkü numarası, dize numarası) biçiminde tasnif edilmiştir. Söz varlığı incelemesinde Doğan Aksan'ın ölçütleri temel alınmış; sözcük türlerinin sınıflandırılmasında Hatice Şirin User'in tasnif sistemi kullanılmıştır. Ayrıca Ayfer Yılmaz ve Ayşegül Aral Kuzlu'nun çalışmaları doğrultusunda kadın ve erkek ağzı söyleyiş özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen bulgular, Çankırı türkülerinin hem dilsel hem kültürel açıdan zengin bir söz varlığı sunduğunu göstermektedir. Türküler, bölgenin tarihî birikimini, inanç sistemini, doğayla ilişkisini ve sosyal yaşamını yansıtan önemli belgeler niteliğindedir. Çalışma, sunduğu sayısal veriler ve tasnifler aracılığıyla halk edebiyatı ve dil bilimi alanında yapılacak söz varlığı araştırmalarına katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to reveal the linguistic and cultural characteristics of the Çankırı region by examining its folk songs' lexical inventory. Lexical inventory refers to the entirety of words, idioms, terms, and fixed expressions that a language has developed over its historical course, which are embedded in society's cultural memory and reflect the language's living structure. Folk songs, as fundamental products of oral culture that reflect people's emotions, thoughts, way of life, and values, are important carriers of lexical inventory. Within the scope of the research, a total of 64 folk songs from the Çankırı region, one of the folklorically important centers of the Central Anatolia Region, were evaluated based on the scientifically reliable Repertükül.com database. Folk songs were classified into four groups: broken air, long air, dance air, and non-repertoire types. Songs without lyrics were also numbered and included in the study. The verses were indicated with separate numbers and classified in the form of words (folk song number and verse number). In the lexical analysis, Doğan Aksan's criteria were used as a basis; Hatice Şirin User's classification system was used in the classification of word types. Furthermore, in line with the studies of Ayfer Yılmaz and Ayşegül Aral Kuzlu, the pronunciation characteristics of female and male speech were determined. The findings reveal that Çankırı folk songs offer a rich lexical inventory in terms of both language and culture. Folk songs are important documents that reflect the region's historical accumulation, belief system, relationship with nature, and social life. The study contributes to lexical research in the fields of folk literature and linguistics through its numerical data and classifications.
Benzer Tezler
- Ankara'nın Çubuk ilçesi'nde Türk iskânı (XI-XIX. yüzyıllar)
Turkish settlement in Çubuk district of Ankara (XI-XIX centuries)
ELİF SEZER
- İstanbul Konservatuvarı Derleme Defterlerinde bulunan Çankırı yöresine ait türkülerin TRT THM repertuvarındaki mevcut notasyonlarının karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of current notations of folk songs from Çankırı regionsin TRT THM repertoire
SÜLEYMAN SİDAR YETİŞMİŞ
- Çankırı yöresi Türk halk müziği kültüründeki Türkülerin makam ve usül açısından incelenmesi
Investigation of folk songs in Turkish folk music culture of Çankiri region in terms of tone and style
YAKUP AYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MüzikAtatürk ÜniversitesiMüzik Bilimleri Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. MEHMET CAN PELİKOĞLU
- Halk türkülerinin Güzel Sanatlar liseleri piyano eğitiminde kullanılabilirliği (Kırşehir yöresi örneği)
Folk songs in Fine Arts high school piano education availability (Example to Kırşehir region)
ŞENER PEHLEVAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimÇankırı Karatekin ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELVAN KARAKOÇ
- Çankırı yöresine ait atasözlerinin Çankırı'ya özgü öğe ve mekânlarda resimlenmesi
Illustration of proverbs of Çankırı region in items and places specific to Çankırı
MOHAMMED QASIM MOHAMMED MOHAMMED
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarÇankırı Karatekin ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN UZUN