Alevilikte kültürel pratikler ve sosyal hayat: Çorum Cevizli köyünde musahiplik ve düşkünlük
Cultural practices and social life in Alevism: Musahiplik and düşkünlük in the village of Cevizli, Çorum
- Tez No: 984813
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN TARHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Antropoloji, Anthropology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Antropoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Antropoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Alevi kültüründe kimi yönleriyle hem bir dayanışma ve itibari akrabalık hem de toplumsal denetleme ve halk hukuku kurumları olan musahiplik ve düşkünlük köklü bir maziye sahiptir. Bireylerin dünya ve ahiret kardeşliği akdi olan musahiplik karşılıklı rıza ile gelişen ve iki ailenin dayanışması ile başlasa da toplumda barışa da katkı sunan bir özel bir saymaca“akrabalık”biçimidir. Düşkünlük ise Alevilikte ahlaki değerlerin, toplumsal düzenin koruyucusu olan kural ve ilkelerin dışında hareket ederek suç işleyenlere uygulanan, esas olarak sosyal yalıtıma dayanan, nihayetinde ıslah edici bir halk hukuku pratiğidir. Bu iki kurum toplumsal ve bireysel ilişkileri düzenleyici roller üstlenirken bir yandan da halk hukukuna, toplumsal düzenin işleyişine ve dayanışma pratiklerine zemin oluşturur. Bu çalışmanın amacı, her iki kurumun mahiyetini saha verilerinden derlenen materyalle tahlil etmek, onların modern dönem itibarıyla kimi sebeplere bağlı olarak geçirdiği dönüşümleri, geleneksel çizgiden ayrılma noktalarını ve sosyokültürel birer olgu olarak işlevlerini betimlemeye çalışmaktır. Bu bağlamda örneklem olarak seçilen Çorum ili Cevizli köyünde hâlâ canlı olan bu iki kurumun işleme biçimi, toplumsal ilişkilerdeki rolü, kolektif bellekteki yeri, aktarım süreci ve de geleneksel kodlarındaki süreklilik, farklılaşma ya da çözülmeler irdelenmek istenmiştir.
Özet (Çeviri)
In Alevi culture, musahiplik and düşkünlük, which in some aspects function both as institutions of solidarity and fictive kinship as well as social control and folk law, have a deep-rooted past. Musahiplik, which is the covenant of brotherhood in this world and the hereafter, is a special form of fictive“kinship”that develops through mutual consent and begins with the solidarity of two families, while also contributing to peace in society. Düşkünlük, on the other hand, is a folk law practice in Alevism that is essentially based on social isolation, applied to those who commit crimes by acting outside the rules and principles that safeguard moral values and social order, and ultimately aims at reformation. While these two institutions take on regulatory roles in social and individual relations, they also form a basis for folk law, the functioning of social order, and practices of solidarity. The aim of this study is to analyze the nature of both institutions through materials compiled from field data, to describe the transformations they have undergone in connection with certain reasons in the modern period, the points at which they diverge from the traditional line, and their functions as sociocultural phenomena. In this context, the study seeks to examine the functioning, role in social relations, place in collective memory, process of transmission, and the continuities, differentiations, or dissolutions within the traditional codes of these two institutions, which are still alive in the village of Cevizli, in the province of Çorum, selected as the sample.
Benzer Tezler
- Tunceli yöresindeki eski Türk inançlarının izleri
Traces of old Turkish beliefs in Tunceli region
ONUR KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
TarihMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA GÖKÇE
- Koyulhisar (Sivas) ve yakın çevresinde dinsel pratiklerin müzikal yansımaları
The musical refletctions of relicious practicals in and around Koyulhisar (Sivas)
SILA EROL
- Arap alevi-nusayrilerin dini ve sosyal hayatı (Tarsus örneği)
Başlık çevirisi yok
CENGİZ KAÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
SosyolojiDicle ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EJDER OKUMUŞ
- Demokrat Parti döneminde Aleviler ve Bektaşiler'in siyasi ve sosyo-kültürel faaliyetleri (1950-1960)
Political and socio-cultural activities of Alevis and Bektashis in period of Democrat Party (1950-1960)
İSA TOLGA ÇIPLAK
- Anadolu Aleviliğinde kadın önderler ve“Analık”
Women leaders and“Motherhood”in Anatolian Alevism
VELİMERT KOÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Halk Bilimi (Folklor)Kocaeli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. IŞIL ALTUN