Hassas sağlık verilerinin blokzincir ile güvenli şekilde taşınması ve işlenmesi
Secure transfer and processing of sensitive healthcare data using blockchain
- Tez No: 984867
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET SERDAR GÜZEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Computer Engineering and Computer Science and Control
- Anahtar Kelimeler: Akıllı sözleşmeler, Açık rıza, Blok zinciri sistemi, Elektronik sağlık kayıtları, Genel Veri Koruma Tüzüğü, HL7, Sağlık bilgi sistemleri, Veri güvenliği, Smart contracts, Explicit consent, Blockchain system, Electronic health records, General Data Protection Regulation, HL7, Health information systems, Data security
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık sektöründe dijitalleşmenin hızla artmasıyla birlikte, hassas sağlık verilerinin güvenliği, gizliliği, bütünlüğü ve izlenebilirliği kritik bir gereklilik haline gelmiştir. Modern sağlık sistemleri büyük miktarda kişisel veriyi üretmekte ve işlemektedir. Bu veriler, hastaların onayıyla ulusal ve uluslararası otoritelerle paylaşılmakta, ancak bu durum veri güvenliği ve mahremiyet açısından ciddi riskler doğurmaktadır. Siber saldırılar, yetkisiz erişimler ve veri ihlalleri gibi tehditler, kritik sağlık bilgilerinin gizliliğini tehlikeye atmakta; yasal uyumluluk ve geriye dönük doğrulanabilir kayıtların önemini artırmaktadır. Mevcut merkezi sağlık bilgi sistemleri ise tekil hata noktaları, veri manipülasyonu ve sınırlı şeffaflık gibi sorunlar nedeniyle yetersiz kalmaktadır. Sağlık verilerinin korunması yalnızca gizlilikle sınırlı olmamalı; aynı zamanda güvenli, şeffaf ve değiştirilemez şekilde yönetimi de sağlamalıdır. Bu çalışmada, FHIR IPS (International Patient Summary) veri modeline dayalı, blokzincir destekli bir sağlık verisi yönetim çerçevesi önerilmektedir. Blokzincirin dağıtık ve değiştirilemez yapısı sayesinde veriler güvenli biçimde saklanmakta ve işlem geçmişi şeffaf tutulmaktadır. İzinli blokzincir altyapısı ile veriler kriptografik olarak korunmakta ve ulusal düzenlemelere uyum sağlanmaktadır. Ayrıca, akıllı sözleşmeler aracılığıyla hasta onam yönetimi, güvenli veri paylaşımı ve erişim kontrolü entegre edilmiştir. Böylece paydaşlar arasında güvenli, şeffaf ve hasta odaklı veri paylaşımı mümkün olmakta; veri sahipliği ve birlikte çalışabilirlik ilkeleri korunmaktadır. Bu yaklaşım, sağlık verilerinin bütünlüğünü güçlendirerek modern sağlık sistemlerinde güven ve şeffaflığı artırmaktadır.
Özet (Çeviri)
With the rapid digitalization of the healthcare sector, ensuring the security, privacy, integrity, and traceability of sensitive health data has become a critical requirement. Modern healthcare systems generate and process vast amounts of personal data. These data are shared with national and international authorities under patient consent, yet this also creates significant risks regarding data security and confidentiality. Threats such as cyberattacks, unauthorized access, and data breaches endanger the privacy of critical health information, highlighting the need for legal compliance and verifiable records. However, existing centralized health information systems remain insufficient due to single points of failure, vulnerability to manipulation, and limited transparency. Protecting health data should not only focus on confidentiality but also ensure secure, transparent, and immutable management. This study proposes a blockchain-based healthcare data management framework built on the FHIR IPS (International Patient Summary) data model. By leveraging blockchain's distributed and immutable structure, data can be securely stored while maintaining a transparent transaction history. Through a permissioned blockchain infrastructure, sensitive health data are cryptographically protected and managed under policy-based ledgers, ensuring compliance withnational data protection regulations. Moreover, smart contracts enable patient consent management, secure data sharing, and access control. This ensures safe, transparent, and patient-centered data exchange among healthcare stakeholders while maintaining principles of data ownership and interoperability. Such an approach enhances resilience against unauthorized modifications and strengthens trust, transparency, and integrity in modern healthcare systems.
Benzer Tezler
- Applying blockchain in exchanging data
Veri transferinde blok zinciri uygulaması
RANEEM SEIRAWAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Uygulamaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENVER ÖZDEMİR
- A blockchain based security mechanism for emergency healthcare systems
Acil sağlık sistemleri için blockchain tabanlı güvenlik mekanizması
ELNAZ DADVAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolÖzyeğin ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. KÜBRA KALKAN ÇAKMAKCİ
- Managing clinical research using fair digital objects on blockchain
Blokzincir üzerinde fair dijital nesneleri kullanarak klinik araştırmaların yönetilmesi
ŞEYMA CİHAN
Doktora
İngilizce
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolHacettepe ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADNAN ÖZSOY
PROF. DR. OYA DENİZ BEYAN
- Kişisel sağlık verilerinin korunmasının pozitif temelleri ve AİHM kararlarından örnekler
The positive grounds of protection of personal health data and examples of ECHR judgements
FERAY ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HukukDokuz Eylül ÜniversitesiBilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ SANCAKDAR
- Kişisel sağlık verilerinin korunması
Protection of personal health data
BEŞİR ORAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukHacettepe ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU GÜLSEREN ÖZCAN BÜYÜKTANIR