Özel gereksinimli çocukların ailelerinin siber zorbalık farkındalığı ve dijital okuryazarlıklarının incelenmesi
This study examines the relationship between cyberbullying awareness and digital literacy of parents of children with special needs
- Tez No: 984957
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA GÖKÇE TURAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Dijital Okuryazarlık, Siber Zorbalık, Özel Gereksinimli Çocuklar
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, özel gereksinimli çocukların ailelerinin siber zorbalık farkındalıkları ve dijital okuryazarlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Nicel araştırma yöntemi ve ilişkisel tarama deseninin kullanıldığı çalışmanın örneklemini, İstanbul ili Çekmeköy ve Ümraniye ilçelerinde özel eğitim kurumlarına devam eden özel gereksinimli çocukların 276 aile bireyi oluşturmuştur. Veriler, Demografik Bilgi Formu, Yenilenmiş Siber Zorbalık Envanteri-II (YSZE-II), ve Yetişkinler İçin Dijital Okuryazarlık Ölçeği (YDOÖ) aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde Spearman Korelasyonu, Mann-Whitney-U, Kruskal Wallis H ve Ki-Kare testleri kullanılmış; anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgulara göre, dijital okuryazarlık ve siber mağduriyet arasında zayıf, pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,127; p=0,035). Katılımcıların çoğunluğunun (%73,6) dijital okuryazarlık düzeyinin yetersiz olduğu tespit edilmiştir (YDOÖ Ort.= 31,74±11,36). Katılımcıların günlük dijital araç kullanımlarında yeterli donanıma sahip oldukları dikkat çekse de özellikle temel teknolojik becerilerde ve yeni dijital araçlara adaptasyon konusunda yetersizlikler gözlemlenmektedir. Yaş, cinsiyet, ebeveyn eğitim durumu, internet kullanım süresi gibi demografik değişkenlerin dijital okuryazarlık üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca, katılımcıların çoğunlukla dolaylı yollarla gerçekleştirilen siber zorbalık türlerine maruz kaldıkları ve bu tür davranışlarda bulundukları belirlenmiştir. Sonuç olarak, yüksek dijital okuryazarlık becerilerinin tek başına çevrimiçi riskleri önleyemediği ve hatta bazı durumlarda siber mağduriyet riskini artırabileceği ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, dijital okuryazarlık becerilerinin yanı sıra eleştirel düşünme, risk yönetimi ve dijital güvenlik becerilerinin de güçlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, özel gereksinimli çocukların ailelerine yönelik bütüncül eğitimler ve destek programlarının sunulması büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the relationship between cyberbullying awareness and digital literacy of families of children with special needs. The sample of the study, in which quantitative research method and relational survey design were used, consisted of 276 family members of children with special needs attending special education institutions in Çekmeköy and Ümraniye districts of Istanbul. Data were collected through Demographic Information Form, Revised Cyberbullying Inventory-II (RCI-II), and Digital Literacy Scale for Adults (DLAS). Spearman Correlation, Mann-Whitney-U, Kruskal Wallis H and Chi-Square tests were used to analyze the data; significance level was accepted as p<0.05. According to the findings, there was a weak, positive and significant relationship between digital literacy and cyber victimization (r=0.127; p=0.035). The digital literacy level of most of the participants (73.6%) was found to be inadequate (HDLS Mean = 31.74±11.36). Although it is noteworthy that the participants are adequately equipped in their daily use of digital tools, inadequacies are observed especially in basic technological skills and adaptation to new digital tools. Demographic variables such as age, gender, parental education level, and duration of internet use were found to be effective on digital literacy. In addition, it has been determined that participants are mostly exposed to types of cyberbullying that are carried out indirectly and engage in such behavior themselves. As a result, it has been revealed that high digital literacy skills alone cannot prevent online risks and may even increase the risk of cyber victimization in some cases. Therefore, in addition to digital literacy skills, critical thinking, risk management, and digital security skills must also be strengthened.. In addition, it is of great importance to provide holistic training and support programs for families of children with special needs.
Benzer Tezler
- Özel gereksinimli çocukların kaynaştırma eğitimindeki kabulü ve topluma kazandırılması
Özel gereksi̇ni̇mli̇ çocuklarin kaynaştirma eği̇ti̇mi̇ndeki̇ kabulü ve topluma kazandirilmasi
NEŞE DURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÜsküdar ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURPER ÜLKÜER
- Özel gereksinimli çocukların aile profillerinin incelenmesi
Examination of the family profiles of children with special needs
ZEYNEP TONGUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sosyal HizmetSakarya ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN KUTLU
- Özel gereksinimli ilkokul öğrencilerinin ve ailelerinin pandemi döneminde yaşadığı sorunlar üzerine nitel bir araştırma
A qualitative research on the problems of special needs primary school students and their families during the pandemic period
EDİBE VERDA ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EKBER TOMUL
- Özel gereksinimi olan çocukların eğitim ve sağlık harcamalarına yönelik bir çalışma: Konya'da bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi örneği
A study on education and health expenditures of children with special needs: An example of a special education and rehabilitation center in Konya
AYBÜKE ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sağlık YönetimiSelçuk ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA ÖZLEM YILMAZ
- Özel gereksinimli çocuğu olan annelerde bilişsel davranışçı terapinin duygu düzenleme ve psikolojik dayanıklılığa etkisi
The effect of cognitive-behavioural therapy on emotion regulation and psychologi̇cal resi̇li̇ence in mothers with special needs children
ÖZLEM SARP
Doktora
Türkçe
2024
Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaRuh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEYLA KÜÇÜK