Mehmed Memduh Paşa'nın hayatı ve tasavvufî görüşleri
The life and sufi thought of Mehmed Memduh Pasha
- Tez No: 985193
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZIM ÇINAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Mehmed Memduh Paşa'nın çoğunlukla idarî kimliğiyle tanınmasına rağmen yeterince ele alınmamış tasavvufî yönünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada Paşa'nın Dîvân-ı Eş'âr'ı başta olmak üzere tasavvufî düşüncesini yansıtan metinler incelenmiş; şiirlerinde yer alan kavram, sembol ve söyleyiş biçimleri sistemli bir değerlendirmeyle çözümlenmiştir. Çalışmada yöntem olarak nitel araştırma temelli metin analizi ve şiir tahlili birlikte uygulanmış; tasavvufî kavramlar gelenekteki konumları ve tarihsel bağlamları içinde yorumlanmıştır. Bu yaklaşım, Paşa'nın kavramlara yüklediği anlamların hem klasik tasavvuf literatürüyle ilişkisini hem de şahsî tecrübesiyle kazandığı özgün boyutları tespit etmeyi mümkün kılmıştır. Araştırmada aşk, cezbe, tecellî, mârifet, fenâ–bekâ ve insan-ı kâmil gibi temel kavramlar üzerinde yoğunlaşılmış; bu kavramların Paşa'nın şiirlerinde estetik ve bütüncül bir üslupla yeniden yorumlandığı belirlenmiştir. Bulgular, Memduh Paşa'nın tasavvuf anlayışının Nakşibendî–Hâlidî gelenekle uyumlu olduğunu; ancak kavramları sezgisel ve özgün yorumlarla derinleştirerek klasik çizgiyi zenginleştirdiğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, Paşa'nın tasavvufî düşüncesini kavramsal ve metinsel bir bütünlük içinde ele alarak Osmanlı'nın son dönem tasavvuf mirasının anlaşılmasına katkı sunmakta ve Dîvân-ı Eş'âr'daki tasavvufî unsurların ilmî zeminde daha belirgin biçimde değerlendirilmesine imkân sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to reveal the Sufi dimension of Mehmed Memduh Pasha, which has not been sufficiently addressed despite the fact that he is predominantly known for his administrative career. The research examines Pasha's Dîvân-ı Eş'âr and other texts reflecting his Sufi thought, and the concepts, symbols, and modes of expression in his poetry are analyzed through a systematic evaluation. In the study, qualitative research– based textual analysis and poem interpretation are employed together as the method, and Sufi concepts are interpreted within their traditional positions and historical contexts. This approach makes it possible to identify both the relationship of the meanings Pasha assigns to these concepts with classical Sufi literature and the unique dimensions shaped by his personal spiritual experience. The research focuses on fundamental concepts such as love, cezbe, tecellî, marifet, fenâ–bekâ, and insan-ı kâmil, and it is determined that these concepts are reinterpreted in Pasha's poetry with an aesthetic and holistic style. The findings show that Memduh Pasha's understanding of Sufism aligns with the Naqshbandī–Khālidī tradition, yet enriches the classical framework by deepening these concepts through intuitive and original interpretations. Consequently, the study contributes to the understanding of the Sufi heritage of the late Ottoman period by examining Pasha's Sufi thought within a conceptual and textual integrity, and it enables a more explicit scholarly evaluation of the Sufi elements found in Dîvân-ı Eş'âr
Benzer Tezler
- Mehmed Memdûh Fâik Bey (Hayatı, sanatı, eserleri)
Mehmet Memduh Pasha's li̇fe, art and works
MUSTAFA YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Türk Dili ve EdebiyatıErzincan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELÇUK ÇIKLA
- Mehmed Memdûh Paşa ve Dîvân-ı Eş'âr'ı (İnceleme-metin)
Mehmed Memdûh Pasha ve his Dîvân-ı Eş'âr (Analysis-text)
FATİH ODUNKIRAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıTrakya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ İHSAN ÖBEK
- Mehmet Memdûh Paşa'nın Hayatı, Sanatı, Eserleri Ve Divân-ı Eş'âr'ı Üzerine Bir İnceleme
A Review of Mehmet Memdûh Pasha's Life, Art, Works And Divân-ı Eş'âr
NİLAY ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ADEM ÇALIŞKAN
- Celâleddin Ezine'nin hayatı, eserleri ve sanat anlayışı
Celaleddin Ezine's life, works and art understanding
SILA KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıSinop ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVİM ŞERMET