Hayatı ve siyasi faaliyetleriyle Ümit Haluk Bayülken(1921-2007)
Ümit Haluk Bayülken: His life and political activities(1921-2007)
- Tez No: 985238
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞEGÜL ŞENTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Bayülken, Dışişleri, Bakan, CENTO, Bayülken, United Nations (UN), Ministry of Foreign Affairs, Minister, CENTO
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu çalışmada, Türk diplomasi ve siyaset tarihinin önemli simalarından biri olan Ümit Haluk Bayülken'in yaşamı ve siyasi faaliyetleri ele alınmıştır. Devletin önemli görevlerinde 60 yıla yakın görev yapan, özellikle Dışişleri Bakanlığı ve Birleşmiş Milletlerdeki görevleri ile Türkiye'nin iç ve dış politikasının şekillenmesinde payı olan Bayülken hakkında şimdiye kadar herhangi bir çalışmanın olmaması bu tez çalışmasının yapılmasını gerekli kılmıştır. 1921'de dünyaya gelen Bayülken'in babası asker kökenli Hüseyin Hüsnü Bey annesi Melek Hanımdır. Çalışkanlığı nedeniyle ilkokul ve ortaokulda çoğunlukla gözde öğrenci olmuştur. Haydarpaşa lisesinden sonra Ankara Siyasal Bilgiler fakültesinde eğitimine devam etmiş ve bu fakülteden birincilikle ayrılmıştır. İlk yurtdışı görevi olarak 1950'de Frankfurt büyükelçiliğine atanmıştır.1951'de Ortadoğu şube müdürü, daha sonra 1952'de Birleşmiş Milletler (BM) Temsilcisi olarak görev yapmıştır. 1959- 1960 yıllarında Kıbrıs Cumhuriyeti ile ilgili anlaşmaları hazırlamakla görevli Zürih ve Londra anlaşmaları komitesinde Türk temsilci olarak görev yapmıştır. 1964 yılında Kıbrıs ile ilgili Londra Konferansı ile Washington ve Londra görüşmelerinde Türk heyeti üyesi olarak katılmıştır. 1966 yılında elçilik görevine tekrar dönerek Zeki Kuneralp'in yerine Londra Büyükelçisi olmuştur. Uluslararası kuruluşlarda da önemli görevler yerine getiren Bayülken, 1971 yılında II. Nihat Erim hükümeti döneminde Dışişleri Bakanlığı yapmıştır. Bu görevini Ferit Melen ve Naim Talu hükümetlerinde de devam ettirmiştir. Bakanlık görevinden sonra CENTO Genel Sekreterliğine getirilmiştir. 1977 yılında Cumhurbaşkanı Genel Sekreteri olan Bayülken son bakanlık görevini yaptığı 12 Mart 1980 darbesi sonrası kurulan Bülend Ulusu Hükümetinde Milli Savunma Bakanı olmuştur. 3 yıla yaptığı bu görev sonrasında meclis koltuğunda bu sefer milletvekili olarak oturmuş ve 1983 seçimlerinde Milliyetçi Demokrasi Partisi listelerinden Antalya Bağımsız Milletvekili seçilmiştir. İşi gereği de çok iyi İngilizce ve Fransızca bilen Bayülken, Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesinde ve ODTÜ gibi Türkiye'nin prestijli okullarında dersler vermiştir. Sürekli okuyan Bayülken, Değişen Dünya Koşullarında Ortak Güvenlik ve Savunma Kuruluşları, Atatürk İlkelerinin Türk Dış Politikasına Etkileri, Cyprus Question and The United Nations isimli makale ve kitaplarıyla yazın hayatında da isminden söz ettirmiştir. Başarılı diplomat olarak Türk siyasi tarihinin mihenk taşlarından biri olmuştur.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT This study examines the life and political activities of Ümit Haluk Bayülken, one of the prominent figures in Turkish diplomatic and political history. Having served in various high-level state positions for nearly sixty years, Bayülken played a significant role in shaping Turkey's domestic and foreign policies, particularly through his service as Minister of Foreign Affairs and Permanent Representative to the United Nations. The lack of a comprehensive academic work on Bayülken to date has made this thesis a necessary contribution to the field. Born in 1921, Bayülken was the son of Hüseyin Hüsnü, a military officer, and Melek Hanım. Known for his diligence, he was a model student throughout his primary and secondary education. After graduating from Haydarpaşa High School, he continued his education at the Faculty of Political Science at Ankara University, where he graduated at the top of his class. Bayülken began his diplomatic career in 1950 with an appointment to the Consulate General in Frankfurt. In 1951, he became Director of the Middle East Department, and in 1952, he was appointed as Turkey's Permanent Representative to the United Nations. Between 1959 and 1960, he served as a Turkish delegate on the committees responsible for drafting the Zurich and London Agreements concerning the establishment of the Republic of Cyprus. In 1964, he participated as a member of the Turkish delegation in the London Conference and in meetings held in Washington and London regarding the Cyprus Issue. In 1966, Bayülken resumed his ambassadorial duties, succeeding Zeki Kuneralp as the Turkish Ambassador to London. He also held significant positions in international organizations. In 1971, during the government of Nihat Erim, he was appointed as Minister of Foreign Affairs, a post he continued to hold under the subsequent governments of Ferit Melen and Naim Talu. After his term as foreign minister, he was appointed as the Secretary-General of CENTO (Central Treaty Organization). In 1977, Bayülken became the Secretary-General to the President. Following the military coup of March 12, 1980, he served as the Minister of National Defense in the Bülend Ulusu government. After completing this duty in three years, he entered parliament as a member of the Grand National Assembly, elected as an independent MP for Antalya from the Nationalist Democracy Party list in the 1983 elections. After retiring from public office, Bayülken fulfilled his long-held dream of becoming an academic. Fluent in English and French, which he mastered through his professional duties, he lectured at prestigious Turkish institutions such as the Faculty of Political Science at Ankara University and Middle East Technical University (METU). A lifelong reader, Bayülken also made his mark in the world of writing with works such as“Common Security and Defense Organizations in a Changing World,”v“The Impact of Atatürk's Principles on Turkish Foreign Policy,”and“The Cyprus Question and the United Nations.”He remains a cornerstone figure in the history of Turkish diplomacy and politics.
Benzer Tezler
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Osmanlı dönemi eserlerinde denizcilik ile ilgili söz varlığı (16. ve 17. yüzyıl)
The vocabulary of maritime terms in Ottoman period works (16th and 17th centuries)
ÜMİT EVCİ
Doktora
Türkçe
2026
Türk Dili ve EdebiyatıKırıkkale ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KARADOĞAN
- Çağdaş Suriye nesrinde siyasî hapishane edebiyatı üzerine eleştirel bir bakış
The literature of political prisons in contemporary Syrian prose analytical prepective
ABDOLGADER MOHAMED ALİ
Yüksek Lisans
Arapça
2014
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. FİKRET ARSLAN
- Mahmut Sâmi Ramazanoğlu: Davet ve irşad yöntemleri bağlamında bir değerlendirme
Mahmut Sâmi Ramazanoğlu: An evaluation in the context of invitation and guidance methods
İLHAM ÇİÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Dinİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiDin Hizmetlerinde İletişim ve Tebliğ Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM ERGÜL
- Ziya Hurşit: Hayatı ve siyasi faaliyetleri, 1901-1926
Zi̇ya Hurşi̇t: His life and political activities, 1901-1926
MUZAFFER YARDIMCI