Parkinson hastalığında FIB-4 skoru ve karaciğer fibrozisi: Risk faktörleri ve klinik semptomlarla ilişkisi
FIB-4 score and liver fibrosis in parkinson's disease: Association with risk factors and clinical symptoms
- Tez No: 985342
- Danışmanlar: DOÇ. DR. REZZAK YILMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Nöroloji, Neurology
- Anahtar Kelimeler: Parkinson hastalığı, FIB-4 skoru, karaciğer fibrozisi, Parkinson's disease, FIB-4 score, liver fibrosis
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Nöroloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç:Parkinson hastalığı (PH), motor ve non-motor semptomlarla giden sistemik bir nörodejeneratif hastalıktır. Son yıllarda yapılan çalışmalar, karaciğerde alfa-sinüklein birikimi, oksidatif stres ve bağırsak–karaciğer–beyin aksı gibi mekanizmalar üzerinden PH'de hepatik etkilenme olabileceği ileri sürmektedir. PH'de karaciğer fibrozisi ile yapılan çalışmalar sınırlı olup motor ve non-motor semptomlarla ilişkisi üzerine çalışılmıştır. Bu çalışmada, Parkinson hastalarında FIB-4 skoruna göre ileri karaciğer fibrozis (İKF) riskinin değerlendirilmesi, PH'nin İKF üzerindeki etkisinin araştırılması ve İKF riskinin motor ve non-motor semptomlarla ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem:Bu kesitsel çalışmada 315 Parkinson hastası ve yaş gruplarına göre eşlenmiş 315 kontrol birey değerlendirilmiştir. FIB-4 skoru; yaş, aspartat aminotransferaz, alanin aminotransferaz ve trombosit değerleri kullanılarak hesaplanmış; yaşa göre önerilen eşik değerler dikkate alınarak İKF riski sınıflandırılmıştır. Motor ve non-motor semptomlar Hareket Bozukluğu Derneği Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği (MDS-UPDRS), Hoehn–Yahr evrelemesi, Saat Çizme Testi, Mini Mental Durum Testi ve Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği'yle; yaşam kalitesi ise Parkinson Hastalığı Anketi ( PDQ-39 veya PDQ-8) ile değerlendirilmiştir. Bulgular:Parkinson hastalarında İKF riskinin kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptanmıştır (p < 0,001; OR = 2,37). FIB-4 skorunu etkileyen faktörler arasında yaş, Parkinson hastalığı, hipertansiyon ve diyabet varlığı yer almıştır. Erkek cinsiyetin FIB-4 skoru üzerindeki etkisinin, Parkinson hastalarındaki erkek bireylerden kaynaklandığı gözlenmiştir. Parkinson hastalığında İKF riskine etki eden faktörler ise yaş, hastalık süresi, levodopa eşdeğer günlük doz (LEDD), hipertansiyon ve malignite varlığı olarak belirlenmiştir. Yüksek LEDD düzeylerinin artmış İKF riski ile ilişkili olduğu; bu ilişkinin ileri yaşta, uzun hastalık süresine sahip ve hipertansiyonu olmayan hastalarda daha belirgin olduğu saptanmıştır. Ayrıca kullanılan anti-Parkinson ilaç sayısındaki artış ve levodopa/entakapon kullanımı İKF riskiyle pozitif ilişkili bulunmuştur. Motor ve non-motor semptom analizlerinde bazı MDS-UPDRS alt maddeleri ile İKF riski arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmış olmakla birlikte, bu değişkenlere İKF riskinin katkısı sınırlı düzeyde kalmıştır (R² < %2). Kognitif testler, yaşam kalitesi ölçekleri ve depresyon-anksiyete skorları ile İKF riski arasında anlamlı bir ilişki gösterilememiştir. Sonuç:Parkinson hastalarında ileri karaciğer fibrozisi olasılığı göz ardı edilmemelidir. Özellikle ileri yaşta, uzun hastalık süresine sahip, yüksek LEDD düzeyi olan ve çoklu anti-Parkinson ilaç tedavisi alan hastalarda karaciğer fonksiyonlarının düzenli izlenmesi klinik açıdan önem taşıyabilir. Bulguların doğrulanması ve nedensel çıkarımlar yapılabilmesi için prospektif, çok merkezli ve histopatolojik ya da görüntüleme yöntemleriyle desteklenen ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim:Parkinson's disease (PD) is a systemic neurodegenerative disorder characterized by motor and non-motor symptoms. In recent years, studies have suggested that hepatic involvement may occur in PD through mechanisms such as alpha-synuclein accumulation in the liver, oxidative stress, and the gut–liver–brain axis. Studies investigating liver fibrosis in PD are limited and have primarily focused on its association with motor and non-motor symptoms. The aims of this study were to evaluate the risk of advanced liver fibrosis (ALF) according to the FIB-4 score in patients with Parkinson's disease, to investigate the effect of PD on ALF risk, and to examine the relationship between ALF risk and motor and non-motor symptoms. Methods:In this cross-sectional study, 315 patients with Parkinson's disease and 315 age group–matched control individuals were evaluated. The FIB-4 score was calculated using age, aspartate aminotransferase, alanine aminotransferase, and platelet values, and ALF risk was classified according to age-adjusted recommended cutoff values. Motor and non-motor symptoms were assessed using the Movement Disorder Society–Unified Parkinson's Disease Rating Scale (MDS-UPDRS), Hoehn–Yahr staging, the Clock Drawing Test, the Mini-Mental State Examination, and the Hospital Anxiety and Depression Scale; quality of life was evaluated using the Parkinson's Disease Questionnaire (PDQ-39 or PDQ-8). Results:The risk of ALF was found to be significantly higher in patients with Parkinson's disease compared with the control group (p < 0.001; OR = 2.37). Factors affecting the FIB-4 score included age, Parkinson's disease, hypertension, and diabetes mellitus. The effect of male sex on the FIB-4 score appeared to be driven by male patients with Parkinson's disease. Factors associated with ALF risk in Parkinson's disease included age, disease duration, levodopa equivalent daily dose (LEDD), hypertension, and the presence of malignancy. Higher LEDD levels were associated with an increased risk of ALF, and this association was more pronounced in older patients, those with longer disease duration, and those without hypertension. In addition, an increased number of anti-Parkinsonian medications and the use of levodopa/entacapone were positively associated with ALF risk. Although statistically significant associations were observed between ALF risk and some MDS-UPDRS subitems in motor and non-motor symptom analyses, the contribution of ALF risk to these variables was limited (R² < 2%). No significant associations were found between ALF risk and cognitive tests, quality of life scales, or depression and anxiety scores. Conclusion:The possibility of advanced liver fibrosis in patients with Parkinson's disease should not be overlooked. Regular monitoring of liver function may be clinically important, particularly in patients of advanced age with long disease duration, high LEDD levels, and use of multiple anti-Parkinsonian drugs. Prospective, multicenter studies supported by histopathological or imaging methods are needed to confirm these findings and to enable stronger causal inferences.
Benzer Tezler
- Parkinson hastalığında motor belirti ve bulguların şiddeti ile H refleks düzelme eğrisinin ilişkisi
Başlık çevirisi yok
GÜNEŞ KIZILTAN
- Parkinson hastalığında pozitron emisyon tomografi ile dopamin transport profeini görüntülemesi
Başlık çevirisi yok
NEŞE İLGİN KARABACAK
