Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı gebelerde rutin gebelik takibine uyum ve maternal sağlık okuryazarlığı ölçeği değerlendirmesi
Evaluation of compliance with routine pregnancy follow-up and maternal health literacy scale in pregnant women registered at a family health center
- Tez No: 985495
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞE DİDEM ESEN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Gebelik Takibi, Health Literacy, Pregnancy Follow-up
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, bir Aile Sağlığı Merkezine (ASM) kayıtlı gebelerde maternal sağlık okuryazarlığı (MSO) düzeyleri ile T.C. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği rutin gebelik takibine uyum arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve MSO düzeyini etkileyen sosyodemografik ve obstetrik faktörleri belirlemeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve analitik tipte planlanan bu çalışmaya, İstanbul ili Kağıthane ilçesindeki bir ASM'de takip edilen 156 gebe dahil edildi. Veriler, sosyodemografik bilgi formu ve Türkçe geçerlik-güvenirliği kanıtlanmış“Gebelikte Maternal Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği”(GMSOÖ) kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplandı. Katılımcılar, gebelik haftasına göre almaları gereken izlem sayıları temel alınarak“Yeterli”ve“Eksik”uyum gruplarına ayrıldı. Grupların GMSOÖ toplam ve alt boyut puanları arasındaki farklar Bağımsız Örneklem t-Testi, MANOVA ve Doğrusal Karma Model (LMM) gibi çok yönlü istatistiksel analizlerle değerlendirildi. Bulgular: Katılımcıların %33.3'ünün (n=52) gebelik izlemlerinin eksik olduğu saptandı. İzlemleri yeterli olan grubun toplam MSO puan ortalaması (M=75.26), eksik olan grubun ortalamasından (M=62.92) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0.001). Bu fark, MSO'nun tüm alt boyutlarında (Maternal Sağlık Bilgisi, Bilgi Araştırma, Bilgiyi Değerlendirme, Karar Verme ve Davranış) anlamlıydı (p≤0.002). Uyum durumunun MSO üzerindeki etkisinin, özellikle 'Maternal Sağlık Bilgisi İçin Araştırma Yapma' (Cohen's d=0.90) ve 'Maternal Sağlık Bilgisini Değerlendirme' (Cohen's d=0.87) alt boyutlarında daha güçlü olduğu gözlendi. Ayrıca, yüksek eğitim durumu, çalışma, ilk gebelik olması ve planlı gebelik gibi faktörlerin daha yüksek MSO düzeyleri ile ilişkili olduğu bulundu (p<0.005). Sonuç: Gebelerin birinci basamaktaki rutin antenatal bakım hizmetlerine uyumu, Maternal sağlık okuryazarlığı düzeyini belirleyen temel ve güçlü bir faktördür. Bu çalışmanın orijinal bulgusu, düzenli gebelik takibinin sadece klinik bir kontrol süreci olmanın ötesinde, gebelerin sağlık bilgisini araştırma ve eleştirel olarak değerlendirme gibi üst düzey okuryazarlık becerilerini de güçlendiren önemli bir müdahale olduğunu göstermesidir. Bu nedenle, birinci basamakta MSO düzeyini artırmaya yönelik stratejiler, antenatal bakım uyumunu ve dolayısıyla anne-bebek sağlığı sonuçlarını iyileştirmek için kritik öneme sahiptir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to examine the relationship between maternal health literacy (MHL) levels and adherence to routine pregnancy follow-ups recommended by the T.C. Ministry of Health in pregnant women registered at a Family Health Center (FHC), and to identify the sociodemographic and obstetric factors affecting MHL levels. Materials and Methods: This cross-sectional and analytical study included 156 pregnant women followed at an FHC in the Kağıthane district of Istanbul. Data were collected through face-to-face interviews using a sociodemographic information form and the Turkish-validated“Maternal Health Literacy Inventory in Pregnancy”(MHELIP). Participants were divided into“Sufficient”and“Insufficient”adherence groups based on the number of follow-up visits they should have attended according to their gestational week. The differences in MHELIP total and sub-dimension scores between the groups were evaluated using multifaceted statistical analyses, including Independent Samples t-Test, MANOVA, and Linear Mixed Models (LMM). Results: It was determined that 33.3% (n=52) of the participants had insufficient pregnancy follow-ups. The mean total MHL score of the group with sufficient follow-ups (M=75.26) was statistically found to be significantly higher than the mean of the insufficient group (M=62.92) (p<0.001). This difference was significant across all MHL sub-dimensions (Maternal Health Knowledge, Information Search, Information Assessment, Decision Making and Behavior) (p≤0.002). It was observed that the effect of adherence status on MHL was particularly strong in the 'Maternal Health Information Search' (Cohen's d=0.90) and 'Maternal Health Information Assessment' (Cohen's d=0.87) sub-dimensions. Furthermore, factors such as high education level, employment, first pregnancy, and planned pregnancy were found to be associated with higher MHL levels (p<0.005). Conclusion: Pregnant women's adherence to routine antenatal care services in primary care is a fundamental and powerful factor in determining the level of Maternal health literacy. The original finding of this study is that regular pregnancy follow-up is not merely a clinical monitoring process but also an important intervention that strengthens pregnant women's higher-level literacy skills, such as searching for and critically evaluating health information. Therefore, strategies aimed at increasing MHL levels in primary care are of critical importance for improving adherence to antenatal care and, consequently, maternal and infant health outcomes.
Benzer Tezler
- Gebelere yönelik infantil kolik eğitiminin doğum sonrası etkilerinin incelenmesi
Assessment of postpartum effects of infantile colic education for pregnant women
ÖZGE NUR YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZU UZUNER
- Gebelikte vücut ağırlığı artışı ile hemoglobin düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between body weight increase and hemoglobin level during pregnancy
SADIK PORTAKAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ÖZDEMİR
- Mersin il merkezinde 15-49 yaş kadınlarda boğmaca seroprevalansı ve ilişkili faktörlerin araştırılması
Pertussis seroprevalence and related factors in 15-49 years old women in Mersin, Turkey
BURCU ECEM UĞUZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Halk SağlığıMersin ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RESUL BUĞDAYCI
- Gebelerde teorilerüstü modele dayalı motivasyonel bireysel danışmanlığın uyku kalitesi ve davranış değişimine etkisi
The effect of motivational individual counseling based on a transtheoretical model on sleep quality and behavioral change in pregnant women
GÜLER ÜSTÜN ATALAY
Doktora
Türkçe
2025
HemşirelikEge ÜniversitesiKadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL ERTEM
- Çevrimiçi olarak uygulanan sağlık eğitimi ve progresif kas gevşetme egzersizi programının postpartum depresyon ve anne bebek bağlanması üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of health education and progressive muscle relaxation exercise program applied online on postpartum depression and mother-baby attachment: A randomized controlled study
CANAN UÇAKCI ASALIOĞLU