Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde prozodik farkındalık
Prosodic awareness in teaching Turkish as a foreign language
- Tez No: 985537
- Danışmanlar: PROF. DR. BİLGİNER ONAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Prozodi, Prosody
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkçenin yabancı dil olarak öğretimine yönelik araştırmalar temel dil becerileri noktasında ve bu nitelik çerçevesinde şekillenmekle birlikte birçok alan halihazırda derinlemesine çalışılmayı beklemektedir. Söz konusu alanlardan dinleme becerisi genel olarak daha az çalışılan, dinleme becerisinde tonlamaya bağlı prozodik farkındalık ise neredeyse hiç çalışılmamış bir alan olarak bulunmaktadır. Bu anlamda Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde dinleme becerisine yönelik prozodik farkındalık noktasında bazı sorunlar bulunmaktadır. Araştırmanın amacı, prozodik farkındalığın Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen C1 seviyesi öğrencilerinin dinlediklerini anlama süreçlerini geliştirmedeki rolünü ortaya koymaktır. Bu doğrultuda araştırma kapsamında prozodik farkındalığın artrılmasına yönelik uygulamalar hazırlanmış ve öğrencilerin söz konusu bu becerilerinin geliştirilmesi temel nokta olarak belirlenmiştir. Araştırma eylem araştırması deseniyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Mersin Üniversitesi TUAM (Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi)'da C1 düzeyinde öğrenim görmekte olan 17 yabancı uyruklu öğrenci oluşturmaktadır. Eylem planı içeren araştırmada veriler; kişisel bilgi formu, gözlem, görüşme, araştırmacı günlüğü, prozodik dinleme duygu tanıma testi ve ders sonu izleme değerlendirme testi gibi nitel ve nicel araçların birlikte kullanılması ile elde edilmiştir. Araştırma süreci 2 hafta pilot uygulama ve 6 hafta asıl uygulama olmak üzere toplam 8 hafta sürmüştür. Pilot uygulama aşaması Mersin Üniversitesi TUAM (Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi)'da C1 düzeyinde öğrenim görmekte olan öğrencilerle birlikte gerçekleştirildikten sonra asıl uygulamaya geçilmiştir. Araştırma sonucunda tonlamaya bağlı prozodik farkındalığı geliştirmek amacıyla gerçekleştirilen uygulamaların, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin dinlediklerindeki anlam farklılıklarını kavramada olumlu bir rolü olduğu belirlenmiştir. Eylem planı doğrultusunda ortaya koyulan müdahale sürecinin öğrencilerin karşılıklı iletişimde ya da herhangi bir materyal aracılığıyla dinlediklerindeki tonlamaya bağlı anlam çeşitliliğini anlama düzeylerine katkı sunduğu görülmüştür. Araştırma kapsamında ortaya çıkan bir diğer sonuç, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde tonlamaya yönelik prozodik farkındalığın öğreticilerin görüşlerine göre önemli bir ihtiyaç ve öğrenciler açısından da dil öğretim sürecinde temel dil becerilerini geliştirici bir unsur olduğu yönündedir. Bütün veriler dikkate alındığında, tonlamaya bağlı prozodik farkındalığın Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde etkili bir dil öğretim bileşeni olduğu ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
Research on teaching Turkish as a foreign language generally focuses on the core language skills, and in this context, there are many areas that still await in-depth study. One of these areas is listening skills, which is relatively less explored, and prosodic awareness, particularly related to intonation in listening, which has almost not been studied at all. In this sense, there are some issues related to prosodic awareness in listening skills within the context of teaching Turkish as a foreign language. The aim of this research is to explore the role of prosodic awareness in enhancing the listening comprehension processes of C1 level students learning Turkish as a foreign language. To this end, practices aimed at increasing prosodic awareness have been developed, with the goal of improving students' abilities in this skill. The research was conducted using action research. The study group consists of 17 foreign students studying at the C1 level in the Turkish Language Teaching Application and Research Center (TUAM) at Mersin University. Data were collected using both qualitative and quantitative tools, including a personal information form, observation, interviews, researcher's diary, prosodic listening emotional recognition test, and end-of-lesson follow-up evaluation test. The research process lasted for a total of 8 weeks, including 2 weeks of pilot implementation and 6 weeks of the main implementation. After the pilot phase, which was carried out with C1-level students at TUAM, the main application was carried out. The findings of the study revealed that the practices implemented to enhance prosodic awareness played a positive role in helping students who are learning Turkish as a foreign language grasp meaning differences in what they listened to. The intervention process outlined in the action plan contributed to the students' ability to understand the diversity of meaning based on intonation in both interactive communication and through any materials used. Another significant outcome of the research was that, according to the instructors' views, prosodic awareness related to intonation is considered an important need in teaching Turkish as a foreign language, and is also seen as a crucial element for improving fundamental language skills in the language learning process. Considering all the data, it has been demonstrated that prosodic awareness based on intonation is an effective component of language teaching in the context of teaching Turkish as a foreign language.
Benzer Tezler
- A corpus-based semantic prosodic analysis of English intensifiers in native and non-native corpora with a special focus to their usage patterns and evaluative meanings
İngilizce pekiştireçlerin kullanım şekilleri ve tutumsal anlamları üzerine yerli ve yabancı derlem tabanlı anlamsal bürün (Semantik prozodi) analizi
NESLİHAN KELEŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
DilbilimKaradeniz Teknik ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ŞÜKRÜ ÖZBAY
- Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan metinlerde sözdizimsel yalınlaştırmanın okuma hızı ve kavrama düzeyine etkisinin incelenmesi
Examination of the effects of syntactic simplification on reading speed and level of comprehension in texts used in teaching Turkish as a foreign language
EGE KİRAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiSosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN ÜLPER
- Uyum sınıflarındaki yabancı uyruklu öğrencilerin akıcı okuma becerileri ile okuduğunu anlama ve okuma tutumu ilişkisi
The relationship between fluent reading skills, reading comprehension, and reading attitudes of foreign students in integration classes
ZEHRA KABACAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul ÜniversitesiYabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ MELANLIOĞLU
- Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde sesletim eğitimi
Pronunciation training in teaching Turkish as a foreign language
GÖKÇEN TEKİN
Doktora
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİT KARATAY
- Türkçenin ana dili konuşurları ile Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin sesli okuma ve konuşmada diksiyon ögelerini kullanım durumları
Native speakers of Turkish and learners of Turkish as a foreign language in reading and speaking aloud
HÜLYA AKDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELİM EMİROĞLU