Öğretmenlerde yapay zekâ kaygısı ile bireysel yenilikçilik ve yapay zekâ okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
In teachers between artificial intelligence anxiety and individual innovation and AI literacy examining the
- Tez No: 985575
- Danışmanlar: PROF. DR. OĞUZHAN ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fırat Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ortaokulda görev yapan öğretmenlerin yapay zekâ kaygısı, bireysel yenilikçilik ve yapay zekâ okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi incelemek ve cinsiyet, çalıştığı kurum, mesleki kıdem, branş grubu bağımsız değişkenlerine göre değerlendirmektir. Bu amaçla öğretmenlerin demografik özellikleri ile yapay zekâ kaygısı, bireysel yenilikçiliği ve yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri analiz edilmiştir. Araştırmanın evrenini, Türkiye'nin doğusunda yer alan bir ilde, devlet ortaokullarında farklı branşlarda görev yapan 1495 ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örnekleme tekniği ile 172 kadın, 193 erkek olmak üzere toplamda 365 kişiden veriler toplanmıştır. Bu araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde, Kişisel Bilgi Formu, Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği (YZKÖ), Bireysel Yenilikçilik Ölçeği (BYÖ) ve Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği (YZOÖ) kullanılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 22.0 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Katılımcıların demografik özellikleri, betimsel istatistikler (frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma) ile sunulmuştur. Verilerin normal dağılım göstermesi nedeniyle analiz sürecinde parametrik testler kullanılmış; bu kapsamda, ilişkisiz örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin yapay zekâ kaygıları orta, bireysel yenilikçilikleri düşük ve yapay zekâ okuryazarlıklarının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Demografik değişkenler açısından ölçeklerden alınan toplam puanlarda anlamlı bir farklılık bulunmamasına karşın, ancak bazı alt boyutlarda anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Yapay zekâ kaygısı ile bireysel yenilikçilik arasında negatif yönde zayıf; bireysel yenilikçilik ile yapay zekâ okuryazarlığı arasında pozitif yönde zayıf ve yapay zekâ okuryazarlığı ile yapay zekâ kaygısı arasında ise negatif yönde zayıf düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yapay zekâya ilişkin farkındalık düzeylerinin yüksek olduğu, ancak bu farkındalığın genellikle teorik bilgiyle sınırlı kaldığı ve uygulamaya yeterince yansımadığı görülmüştür. Ayrıca, bireysel yenilikçilik ve yapay zekâ okuryazarlığı düzeyi yüksek olan öğretmenlerin, yapay zekâya yönelik kaygı düzeylerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the relationship between secondary school teachers' artificial intelligence anxiety, individual innovativeness, and artificial intelligence literacy, and to evaluate it according to the independent variables of gender, institution, professional seniority, and subject group. To this end, the demographic characteristics of teachers, along with their artificial intelligence anxiety, individual innovativeness, and artificial intelligence literacy levels, were analysed. The research population consisted of 1,495 secondary school teachers actively working in official educational institutions in a province in eastern Turkey. Data were collected from a total of 365 individuals, including 172 women and 193 men, using the convenience sampling technique, which is one of the non-random sampling methods. In this study, the correlational survey model, one of the quantitative research methods, was used. During the data collection process, the Personal Information Form, Artificial Intelligence Anxiety Scale (YZKÖ), Individual Innovation Scale (BYÖ), and Artificial Intelligence Literacy Scale (YZOÖ) were used. The obtained data were analysed using the SPSS 22.0 programme. The demographic characteristics of the participants were presented using descriptive statistics (frequency, percentage, arithmetic mean, and standard deviation). Since the data showed a normal distribution, parametric tests were used in the analysis process; in this context, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and correlation analysis were performed. The study found that teachers' artificial intelligence anxiety was moderate, their individual innovativeness was low, and their artificial intelligence literacy was high. Although no significant differences were found in the total scores obtained from the scales in terms of demographic variables, significant differences were found in some sub-dimensions. Weak negative correlations were found between AI anxiety and individual innovativeness; weak positive correlations between individual innovativeness and AI literacy; and weak negative correlations between AI literacy and AI anxiety. It was observed that teachers had a high level of awareness regarding artificial intelligence, but this awareness was generally limited to theoretical knowledge and was not sufficiently reflected in practice. Furthermore, it was found that teachers with high levels of individual innovativeness and artificial intelligence literacy had lower levels of anxiety towards artificial intelligence.
Benzer Tezler
- The effects of creativity activities through AI-based environments on foreign language anxiety among children
Yapay zekâ tabanlı ortamlarda yaratıcılık etkinliklerinin çocuklarda yabancı dil kaygısı üzerindeki etkileri
ZERŞİN İDİL CİZRELİOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. SELAMİ AYDIN
- Matematik öğretmenlerinin dijital okuryazarlık becerileri ile yapay zekâ kaygıları arasındaki ilişki
The relationship between mathematics teachers' digital literacy skills and concerns about artificial intelligence
NESLİHAN ERBAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN ALPASLAN SULAK
- Öğretmenlerin yapay zekâ kaygısı: Bir karma yöntem çalışması
Teachers' artificial intelligence anxiety: A mixed-methods study
DİLEK BOZDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CENK AKAY
- Iraklı öğrenciler arasında yazma kaygısı düzeyleri üzerinde yapay zekâ destekli geri bildirimin etkisi
The impact of ai-driven feedback on writing anxiety levels among Iraqi students
TUQA MAHDİ TUAMA TUAMA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Bahçeşehir Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENİSA MEDE
- Bir sohbet robotu uygulamasının sekizinci sınıf öğrencilerinin İngilizce konuşma kaygı düzeylerine ve İngilizce konuşma performanslarına etkisi
The effect of a chatbot application on eighth graders' English speaking anxiety levels and English speaking performance
TUĞBA GÜRHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE OKYAR