Bilinçli farkındalık temelli eğitim programının sporcu öğrencilerde bilinçli farkındalık, öz şefkat ve öz eleştiri üzerine etkisi
The effect of mindfulness-based training program on mindfulness, self-compassion, and self-criticism of student-athletes
- Tez No: 985754
- Danışmanlar: PROF. DR. SERKAN HAZAR, DOÇ. DR. EMRE OZAN TİNGAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Spor, Psikoloji, Sports, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bilinçli farkındalık, Öz eleştiri, Mindfulness, Self-criticism
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmanın amacı, bilinçli farkındalık temelli eğitim programının, beden eğitimi ve spor yüksek okulundaki sporcu öğrencilerin bilinçli farkındalık, öz şefkat ve öz eleştiri düzeyleri üzerine etkisini ortaya koymaktır. Araştırma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Osmaniye Korkutata Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulunda öğrenim gören 44 Sporcu Öğrenci ( 22 deney, 22 kontrol grubunda) oluşturmaktadır. Araştırmada, ön-test son-test kontrol gruplu tam deneysel desen ile nitel araştırma boyutunda veri toplama aracı olarak odak grup görüşmesi bir arada kullanılarak karma yöntem deseni randomize kontrollü bir çalışma uygulanmıştır.Veriler Sporcu Bilinçli Farkındalık Ölçeği ,Sporcu Öz Şefkat Ölçeği-Kısa Formu, Sporcu Durumluk Öz Eleştiri Ölçeği ve yarı yapılandırılmış odak grup görüşme soruları aracılığı ile toplanmıştır. Deney grubu 8 hafta boyunca haftada 1 gün 90 dakika olacak şekilde bilinçli farkındalık temelli eğitim programı almıştır. Kontrol grubu ise herhangi bir müdahaleye dahil edilmemiştir. Odak grup görüşmeleri deney grubundan basit tesadüfi yöntemle seçilen 14 kişi ile iki ayrı grup ve iki ayrı oturum olacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS 26.0 kullanılmıştır. Verilerin normallik varsayımının test edilmesinde histogram, basıklık çarpıklık değerleri ve Shapiro-Wilk testi kullanılmıştır. Deney grubu öğrencilerinin Sporcu Bilinçli Farkındalık Ölçek ve alt boyutları, Sporcu Öz Şefkat Ölçeği-Kısa Formu ve Sporcu Durumluk Öz Eleştiri Ölçeği'nden aldıkları ön test - son test ve izleme testi puanları arasında bir fark olup olmaması durumu Tekrarlı Ölçümlerde Varyans Analizi (Repeated measures ANOVA) kullanılarak, deney grubu ve kontrol grubu arasındaki puan farkları 2×2 karma ANOVA testi kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel bulgular ise MaxQDA 2024 programı ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre nicel verilerde bilinçli farkındalık temelli müdahale sonrasında deney grubunun Bilinçli Farkındalık Ölçeği'nin“yargılamama”alt boyutunda anlamlı bir artış gözlenmiştir. Ayrıca, 2×2 karma ANOVA sonuçları, öz-şefkat ve öz-eleştiri düzeylerinde grup × zaman etkileşiminin anlamlı olduğunu göstermiştir. Nitel boyutta ise sporcu öğrenciler öznel algılarında bilinçli farkındalık ile öz-şefkat düzeylerinin arttığına ve öz-eleştiri düzeylerinde azalma yaşadıklarına dair ifadeler belirtmişlerdir. Bu bulgular, programın öz-şefkati artırmada ve öz-eleştiriyi azaltmada etkili olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of the study is to reveal the effects of a mindfulness-based training program on the mindfulness, self-compassion, and self-criticism levels of athlete students studying at the School of Physical Education and Sports. The research group consists of 44 athlete students (22 in the experimental group and 22 in the control group) studying in the 2023–2024 spring semester at Osmaniye Korkut Ata University, School of Physical Education and Sports. A randomized controlled mixed-method design was employed, combining a pre-test–post-test control group true experimental design with qualitative data collection through focus group interviews. Data were collected using the“Mindfulness Inventory for Sport”, the“Self-Compassion Scale–Athlete Version-Short Form”, the“State Self-Criticism Scale- Athlete Version”and semi-structured focus group interview questions. The experimental group received a mindfulness-based training program once a week for 90 minutes over an 8-week period, while the control group did not receive any intervention. Focus group interviews were conducted with 14 participants selected from the experimental group using simple random sampling, in two separate groups and two separate sessions. Quantitative data were analyzed using SPSS 26.0. Histogram, skewness–kurtosis values, and the Shapiro–Wilk test were used to test the assumption of normality. Repeated Measures ANOVA was used to examine whether there were differences between the pre-test, post-test, and follow-up test scores of the experimental group on the“Mindfulness Inventory for Sport”and its subscales, the“Self-Compassion Scale–Athlete Version-Short Form”, and the“State Self-Criticism Scale-Athlete Version”. A 2×2 mixed ANOVA was used to analyze score differences between the experimental and control groups. Qualitative findings were analyzed using MaxQDA 2024. According to the results, a significant increase was found in the“non-judging”subscale of the“Mindfulness Inventory for Sport”for the experimental group after the mindfulness-based intervention. Additionally, the 2×2 mixed ANOVA results indicated a significant group × time interaction for self-compassion and self-criticism levels. In the qualitative dimension, athlete students reported subjective increases in mindfulness and self-compassion, along with decreases in self-criticism. These findings demonstrate that the program is effective in enhancing self-compassion and reducing self-criticism.
Benzer Tezler
- Bilinçli farkındalık (mindfulness) temelli erken okuryazarlık eğitim programının çocukların erken okuryazarlık becerilerine etkisi
The effect of a mindfulness-based early literacy education program on children's early literacy skills
GÖZDE ÇİNBAY ÖKTEN
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLÜMSER GÜLTEKİN AKDUMAN
- Katılım Temelli Bilinçli Farkındalık Eğitim Programının okul öncesi dönem çocuklarının bilinçli farkındalık, duygu düzenleme ve prososyal davranış becerilerine etkisinin incelenmesi
An investigation of the impact of the Participation-Based Mindfulness Education Program on preschool children's mindfulness, emotion regulation and prosocial behavior skills
ESRA ATAMAN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESLİHAN AVCI
- Antenatal dönemdeki kadınlara uygulanan bilinçli farkındalık temelli eğitim programının doğum korkusuna etkisi
The effect of mindfulness-based education program applied to women in the antenatal period on fear of childbirth
TUĞBA KAVAS
- Bilinçli farkındalık temelli ergenlere yönelik psikoeğitim programının karakter güçleri, bilinçli farkındalık ve akademik başarı gelişimine etkisinin incelenmesi
The effect of the mindfulness based adolescent psychoeducation program on character strengths, mindfulness and academic success
ŞEYMA GÜLDAL
Doktora
Türkçe
2019
PsikolojiMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞİN SATAN
DOÇ. DR. RAZİYE BİLGE UZUN
- Kabul kararlılık terapisi temelli psikoeğitim programının sosyal medya bağımlılığı psikolojik esneklik bilinçli farkındalık ve özsaygı üzerine etkisinin incelenmesi
Effects of acceptance and commitment therapy-based psyceducation programs on social media addiction, psychological flexibility, mindfulness, and self-esteem
ALİCAN KAYA
Doktora
Türkçe
2023
PsikolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM ÖZOK