Çatma-çatışma kaza nedenlerinin sistematik analizi
Systematic analysis of collision-contact accident causes
- Tez No: 985869
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZKAN UĞURLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Deniz Bilimleri, Marine Science
- Anahtar Kelimeler: Deniz kazaları, Denizcilik, Denizcilik sektörü, Maritime accidents, Maritime, Maritime sector
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Deniz Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Teknolojik gelişmeler ve yürürlüğe konulan güncel mevzuatlara rağmen, denizlerde artan trafik yoğunluğu ve ağır meteorolojik koşullar gibi dış faktörler ile insan hataları sebebiyle çatma-çatışma kazaları yaşanmaya devam etmektedir. Bu tür kazalar, yalnızca can ve mal kaybına yol açmakla kalmamakta, aynı zamanda ciddi çevresel felaketlere de neden olmaktadır. Kazaların genellikle birbiriyle ilişkili nedenler zinciri sonucu meydana geldiği düşünüldüğünde, sadece nedenlerin tespit edilmesi değil, aynı zamanda bu nedenler arasındaki ilişkilerin analiz edilmesi de büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Web of Science (WoS) veri tabanında yer alan ve çatma-çatışma kaza nedenlerini içeren 79 akademik makale incelenmiş; elde edilen nedenler İnsan Faktörü Analizi ve Sınıflandırma Sistemi (HFACS) çerçevesinde sınıflandırılmıştır. HFACS yapısının nedenler arasındaki ilişkileri gösterememesi nedeniyle çatma-çatışma kazalarının oluşumundaki nedensellik ilişkilerinin sistematik olarak gözler önüne serilmesi maksadıyla, yukarıda bahsedilen 79 adet akademik makale arasından nedenler arasındaki ilişkilere yer veren 40 adet akademik makale olduğu tespit edilmiş, HFACS-PV seviyelerine sadık kalınarak Bayes Ağı modeli oluşturulmuştur. HFACS modelinin oluşturulması esnasında tespit edilen nedenler Bayes yapısının oluşturulabilmesi maksadıyla literatüre bağlı kalınarak isimlendirilen düğümler altında toplanmıştır. Geliştirilen bu model aracılığıyla, nedenler arasındaki olasılıksal ilişkiler görselleştirilmiş; düğümler arası bağlantıların kuvvetleri renk kodlarıyla işaretlenerek belirgin etkileşimler ortaya konmuştur. Yapılan bu çalışma ile emniyetsiz eylemleri hazırlayan ön koşullar ile emniyetsiz eylemler arasındaki kuvvetli ilişki göz önüne serilmiştir. Ayrıca eğitim ve personel atama arasındaki kaza oluşumu arasında kuvvetli etki olduğu görülmüş, bu iki faktörün gemiye aşinalık, bölgeye aşinalık ve şirketin gemiadamı ile donatma stratejisi arasındaki bağlantıları incelenmiştir. Çalışma, çatma-çatışma kazalarının önlenmesine yönelik veri temelli ve bütüncül yaklaşımların geliştirilmesine katkı sağlamayı hedeflemekte ve bu alanda çalışacak araştırmacılar için önemli bir kaynak sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Despite technological advancements and the implementation of updated regulations, collision and contact accidents at sea continue to occur due to external factors such as increasing maritime traffic density and severe meteorological conditions, as well as human errors. These types of accidents not only result in loss of life and property but also cause significant environmental disasters. Considering that such accidents typically occur as a result of a chain of interrelated causes, it is of great importance not only to identify individual causes but also to analyze the relationships between them. In this study, 79 academic articles from the Web of Science (WoS) database that focus on the causes of collision and contact accidents were examined, and the identified causes were classified within the framework of the Human Factors Analysis and Classification System (HFACS). Since the HFACS structure does not inherently reveal the relationships between causes, a further analysis was conducted to systematically present the causal relationships underlying these accidents. Among the 79 articles, 40 were identified to include inter-causal relationships. Based on these, a Bayesian Network model was developed while adhering to the HFACS-PV levels. Unlike the basic formation of the HFACS model, during the identification of causal relationships, the causes identified in the HFACS model were grouped under node names designated in accordance with the literature to enable the construction of the Bayesian structure. Through this developed model, the probabilistic relationships between causes were visualized; the strengths of the connections between nodes were indicated using color codes, thereby highlighting significant interactions. This study particularly emphasized the strong relationships between the preconditions for unsafe acts and the unsafe acts themselves. Additionally, a strong influence between training and personnel assignment on accident occurrence was observed. The connections between these two factors and ship familiarity, regional familiarity, and the company's crewing strategy were also analyzed. This research aims to contribute to the development of data-driven and holistic approaches for the prevention of collision and contact accidents and serves as a valuable resource for researchers working in this field.
Benzer Tezler
- Gemi kazalarının analizi üzerine hibrit bir çalışma: risk faktörlerinin FtA ve AHP yöntemleriyle değerlendirilmesi
A hybrid study on the analysis of ship accidents: Evaluation of risk factors by FTA and AHP methods
BURAK YAĞMUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DenizcilikKocaeli ÜniversitesiDeniz Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. OSMAN ARSLAN
- Maritime accidents forecast model for Bosphorus
İstanbul Boğazı?nda deniz kazaları tahmin modeli
ALP KÜÇÜKOSMANOĞLU
Doktora
İngilizce
2012
İnşaat MühendisliğiOrta Doğu Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Bölümü
PROF. DR. AYŞEN ERGİN
- Yolcu gemisi kazalarında insan faktörü analizi
Human factor analysis of passenger ship accidents
SERDAR YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Deniz BilimleriKaradeniz Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZKAN UĞURLU
- Türk Boğazları'nda meydana gelen gemi kazalarınınkonumsal analizi ve değerlendirilmesi
Spatial analysis and evaluation of ship accidents occurred in Turkish Straits
METİN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Deniz BilimleriKaradeniz Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZKAN UĞURLU
- İstanbul Boğazı'nda deniz trafik güvenliğinin risk tabanlı bulanık-AHP ve FMEA yöntemleri ile incelenmesi
Analysis of maritime traffic safety in Istanbul Strait using fuzzy-AHP and FMEA methods based on risk
NAZMİ BAYAR
Doktora
Türkçe
2010
Gemi MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiGemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN YILMAZ