Reklam metinlerinde hedef kitleye yönelik dil kullanımları: Söz edim kuramı temelli toplumdilbilimsel değerlendirme
Language use in advertising texts for target audiences: A sociolinguistic evaluation within the framework of speech act theory
- Tez No: 986271
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖZDE DEMİREL FAKİROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: söz edim kuramı, edimbilim, hedef kitle, reklam dili, toplumdilbilim, speech act theory, pragmatics, target audience, advertising language, sociolinguistics
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dilbilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, reklam metinlerinde hangi tür söz edimlerin yer aldığını ve sıklığını tespit etmeyi, aynı zamanda bu edimlerin cümle türleri, özne kullanımı ve kip–zaman biçimleri ile ilişkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, toplumdilbilimsel bakış açısıyla hedef kitleyle ilişkilendirilerek değerlendirilmektedir. Çalışma, nitel araştırma deseniyle yürütülmüştür. Örneklem, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş ve araştırma deseni olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Markaların resmî YouTube hesaplarından derlenen 25 video reklam, metne dönüştürülerek analize dahil edilmiştir. Reklam metinleri, marka, yayın yılı ve hedef kitle gruplarına göre sınıflandırılarak veri seti oluşturulmuştur. Bu doğrultuda 2020–2025 yılları arasında yayımlanmış 25 Türkçe reklam metni söz edim kuramı çerçevesinde ve dil bilgisel unsurlara göre incelenmiştir. Bulgular, reklam metinlerinde bildirici edimlerin baskın olduğunu, yöneltici edimlerin ikinci sırada yer aldığını ve edim türleriyle cümle türleri arasında paralellik bulunduğunu göstermektedir. Reklam söylemlerinde bildirici edimlerin bilgi verme ve güven oluşturma; yöneltici edimlerin eyleme yönlendirme; duygu aktarıcı ve üstlenici edimlerin ise duygusal yaklaşım ve vaatleri öne çıkarma işlevi gördüğü saptanmıştır. Reklam söyleminde ağırlıklı olarak yer alan bildirici ve yöneltici edimlerin hedef kitle gruplarında da baskınlığını sürdürdüğü görülmüştür. Sonuç olarak reklam dili, toplumsal düzeyde hem bilgilendirme ve güven oluşturma hem de ikna ve yönlendirme işlevlerini ön plana çıkarmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to determine the types and frequencies of speech acts in advertising texts and to examine their relationship with sentence types, subject usage, and tense–mood forms. The findings are evaluated in terms of the relationship between advertising language and the target audience within a sociolinguistic framework. The research was conducted using a qualitative design. The sample was determined through purposive sampling, and document analysis was employed as the research method. 25 video advertisements collected from the official YouTube accounts of brands were transcribed and included in the analysis. The advertising texts were classified by brand, year of publication, and target audience groups to form the dataset. Accordingly, 25 Turkish advertisements published between 2020 and 2025 were analyzed within the framework of speech act theory and in terms of grammatical elements. The findings indicate that assertive acts are the most frequently used type, followed by directives, and that a clear parallelism exists between speech act types and sentence structures. In advertising discourse, assertives were found to function in informing and building trust; directives in encouraging action; and expressives and commissives in highlighting emotional approaches and promises. Assertive and directive acts, which are predominant in advertising discourse, were also found to maintain their predominance across different target audience groups. In conclusion, the results demonstrate that, at the societal level, advertising language emphasizes informing and building trust on the one hand, and persuasion and action orientation on the other.
Benzer Tezler
- Карамдоо маданияты жана адам денесинин“мета”катары коммуникация процессинде колдонулушу (маркетингдик көз караш)
Tüketim kültürü ve üretim sürecinde“Meta”olarak beden tüketimi (Pazarlama yaklaşımı)
ANJELİKA MEDVEDEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
İletişim BilimleriKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAYRAM KAYA
- Yerel internet haberciliğinde doğrulama: Hatay örneği
Verification in local internet reporting: Hatay case
FIRAT ATA
Doktora
Türkçe
2022
GazetecilikSelçuk ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET YALÇIN KAYA
- Reklam mesajlarının hedef kitleye ve medyaya yönelik olarak farklılaştırılması ve dergi reklamcılığı örneği
Differantiation of advertising messages to target audience and medium and magazine advertising sample
ÖZKAN ULUKÖK
- Türkiye Cumhuriyeti'nin yüzüncü yılına özel reklam filmlerine yönelik çok modlu söylem analizi
Multimodal discourse analysis of advertisement films for the centenary of the Republic of Turkey
KÜBRA KOCAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ReklamcılıkKocaeli ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İDİL SAYIMER
- Türkiye'de İslami içerikli televizyon yayıncılığının gelişimi üzerine bir inceleme: Çocuk kanalı Yumurcak TV örneği
An analysis of the development of television broadcasting with Islamic content in Turkey: The case study of children's channel Yumurcak TV
KADER TUĞLA
Doktora
Türkçe
2012
Radyo-TelevizyonMarmara Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VİLDAN İYİGÜNGÖR