Ekmeklik buğdayda yapraktan çinko ve magnezyum ile biyolojik zenginleştirmenin tane verimi ve kalite parametreleri üzerine etkisi
Effect of biofortification with zinc and magnesium from foliar application on grain yield and quality parameters in bread wheat
- Tez No: 986328
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL SEZER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, ekmeklik buğday yetiştiriciliğinde yapraktan çinko (Zn) ve magnezyum (Mg) uygulamaları ile biyolojik zenginleştirmenin verim ve kalite parametreleri üzerine etkilerini belirlemek amacıyla, 2022 yılında serada, 2022-2023 ve 2023-2024 buğday yetiştirme sezonlarında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesinin Atakum ve Bafra deneme istasyonlarında yürütülmüştür. Sera denemesinde, bitkilere yapraktan 5 farklı gübre uygulaması (Zn, Mg, Zn+Mg, Zn-EDTA ve Zn EDTA+Mg) 3 farklı doz ve kombinasyonları şeklinde, 2 farklı gelişme döneminde (Kardeşlenme+Sapa Kalkma ve Sapa Kalkma) uygulanmıştır. Atakum ve Bafra lokasyonlarındaki arazi çalışmaları sera denemesi sonuçlarına göre belirlenen uygulama doz ve zamanına göre tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme deseninde 6 farklı buğday çeşidi ile 3 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Arazi denemelerinde, yapraktan 3 farklı gübreleme (Zn, Mg ve Zn+Mg) uygulaması, 6 farklı dozda (kontrol, %0.15 Zn, %0.30 Zn, %0.50 Mg, %0.15 Zn + %0.50 Mg ve %0.30 Zn + %0.50 Mg), Zadoks skalasına göre kardeşlenme ve sapa kalkma dönemlerinde uygulanmıştır. Her iki lokasyonda da buğday bitkisine kardeşlenme ve sapa kalkma dönemlerinde tüm çeşitlerde yapraktan %0.15 Zn + %0.50 Mg uygulaması genel olarak verim ve kalite parametreleri üzerine pozitif etki yaptığı belirlenmiştir. Yapraktan gübreleme uygulamaların her iki lokasyonda en fazla verim artışını Lancillotto çeşidinde, verim ve kalite parametreleri bir arada değerlendirildiğinde Rebelde, Altındane ve Kirve çeşitlerinde göstermiştir. Her iki lokasyonda da yapraktan gübre uygulamaları sonucu tanedeki Zn içeriğindeki en fazla artış Altındane çeşidinde, Mg içeriğindeki artış Kirve çeşidinde bulunmuştur. Buğday çeşitlerinde genelde yapraktan %0.15 Zn uygulaması tanede protein içeriğini en fazla artıran uygulama olurken, yapraktan %0.15 Zn + %0.50 Mg uygulaması tanenin nişasta içeriğinde en fazla artış sağlayan uygulama olmuştur. Yapraktan gübreleme uygulamaları Kirve ve Rebelde çeşitlerinin tanelerinde protein ve yaş glüten içeriklerini en fazla artış sağlarken, nişasta içeriğindeki en fazla artış Falado çeşidinde belirlenmiştir. Araştırma sonucunda yapraktan Zn ve Mg uygulamalarının uygun çeşit ve gübreleme stratejileri ile buğdayda ekmeklik tane kalitesini ve verimi artırdığı, ayrıca elde edilen bulguların gelecekteki ıslah çalışmaları ve üretim planlamalarına temel oluşturabilecek nitelikte olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study was carried out in order to determine the effects biofortification with zinc (Zn) and magnesium (Mg) from foliar applications on yield and quality parameters in bread wheat cultivation at the greenhouse in 2022 and at the Atakum and Bafra experimental stations of the Faculty of Agriculture in Ondokuz Mayıs University in 2022-2023 and 2023-2024 wheat growing seasons. In the greenhouse experiment, 5 different foliar fertilizations (Zn, Mg, Zn+Mg, Zn-EDTA and Zn-EDTA+Mg) were applied to the plants in 3 different doses and their combinations, at 2 different development stages (Tillering+Stem Elongation and Stem Elongation). Field studies at Atakum and Bafra locations were conducted in split plots in randomized blocks experimental design with 3 replications with 6 different wheat varieties, according to the application dose and time determined according to the greenhouse experiment results. In field experiments, 3 different foliar fertilizations (Zn, Mg and Zn+Mg) were applied at 6 different doses (control, 0.15% Zn, 0.30% Zn, 0.50% Mg, 0.15% Zn+0.50% Mg and 0.30% Zn+0.50% Mg) during tillering and stem elongation periods according to the Zadoks scale. It was determined that foliar application of 0.15% Zn+0.50% Mg to wheat plants in both locations during tillering and stem elongation periods had a positive effect on yield and quality parameters in all varieties. Foliar fertilization applications showed the highest yield increase in Lancillotto variety in both locations, and in Rebelde, Altındane and Kirve varieties when yield and quality parameters were evaluated together. In both locations, the highest increase in Zn content in grain as a result of foliar fertilizer applications was found in the Altındane variety, while the increase in Mg content was found in the Kirve variety. In wheat varieties, generally 0.15% Zn foliar application was the application increased the protein content of the grain the most, while 0.15% Zn + 0.50% Mg foliar application was the application increased the starch content of the grain the most. While foliar fertilization applications provided the greatest increase in protein and fresh gluten contents in grains of Kirve and Rebelde varieties, the greatest increase in starch content was determined in Falado variety. As a result of the research, it was determined that foliar Zn and Mg applications increased bread grain quality and yield in wheat with appropriate variety and fertilization strategies, and the findings obtained could form the basis for future breeding studies and production planning.
Benzer Tezler
- Effects of zinc biofortification strategies on yield, yield components and seed zinc content of bread wheat under drought and zinc deficient soil conditions
Çinko ile zenginleştirme stratejilerinin, kuraklık ve çinko noksan toprak koşulları altında ekmeklik buğdayda verim, verim bileşenleri ve tohumun çinko içeriği üzerine etkileri
MOHANED MOHAMED ALI MOHAMED
Doktora
İngilizce
2021
ZiraatOndokuz Mayıs ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERKUT PEKŞEN
- Değişik çinko formlarının ekmeklik buğdayda verim ve tane çinko konsantrasyonu üzerine etkisi
Effects of different zinc forms on grain yield and grain zinc concentration in bread wheat
ÖZGE CEVİZCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
ZiraatNamık Kemal ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMET BAŞER
- Ekmeklik buğdayda çinko ile zenginleştirme stratejilerinin geliştirilmesi
Development of zinc-enrichment strategies in bread wheat
HANİFE AKÇA
Doktora
Türkçe
2020
ZiraatAnkara ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN TABAN
- Farklı fosforlu gübre ve çinko dozlarına ekmeklik ve makarnalık buğday çeşitlerinin tepkileri
Responses of bread and durum wheat genotypes to the different phosphorous fertilizers and zinc doses
FADİMA KARAKURT