Rahleler
Koran stands
- Tez No: 98633
- Danışmanlar: PROF. DR. BEYHAN KARAMAĞARALI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: El Sanatları, Sanat Tarihi, Crafts, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2000
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: 317
Özet
ÖZET Türk sanatında, ahşap eserler üzerine yapılan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Ahşap eserlerin mimari elemanlarının gelişimi, meydana getirdiği ekoller, sanatkarları ve diğer kültür çevreleri ile karşüaştınlmasından oluşan bilgiler sınırlıdır. Zaman içerisinde tahrip olan ya da tamamen yok olmuş ahşap sanat eserlerinin bir grabuntrtia^rahleler oluşturmaktadır. Terim anlamıyla rahle“üzerinde kitap okunan veya çizim ve yazı çalışmaları yapılan bazıları açılır-kapanır tarzda hareketli, bazdan sehpa ya da mesa şeklinde.sabit olan dinsel eşyalar”chr. Rahlenin aha malzemesi ahşaptır. İlk dönemlerde sade olarak kullanılan ahşap zaman içinde değişikliğe uğrayarak sedeÇ bağa, fildişi, boynuz, gümüş ye değerli taşların kakılması ve kaplanması ile değişerek-gelişerek günümüze kadar varlığım devam^ttirmiştir. İlk yapılaırrahleler uzun ayaklı masa biçiminde iken, daha sonraki dönemlerde oturma yerleri ilave edilen büyük boyutta, sabit olarak belli bir yere yerleştirilmiş, hareket kabiliyeti olmayan, kitap konmaya mahsus kapaklan olan ve oturmak için kürsüsü bulunan rahleler şekline dönmüştür. Zaman içinde bu rahlelerin boyutlarında ve şekillerinde büyük değişiklikler meydana gelerek, çalışmamızda yer alan taşınabilir boyutlarda açılır-kapanır tarzda ve sehpa şeklinde daha kısa ayaklı olarak sabit tarzda yapılmış örnekler meydana getirilmiştir. Bu türdeki rahlelerin ilk örnekleri IX. yüzyttd* Uygur minyatürlerinde ve Xlll.yuzyilda İslam minyatürlerinde karşılaşılmaktadır. Çalışmamız esnasında incelenen rahleler XHL yüzyıl ile XIX.yüzyıl arasındaki geniş zaman diliminde Anadolu'da yer alan rahle örnekleri oluşturmaktadır.Bu dönemler içinde yapılmış olan rahlelerde iki çeşit yapım tekniği kullanılmıştır. Yekpare ahşap oyma ve çakma tekniği. Rahlelerin büyük kısmı yekpare ahşap oyma tekniğinde yapılmıştır. 59 rahle örneğinden yalnız dördü çakma tekniğinde çalışma ya da ders rahlesi olarak sabit tipte yapılmıştır. Rahlelerde (küntekari dışında) süsleme tekniklerinin hepsi kullanılmış okıp, oyma, kakma, boyama teknikleri dönemler içinde farklı özellikler taşıyarak kuHamlmtştır. XIH.yuzyilda oyma teknikleri kullanılırken, XlV.yuzydda^ sonrasında kakma ve boyama teknikleri yoğunluk kazanmıştır. Rahlelerde yaza ve figürlü süsleme de karşımıza çıkar. Özellikle XDZyuzyilin ikinci yansında yazı, süslemede önemlidir yer tutmaktadır. XHI.yuzyihn ikinci yarısından başlayarak XTV. yüzyıla ait örneklerde bitkisel süslemeler yaygındır. Yaa bitkisel süslemeyle biraber ya da tek hasma kullanılmıştır. XHI. yüzyıla ait Kat. No: 3'de yer alan rahlede figürlü süslemeye yer verilmiş olması önemlidir. XIV. yüzyıl ve sonrasında yapılmış olan rahlelerde kakma tekniğinin uygulanmasıyla beraber geometrik süsleme yoğunluk kazanmıştır. XVII. yüzyıl ikinci yansından itibaren tarsî tekniğinin uygulanmasıyla ahşap yüzeyinin tamamen sedef ve bağa kaplanarak.ahşapın görünmediği örnekler meydana getirilmiştir. Rahleler, mimarideki gelişmeye göre üslup özelliği gösterir. XVI. ve XVH.yuzyildaki rahleler gerek desen ve gerek model olarak klasik özellik gösterirken, XVIII. ve XIX. yüzyıllarda mimarideki değişme rahle yapımını da ?tküeyerek,-bu yüzyıllarda Barok ve Ampir özellikler ön plana çıkmıştır. XIX. yüzyılın ikinci yansından itibaren ise Neo-Ktetk tipte rahlelerin yapıkfeğii*öze çarpmaktadır.
Özet (Çeviri)
in SUMMARY In Turkish art, there is limited study on wooden work. There is little information about xlevelopment of wooden architectural elements and artists of wood-work The examples of wood-work and comparison with other cultural environment is not well known. Koran Stands constitute a group of wooden objects which became destructed or totally absent by time. The meaning of Koran Stand as a term is; 'Religious goods on which books are read or drawing and writing studies are done. They are either moveable to open and close or stable like a table.' The basic material of Koran Stand is wood. At the beginning wood was «sed alone but it changed by time and mother-of-pearl, tortoise-shell, ivory, horn, copper and preeiousor semiprecious stones were covered on orinhtid. The earKerKoran Stands looked like tables with long legs. Later examples of Koran Stands were larger, they were stabily fixed in certain places and lhey_had covers for books and places for sitting. During the course of time shapes and dimensions of Koran Stands has extensively changed and opening and closing ones in moveable dimensions, and stable ones like coffee tables (sehpa) with shorter legs were made. These examples are included in our study. In our study we inspected the examples of Anatolian-Turkish art between 13th and 19th centuries. Two different techniques were for making Koran Stands in this period; whole wood engraving (yekpare ahşap oyma) and embossing techniques.IV A large amount of Koran Stands were made by whole wood techniques. Only 4 of 59 Koran Stands were made by embossing technique as stable studying Koran Stands. İn Koran Stands all of the decoration techniques except 'kündekari' (tongue and groove jointing) were used and engraving, inlay and painting techniques were used in different periods. In the 13* century engraving technigues were used but in 14* century and later inlay andpamtingtechniques began to bu used extensively. Calligraphy and figural decoration was used on the Koran Stands. Especially in the second lialf of 13* century Jloral motifs were widespredly used. Calligraphy is used either alone or with vegetal motifs. An example belonging to 13* century with figural decoration is important. In the 14* century and later, geometric decoration is extensively used with inlay technique. After the second hatfof 17* century 'tarsi' technique (the technique of wood work covered by mother-of-pearl and tortoise-shell using mosaic style) was hegan to be used and examples were made in which whole surface is covered with mother-of-pearl and tortoise-shell. Koran Stands show stylistic features accordingly with other artistic _and architectural movements. Koran Stands of the 16* and 17* century show classical properties in design and models. In 18* and 19* century changes in art and architecture effected Koran Stand production and in these centuries Baroque and Empire styles came to the fore. After the second half of 19* century neo-classic 4ype Koran Stands were made.
Benzer Tezler
- Bursa müzelerinde bulunan ahşap rahleler
Wooden lecterns in Bursa's museums
BÜŞRA ALTUNIŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sanat TarihiDokuz Eylül Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞENAY ÖZGÜR YILDIZ
- İstanbul Türk Ve İslam Eserleri Müzesi'nde yer alan rahleler
Lecters which are took apart in Turkish and Islamich Museum
NEJLA KATILDI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
El SanatlarıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECAİ KARAHAN
- Konya Alâeddin Camii minberinin tezyini açıdan incelenmesi
Analyzing of the minbar of Konya Alâeddin Mosque in terms of embroidery
NACİYE DETSELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
El SanatlarıSelçuk ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ FUAT BAYSAL
- Ankara Etnografya Müzesinin teşhirindeki ahşap eserler
Ankara Ethnography Museum teşhirindeki wood works
OKTAY ÇINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
MüzecilikErciyes ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KERİM TÜRKMEN