Anadolu'da tekne tipolojisi (MÖ. 3000-MS. 400)
The Ship typology in Anatolia (3000 th. BC.-400 th. AD.)
- Tez No: 98632
- Danışmanlar: PROF. DR. ENGİN ÖZGEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Anadolu, Tekneler, Anatolia, Hulls
- Yıl: 2000
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Anadolu'da tekne tipolojisi konusunda ilk örnekleri, Kızılırmak üzerinde kullanıldığını düşündüğümüz teknelerin küçük modelleri olan ve M.Ö. 2.bin başlarına tarihlendirilen Kültepe örneklerinde görmekteyiz. Koç başlı bu nehir tekneleri, Anadolu'da bilinen ilk tekneleri oluşturmaktadır. Uzun bir tarihsel boşluktan sonra M.Ö. 7.yy'da Birecik'te, karşımıza saz nehir teknelerinin kullananı çıkmaktadır. Nehir ulaşımında kullanılan teknelerin, bu tiplerle sınırlı kaldığı anlaşılmaktadır. Deniz teknelerinin ilk yelkenli ve kürekli örneklerini ise M.Ö. 2.bin son çeyreğine Yanmburgaz Mağarası'nda görmekteyiz. Savaş teknelerinin ilk örneği ise Kilikya Bölgesi'nde M.Ö. 8.yy'da Karatepe'de ortaya çıkmaktadır. Tek sıra kürekli savaş teknesi, Ege ile Fenike teknelerinin özelliklerinin bir arada yer aldığı ilk örneği oluşturmaktadır. Anadolu'nun Akdeniz Bölgesi'nde üretilen Ege geleneğindeki bu savaş teknelerinde, yoğun bir Fenike etkisi olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte bu bölgedeki tekneler, Ege geleneğini yansıtmaktadır ve bu gelenek doğuda Kilikya'ya kadar ulaşmıştır. Akdeniz'de, özellikle Fenike ile Yunan geleneğindeki tekneler birarada kullanılırken, bu geleneklerin bir sentezi Phaselis'te karşımıza çıkmaktadır. Genellikle“Atina triremesi”olarak tanımlanan, üç kademeli kürek sırasına sahip savaş teknesi, Ege ve Akdeniz'de bir çok yerde üretilmiştir. Anadolu'da Kios ve Phaselis'te bu tekneler şehirlere özgü bir form kazanmıştır. Böylece bu şehirler“Phaselis triremesi1' ve ”Kios triremesi" olarak tanımladığımız kendi trireme tiplerini oluşturmuştur. Klasik ve Hellenistik Dönem'de Phaselis, Kios, Kyzikos; Roma Döneminde ise Kyzikos, Nicomedia, Smyrna, Ephesos ve Side önemli savaş teknesi üretim merkezleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Roma Döneminde Sinope ve Tarsos büyük açık deniz ticaret teknesi; Prokonnesos, Nikomedia, Lampsakos ve Byzantion Marmara tipi aşırmah yelkenli ticaret teknesi üretiminde başlıca merkezleri oluşturmaktadır.11 Anadolu'da Gabya yelkenli ticaret tekneleri ilk olarak Roma Dönemin'de Karadeniz'de, Paphlagonia Bölgesi'nde ortaya çıkmaktadır. Marmara'ya özgü ticaret teknesi tipi olan aşırmalı yelkenli ticaret tekneleri ise ilk olarak M.Ö. 2.yy Mysia'da ortaya çıkarken, M.S. l-2.yy'larda Trakya ve Bithynia bölgelerinde de üretilmiştir. Anadolu'da, tekne gelişimi nehirlerden çok denizlerde gerçekleşmiş, ilk tasvirler M.Ö. 2 binde ortaya çıkmaya başlamış ve artarak Roma dönemine kadar devam etmiştir. Bu tasvirlerden, ortaya belli bölgelerin karakteristik tekne formları çıkmaktadır. Anadolu insanı, özgün savaş teknesi formunu Bithynia ve Likya'da ortaya koyarken, Marmara'da yalnızca bu denizde kullanılan ve deniz şartlarına uygun tekne ve yelken tipini üretilmiştir.
Özet (Çeviri)
uı ABSTRACT In history, the first Anatolian ship types appear in the kızdırmak region. The clay model of this type of boats seen in the 2nd mUlenium BC. in KOltepe excavation site. These ram head shaped river boats are first known boats in Anatolia. After long historical period, the reed river boats come from Brecik in 7* cent BC. From these findings as a result, the river use boats types are limited with these type boats. First seagoing sailing and rowing ship representations are found at the last quarter of the 2nd millenium BC. to in the Yanmburgaz Cave. Also the first example of the war ship comes from Kilikya region the site of the Karatepe in the 8* cent BC. The one layer rowed war ship is also first example of the ship which carry Aegean and Phoenician ship characters on its hull. The traditional Aegean ship which build in the Mediterranean coasts of Anatolia has a very strong Phoenician influence. But, most of the Mediterranean ships are reflects Aegean tradition and this tradition reached to Kilikya region. The Mediterranean coast of the Anatolia While the Phoenician and Greek types were used at the same time, the synthesis of these two tradition seen in the Phaselis. The Athenian Trireme, three level rowed war ships were build at several different sites in the Aegean and the Mediterranean. Kios and Phaselis has their own type of trireme in Anatolia In the Classical and Hellenistic Period Phaselis, Kios, Kyzikos, and in the Roman Period Kyzikos, Nicomedia, Smyrna, Ephesos and Side were the most important centers of the war ship building-Sinope and Tarsos were big seagoing merchant ships building centers in Roman time. Prokoimesos Nikomedia, Lampsakos and Byzantion were Marmara type of sailing ship centers in 2nd century AD.First top sail was seen in the big merchant ships in Black Sea, Paphlagonia region in Roman period. First Marmara type of for and aft sail merchant ships come from Mysia in 2nd century AD and they were produced in Trakya and Bithynia in la-2nd cent AD. The ship developed in the sea rather than river. The first representations of the ships appear in 2nd cent BC. and the representation number increased continuations to the Roman period. Some of the regions characteristic ship forms can be distinguished from these The Anatolian people, while their characteristic war ships forms comes from Bithynia and Lycia, they build special ship and sail type only to use for Marmara Sea
Benzer Tezler
- Landsat uydusu aracılığı ile elde edilen görüntülerin sınıflandırılmaları ve bunlara ilişkin bilgisayar programlarının hazırlanması
Başlık çevirisi yok
G. FERZAN KÜÇÜKA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİS PÜSKÜLCÜ
- Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması
Başlık çevirisi yok
KAMİL MALKOÇLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Demografiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY
- Polüsyonun bazı bitki hormonları içeriğine etkileri üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
TACETTİN ÇİMEN
- Traditional vernacular houses in Anatolia: The question of evaluative criteria
Anadolu geleneksel yöresel konut mimarlığında değerlendirme ölçütleri sorunu
OKAN ÜSTÜNKÖK
Doktora
İngilizce
1987
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖNÜL TANKUT
- Geleneksel Beypazarı konutlarında baş odanın günümüz ihtiyaçlarını karşılayacak düzende donatılması
The Redecoration of the“Baş Oda”in Beypazarı traditional houses according to our today's needs
AYNUR ÖZMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
MimarlıkGazi ÜniversitesiBina Bilgisi (mimari Tasarım) Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUAMMER HACIBALOĞLU