Geri Dön

Organik ve inorganik gübrelerin kuru ve sulu koşullarda aspir (Carthamus tinctorius L.)'ın verim, verim unsurları ve kalite üzerine etkisi

The effect of organic and inorganic fertilizers on yield, yield components and quality of safflower (Carthamus tinctorius L.) in dry and irrigated conditions

PDF İndir

  1. Tez No: 986370
  2. Yazar: GÜLTAY AYÇİÇEK
  3. Danışmanlar: PROF. DR. ERDOĞAN ÖZTÜRK
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Ziraat, Agriculture
  6. Anahtar Kelimeler: Aspir, Carthamus tinctorius L., Gübreleme, Kalite, Organik, Sulu koşullar, Verim, Verim ögeleri, Safflower, Carthamus tinctorius L., Fertilization, Quality, Organic, Irrigated conditions, Yield, Yield components
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Atatürk Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu araştırma, farklı organik gübreler ile kimyasal gübrelerin tek başına ve belirli oranlarda karıştırılarak kuru ve sulu şartlarda uygulanmasının aspir bitkisinin gelişmesine, verimine ve kalitesine etkilerini belirlemek amacıyla 2022 ve 2024 yıllarında Erzurum'da yürütülmüştür. Yöntem: Araştırmada Dinçer aspir çeşidi kullanılmıştır. Deneme, Atatürk Üniversitesi Bitkisel Üretim Uygulama ve Araştırma Merkezi deneme sahasında kuru ve sulu koşullarda“Tesadüf Blokları”deneme deseninde üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Organik gübreler (sığır, tavuk ve solucan) ve kimyasal gübreler (azot ve fosfor) belirlenen sabit dozlarda tek başına ve azot + fosfor kombinasyonunda %50 azaltılarak organik gübrelerin tam dozlarıyla birlikte uygulanmıştır. Araştırmada bitki boyu, dal sayısı, sap çapı, tabla çapı, tabla başına tohum sayısı, bin tane ağırlığı, tohum verimi, yağ ve protein oranı ile yağ verimi incelenmiştir. Bulgular: Gübre uygulamalarının, incelenen karakterlerin büyük bölümü üzerine istatistiksel olarak önemli etkiler oluşturduğu belirlenmiştir. Denemenin her iki yetiştirme ortamında da bitki boyu, dal sayısı, sap çapı, tabla çapı, tabla başına tohum sayısı, bin tane ağırlığı, tohum verimi, yağ oranı ve yağ verimi gibi temel büyüme ve verim bileşenlerinin çoğunda gübre uygulamaları arasında önemli farklılıklar saptanmıştır. Bununla birlikte, yağ oranı sulu ve kuru koşullarda, dal sayısı ise sulu koşullarda yıl etkisi yönünden önemsiz bulunmuş, bu karakterler dışında kuru ve sulu koşullarda diğer tüm özelliklerin yürütüldüğü yıllar arasında istatistiksel olarak önemli farklılık tespit edilmiştir. Sonuç: Kuru koşullarda yürütülen iki yıllık değerlendirmede uygulamalar arasında önemli farklılıklar ortaya çıkmış ve birçok karakterde en yüksek değerler organik gübre uygulamalarından elde edilmiştir. Yıllar ortalamasına göre bitki boyu G2 (%100 azot, 71,0 cm), dal sayısı G1+G4 (%50 NP + %100 sığır gübresi, 5,0 adet), tabla çapı G4 (%100 sığır gübresi, 24,3 mm), tabla başına tohum sayısı G1+G6 (%50 NP + %100 solucan gübresi, 33,5 adet) ve bin tane ağırlığı G1 (%100 NP, 50,1 g) uygulamalarında en yüksek düzeyde bulunmuştur. Verim parametreleri incelendiğinde, G4 (%100 sığır gübresi) uygulaması hem tohum (261,8 kg/da) hem de yağ verimi (71,6 kg/da) ile en yüksek değerlere ulaşmıştır. Yağ oranı bakımından en yüksek değer G3 (%100 fosfor, %29,0) uygulamasında tespit edilmiştir. Sulu koşullarda ise bitki gelişimi ve verim bileşenleri üzerinde mineral azotlu gübrelemenin belirgin etkisi görülmüştür. Yıllar ortalamasına göre bitki boyu G1+G6 (%50 NP + %100 solucan gübresi, 78,1 cm), dal sayısı G1+G4 (%50 NP + %100 sığır gübresi, 5,0 adet), sap (7,3 mm) ve tabla çapı (24,9 mm) G2 (%100 azot), tabla başına tohum sayısı G4 (%100 sığır gübresi, 36,5 adet) ve bin tane ağırlığı G1+G5 (%50 NP + %100 tavuk gübresi, 51,2 g) uygulamalarında en yüksek düzeyde gerçekleşmiştir. Verim parametreleri açısından tohum (285,8 kg/da) ve yağ (73,6 kg/da) verimleri G2 (%100 azot) tüm uygulamaların üzerinde yer almıştır. Yağ oranı bakımından en yüksek değer G3 (%100 fosfor, %28,5) uygulamasında belirlenmiştir. Sulu (%21,0) ve kuru (%17,0) koşullarda en yüksek protein oranı ise G1 + G6 (%50 NP + %100 solucan gübresi) uygulamasından elde edilmiştir. Bu bulgular doğrultusunda kuru koşullarda %100 sığır gübre (G4) uygulması öne çıkarken, sulu koşullarda %100 azot (G2) en uygun gübre uygulaması olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca kimyasal gübre kullanımının azaltılmak istendiği durumlarda G1+G4 ve G1+G5 gibi organik destekli kombinasyonlar tamamlayıcı seçenekler olarak değerlendirilebilir

Özet (Çeviri)

Purpose: This study was conducted in Erzurum during the 2022 and 2024 growing seasons to determine the effects of different organic fertilizers and chemical fertilizers, applied alone or in specific combinations, on the growth, yield, and quality of safflower under non-irrigated and irrigated conditions. Method: The Dinçer safflower cultivar was used in the research. The experiment was conducted in the trial fields of the Plant Production Application and Research Centre at Atatürk University under non-irrigated and irrigated conditions using a Randomized Complete Block Design with three replications. Organic fertilizers (cattle manure, poultry manure, and vermicompost) and chemical fertilizers (nitrogen and phosphorus) were applied at fixed, fixed doses, either alone or in combination with reduced rates of nitrogen and phosphorus together with full doses of organic fertiliser. The following were evaluated: plant height, number of branches, stem diameter, head diameter, number of seeds per head, thousand-seed weight, seed yield per decare, oil content, and oil yield. Findings: It was determined that fertilizer applications had a statistically significant effect on the majority of themost examined traits. In both cultivation environments, significant differences among fertilizer treatments were observed in most of the fundamental growth and yield components, including plant height, number of branches, stem diameter, head diameter, number of seeds per head, thousand-seed weight, seed yield, oil content, and oil yield. However, oil content under both irrigated and non-irrigated conditions, as well as branch number under irrigated conditions, were found to be statistically non-significant with respect to year effects. Apart from these traits, statistically significant differences were detected across years for all other characteristics under both irrigated and non-irrigated conditions. Results: Significant differences were observed among the treatments in the two-year evaluation conducted under rainfed conditions. The highest values for many traits were obtained from the application of organic fertilizer. The highest values were recorded for plant height in G2 (100% nitrogen; 71.0 cm); number of branches in G1 + G4 (50% NP + 100% cattle manure; 5,0), head diameter in G4 (100% cattle manure, 24,3 mm); number of seeds per head in G1 + G6 (50% NP + 100% vermicompost, 33,5), and thousand-seed weight in G1 (100% NP; 50,1 g). In terms of yield parameters, G4 (100% cattle manure) achieved the highest seed yield (261,8 kg da-1) and oil yield (71,6 kg da-1). The maximum oil content value was obtained from G3 (100% phosphorus, 29,0%). Under irrigated conditions, mineral nitrogen fertilizer had a more significant effect on plant growth and yield components. Based on the two-year average, the highest values were recorded for plant height in G1+G6 (50% NP + 100% vermicompost, 78,1 cm); number of branches per plant in G1+G4 (50% NP + 100% cattle manure, 5,0 branches), and stem diameter (7,3 mm) and head diameter (24,9 mm) in G2 (100% nitrogen). G4 (100% cattle manure) had the highest number of seeds per head (36,5 seeds), while G1+G5 (50% NP + 100% poultry manure) had the highest thousand-seed weight (51,2 g). In terms of yield parameters, G2 (100% nitrogen) resulted in the highest seed yield (285,8 kg da-1) and oil yield (73,6 kg/da). The highest oil content under irrigated conditions was recorded in G3 (100% phosphorus, 28,5%). Under both irrigated (21,0%) and rainfed (17,0%) conditions, the highest protein content was recorded in the G1 + G6 treatment (50% NP + 100% vermicompost). Based on these findings, 100% cattle manure (G4) is recommended as the primary fertilization strategy for non-irrigated conditions, whereas 100% nitrogen (G2) is the most effective option for irrigated conditions. Furthermore, if a reduction in chemical fertiliser usage is desired, organic combinations such as G1+G4 or G1+G5 can be considered as complementary alternatives.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    791258

    İnorganik ve organik toprak düzenleyicilerin sulu ve kuruda nohut (Cicer arietinum L.)'un tarımsal özelliklerine etkisi

    The effect of inorganic and organic soil conditioners on the agricultural properties of chickpea (Cicer arietinum L.) under dry and irrigated conditions

    ENGİN TAKIL

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    ZiraatEskişehir Osmangazi Üniversitesi

    Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NİHAL KAYAN

  2. Tez No

    777214

    Uzun süreli organik ve mineral gübrelemenin toprak hava iletkenliği ve bazı fiziksel özelliklere etkisi

    The effect of long-term organic and mineral fertilization on soil air conductivity and some physical properties

    ÖZLEM KAYA KARACA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    ZiraatÇukurova Üniversitesi

    Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALKHAN SARIYEV

  3. Tez No

    992722

    Aspir (Carthamus tinctorius L.) bitkisinde biyogübre ve norganik gübre uygulamalarının bazı verim parametreleri ve yağ oranına etkisi

    The effect of organic fertiliser and inorganic fertiliser applications on certain yield parameters and oil content in safflower (Carthamus tinctorius L.) plants

    BEYZA DOĞAN BAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    ZiraatHarran Üniversitesi

    Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. CEVHER İLHAN CEVHERİ

  4. Tez No

    727767

    Organik ve inorganik kaynaklı gübrelerin subsrat kültüründe yetiştirilen fesleğende verim ve kalite üzerine etkisi

    Effect of organic and inorganic-based nutrients on yield and quality of sweet basil grown in substrate culture

    MUAMMER AKAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    ZiraatTekirdağ Namık Kemal Üniversitesi

    Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SÜREYYA ALTINTAŞ

  5. Tez No

    357070

    Organik ve inorganik gübrelerin Aksaray koşullarında karnabahar yetiştiriciliği üzerine etkileri

    Effects of organıc and ınorganıc fertılızers on coulıflower cultıvatıon ın Aksaray condıtıons

    RİFAT KIL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    ZiraatSelçuk Üniversitesi

    Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MUSTAFA PAKSOY

Geri Dön