Kültürel kimliğin ve belleğin konfor gıda tercihleri üzerine etkisi: Marmara Bölgesi örneği
The influence of cultural identity and memory on comfort food preferences: A case study of the Marmara Region
- Tez No: 986481
- Danışmanlar: PROF. DR. İRFAN YAZICIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Konfor gıdalar, bireylerde aidiyet, güven, nostalji ve duygusal rahatlama duyguları uyandıran; çoğunlukla aile, kültürel birikim ve çocukluk anılarıyla ilişkilendirilen yiyeceklerdir. Bireylerin konfor gıda tercihlerinin yaş, cinsiyet, çevresel koşullar ve kültürel yapı gibi çeşitli faktörlerden etkilendiği bilinmektedir. Araştırmada, konfor gıda tercihlerinin oluşumunda kültürel kimlik ve bellek unsurlarının belirleyici rolü incelenmektedir. Çalışma, tümevarımsal bir yaklaşımı temel alarak yürütülmüş ve nitel araştırma kapsamında fenomenolojik desen tercih edilmiştir. Araştırma kapsamında Marmara Bölgesi'nde yaşayan ve kültürel kimliklerini Türk, Kafkas, Arap veya Balkan olarak tanımlayan 80 katılımcı ile 16/09/2024–16/11/2024 tarihleri arasında yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler, içerik analizi, betimsel analiz ve tematik analiz yöntemleriyle sistematik bir biçimde değerlendirilmiştir. Tematik analiz sonucunda dört ana tema belirlenmiştir: kültürel kimlik ve yeme pratikleri; bellek, anılar ve duygusal bağ; konfor gıda ve duygular; toplumsal ve mekânsal bağlam. Bulgular bu temalar doğrultusunda bütüncül olarak sunulmuştur. Elde edilen sonuçlar, tüm katılımcı grupların mutfak kültürlerine özgü unsurları yaşatmaya ve bu kültürel mirası kuşaklar boyunca aktarmaya önem verdiğini göstermektedir. Türkiye bağlamının etkisiyle Arap, Kafkas ve Balkan kimliğine sahip katılımcıların mutfak kültürlerinde Türk mutfağının belirgin izleri görülmüştür. Kültürel kimliğin konfor gıda tercihlerine yansıması incelendiğinde, tüm gruplarda geleneksel yiyeceklerin özellikle olumlu duygu durumlarında tercih edildiği; Türk ve Arap katılımcılarda kültürel temsiliyeti yüksek yiyeceklerin duygusal tercihlerde daha baskın olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca tüm gruplarda, bellek aracılığıyla hatırlanan aile, çocukluk ve kültürel deneyimlere dayalı yiyeceklerin çoğunlukla temsili nitelikte konfor gıdalar olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Comfort foods are defined as foods that evoke feelings of belonging, security, nostalgia, and emotional relief, and are often associated with family, cultural heritage, and childhood memories. It is well established that individuals' comfort food preferences are influenced by various factors, including age, gender, environmental conditions, and cultural background. This study examines the decisive role of cultural identity and memory in shaping comfort food preferences. Employing an inductive approach, the research was conducted within a qualitative framework using a phenomenological design. Face-to-face semi-structured interviews were carried out with 80 participants who identified their cultural identities as Turkish, Caucasian, Arab, or Balkan, between September 16, 2024, and November 16, 2024, in the Marmara Region. The collected data were systematically analyzed using content analysis, descriptive analysis, and thematic analysis. The thematic analysis identified four main themes: cultural identity and eating practices; memory, recollections, and emotional connections; comfort food and emotions; and social and spatial context. The findings are presented holistically according to these themes. The results indicate that all participant groups attach importance to preserving elements specific to their culinary culture and transmitting this cultural heritage across generations. Within the context of Turkey, traces of Turkish cuisine were evident in the culinary practices of participants with Arab, Caucasian, and Balkan identities. Examining the reflection of cultural identity in comfort food preferences revealed that traditional foods were particularly favored during positive emotional states across all groups, with foods of high cultural representativeness being more prominent in the emotional choices of Turkish and Arab participants. Furthermore, across all groups, comfort foods recalled through memory were predominantly representative foods connected to family, childhood, and cultural experiences.
Benzer Tezler
- Cultural encounters of ethnic identities: An ethnographic study of belonging in the urban landscape of Sarajevo
Etnik kimliklerin kültürel karşılaşmaları: Saraybosna kent peyzajında aidiyete ilişkin etnografik bir çalışma
TÜLAY ZIVALI
Doktora
İngilizce
2022
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE AYATAÇ
- Kentsel mekanda kimliğin ve belleğin proje etkisiyle değişimi: Karaköy Kemeraltı bölgesi
The change of identity and memory on urban space with project impact: Karaköy Kemeralti district
ÖZLEM TEPELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET OCAKÇI
- Türkiye'de ulusal kimliğin oluşması ve yeniden üretilmesi sürecinde kolektif belleğin rolü: Çanakkale Savaşı anlatıları
The role of collective memory in emergence and reproduction of the national identitiy in Turkey: Gallipoli Wars narratives
ALİ GENÇOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
SosyolojiGazi ÜniversitesiRadyo Televizyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZAKİR AVŞAR
- Sovyet sonrası döneminde (modern) Kazakistan'da ulusal kimliğin oluşturulması bağlamında televizyonların sosyo-kültürel yayınlarının analizi
Analysis of the socio-cultural broadcast of television in the context of the formation of national identity in Kazakhstan in the post-soviet period (modern)
ZHANIYA KALIYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF DEVRAN
- Belleğin yazınsal bir anlatımı olarak Umberto Eco'nun Kraliçe Loana'nın Gizemli Alevi romanı
Umberto Eco's The Mysterious Flame of Queen Loana novel as a literary expression of memory
DENİZ DİLŞAD KARAİL
Doktora
Türkçe
2017
Batı Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESİN GÖREN