Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde stigma, algılanan sosyal destek ve tedavi uyumunun değerlendirilmesi
Evaluation of stigma, perceived social support, and treatment adherence in individuals receiving hemodialysis treatment
- Tez No: 986860
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ RABİYE ÇIRPAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, hemodiyaliz tedavisi alan bireyler de stigma, algılanan sosyal destek ve tedavi uyumunun değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma Şubat- Kasım 2024 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Semiha Kibar Organ Nakli ve Diyaliz Hastanesi Nefroloji Klinikleri, Hemodiyaliz Ünitesi ve Özel Kayseri Sera Diyaliz Merkezinde araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 300 hemodiyaliz hastası ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma da etik kurul onayı, çalışmanın yapıldığı hastane ve özel diyaliz merkezinden izin ve bireylerden bilgilendirilmiş gönüllü onam alınmıştır. Araştırmanın verileri, tanımlayıcı anket formu, Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Son Dönem Böbrek Yetmezliği Uyum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Mann-Whitney U testi, Kruskal Walllis ve Bonferroni testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bireylerin Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma Ölçeği toplam puan ortalaması 2.44±0.45, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği toplam puan ortalaması 53.04±14.41, Son Dönem Böbrek Yetmezliği Uyum Ölçeği toplam puan ortalaması 980.41 ± 136.17 olarak saptanmıştır. Çalışmada Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma Ölçeği toplam puanı ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği toplam puanı arasında negatif yönde zayıf düzeyde, Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma Ölçeği iş veren ve iş arkadaşları alt boyutu ile Son Dönem Böbrek Yetmezliği Uyum Ölçeği toplam puanı arasında negatif yönde zayıf düzeyde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada Son Dönem Böbrek Yetmezliği Uyum Ölçeği ilaç kullanımına uyum alt boyutu ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği toplam puanı arasında pozitif yönde çok zayıf düzeyde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak hemodiyaliz tedavi alan bireylerin sosyal destek düzeyi arttıkça, beklenen stigma düzeyinin azaldığı, iş veren ve iş arkadaşlarından beklenen stigma düzeyi arttıkça tedavi uyumunun azaldığı, algılanan sosyal destek düzeyi arttıkça ilaç uyumunun arttığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda hemodiyaliz tedavi alan bireylerde sosyal destek kaynaklarını güçlendirmeye ve beklenen stigma düzeyini azaltmaya yönelik hemşirelik girişimlerinin planlanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted descriptively to assess stigma, perceived social support, and treatment adherence among individuals undergoing hemodialysis treatment. The research was conducted between February and November 2024 at Erciyes University, Semiha Kibar Organ Transplantation and Dialysis Hospital Nephrology Clinics, Hemodialysis Unit, and Private Kayseri Sera Dialysis Center with 300 hemodialysis patients who met the inclusion criteria for the study. The study obtained ethical committee approval, permission from the hospital and private dialysis center where the study was conducted, and informed consent from the individuals. The study data were collected using a descriptive questionnaire form, the Expected Stigma Scale in Chronic Diseases, the Multidimensional Perceived Social Support Scale, and the End-Stage Renal Disease Compliance Scale. The Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis, and Bonferroni test, and Spearman correlation analysis was used to evaluate the data. A p<0.05 value was considered statistically significant. The mean total score for the Expected Stigma Scale in Chronic Diseases was 2.44±0.45, the mean total score for the Multidimensional Perceived Social Support Scale was 53.04±14.41, and the The End-Stage Renal Disease Adjustment Scale total score mean was 980.41 ± 136.17. In the study, there was a weak negative correlation between the total score of the Expected Stigma Scale in Chronic Diseases and the total score of the Multidimensional Perceived Social Support Scale. The Dimension Perceived Social Support Scale total score was found to be weakly negative, while a weak negative correlation was found between the Chronic Disease Stigma Scale, the employer and coworkers subscale, and the End-Stage, End-Stage Renal Disease Adjustment Scale total score. The study found a very weak positive correlation between the medication adherence subscale of the End-Stage Renal Disease Adjustment Scale and the total score of the Multidimensional Perceived Social Support Scale. In conclusion, it was determined that as the level of social support increases in individuals undergoing hemodialysis treatment, the expected level of stigma decreases; as the expected level of stigma from employers and coworkers increases, treatment compliance decreases, and as the perceived level of social support increases, medication compliance increases. In light of these results, it is recommended that nursing interventions be planned to strengthen social support sources and reduce the expected level of stigma in individuals undergoing hemodialysis treatment.
Benzer Tezler
- Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde inhalasyon yoluyla uygulanan aromaterapinin uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyine etkisi
The effect of aromatherapy applied by inhalation on sleep quality and fatigue level in hemodialysis patients
GAMZE MUZ
- Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde seçilmiş biyokimyasal parametrelerin stres ve aleksitimi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Relationship between stress, alexitimia and selected biochemicalparameters in hemodialysis patients
ESRA TAYAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
HemşirelikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. AYŞEGÜL KOÇ
- Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde kişi merkezli ergoterapi müdahalesinin aktivite performansı ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of client-centered occupational theraphy intervention on occupational performance and quality of life in patients undergoing hemodialysis
ÖZGÜ İNAL
Doktora
Türkçe
2019
Fizyoterapi ve RehabilitasyonHacettepe ÜniversitesiErgoterapi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
- Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde lavanta yağı ile uygulanan masajın huzursuz bacak sendromu şiddeti ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of the massage applied with lavender oil on the severity of restless leg syndrome and quality of life in individuals undergoing hemodialysis therapy
AYSER ERAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikErciyes ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SULTAN TAŞCI
- Hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde arteriyovenöz fistüle ilişkin öz bakım davranışlarının fistül durma korkusu ile ilişkisi
The relationship between self-care behaviors related to arteriovenous fistula and fear of fistula failure in patients receiving hemodialysis treatment
ŞAHİN ALABACAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
HemşirelikSelçuk ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELDA ARSLAN