Kronik hastalıklarda beklenen Stigma Ölçeği Ergen Formu: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Validity and reliability of the Turkish version of the chronic illness anticipated Stigma Scale–Adolescent Form
- Tez No: 987032
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖMER KARDAŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Ergen, kronik hastalık, beklenen stigma, geçerlik ve güvenirlik, yaşam kalitesi, Adolescents, chronic illness, anticipated stigma, validity and reliability, quality of life
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, kronik hastalığı olan ergenlerde beklenen stigma (damgalanma) düzeyini değerlendirmek üzere geliştirilen“Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma Ölçeği'nin Ergen Formunu (KHBSÖ-E) Türkçeye uyarlamak ve psikometrik özelliklerini incelemektir. Ayrıca çalışmada, kronik hastalığa sahip ergenlerin damgalanma düzeyleri ile benlik saygısı, anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Metodolojik ve kesitsel tipteki bu araştırma, Ağustos 2025 – Aralık 2025 tarihleri arasında Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı polikliniklerinde takip edilen 12-18 yaş aralığındaki 271 ergen ile yürütülmüştür. Örneklem; Epilepsi, Tip 1 Diyabet ve diğer kronik hastalıklara sahip 215 ergen (Olgu Grubu) ve Alerjik Rinit tanılı 56 ergenden (Kontrol Grubu) oluşmaktadır. Veriler; Sosyodemografik Bilgi Formu, KHBSÖ-E, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ve Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği Ergen Formu kullanılarak toplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile, güvenirliği ise Cronbach alfa katsayısı ve test-tekrar test yöntemleri ile analiz edilmiştir. Bulgular: DFA sonuçları, ölçeğin ”Aile ve Arkadaş“, ”Okul Arkadaşı ve Öğretmen“ ve ”Sağlık Çalışanları" olmak üzere üç faktörlü yapısını doğrulamış ve kabul edilebilir uyum indeksleri göstermiştir (χ2/sd=2,87; CFI=0,95; RMSEA=0,083). Ölçeğin toplam Cronbach alfa katsayısı 0,846; test-tekrar test güvenirlik katsayısı ise 0,824 olarak yüksek düzeyde bulunmuştur. Olgu grubunun toplam stigma puanları (1,55±0,52), kontrol grubuna (1,24±0,41) göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0,001). Beklenen stigma düzeyi arttıkça benlik saygısı ve yaşam kalitesinin azaldığı; anksiyete ve depresyon düzeylerinin arttığı saptanmıştır. Regresyon analizinde genel stigma düzeyinin en güçlü yordayıcısının yaşam kalitesi olduğu görülmüştür. Sonuç: Kronik Hastalıklarda Beklenen Stigma Ölçeği Ergen Formu, Türk ergenleri için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır. Kronik hastalığı olan ergenlerde beklenen damgalanma, psikososyal uyumu ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen önemli bir risk faktörüdür. Bu nedenle ergenlerin klinik izlemlerinde damgalanma algısının değerlendirilmesi ve okul ile sağlık ortamını kapsayan çok yönlü psikososyal destek programlarının uygulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to translate and culturally adapt the adolescent form of the Chronic Illness Anticipated Stigma Scale (CIASS) into Turkish and to evaluate its psychometric properties for assessing anticipated stigma in adolescents with chronic illnesses. Additionally, we examined the associations between anticipated stigma and self-esteem, anxiety, depression, and quality of life among adolescents with chronic conditions. Materials and Methods: This methodological, cross-sectional study was conducted between August and December 2025 with 271 adolescents aged 12–18 years recruited from the pediatric outpatient clinics of Kocaeli University Faculty of Medicine. The sample comprised 215 adolescents with chronic conditions (e.g., epilepsy and type 1 diabetes; case group) and 56 adolescents with allergic rhinitis (control group). Data were collected using a Sociodemographic Information Form, the Turkish version of the CIASS–Adolescent Form, the Rosenberg Self-Esteem Scale, the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), and the Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL) Teen Version. Construct validity was assessed using confirmatory factor analysis (CFA). Reliability was evaluated using Cronbach's alpha and test–retest methods. Results: CFA confirmed the three-factor structure of the scale (“Friends and Family”,“School Friends and Teachers”, and“Health Care Workers”) and demonstrated acceptable-to-good model fit (χ2/df=2.87; CFI=0.95; RMSEA=0.083). The total Cronbach's alpha was 0.846, and the test–retest reliability coefficient was 0.824, indicating high reliability. Total stigma scores were significantly higher in the case group (1.55±0.52) than in the control group (1.24±0.41) (p<0.001). Higher anticipated stigma was associated with lower self-esteem and quality of life and with higher anxiety and depression levels. In regression analysis, quality of life emerged as the strongest predictor of overall stigma levels. Conclusion: The CIASS–Adolescent Form is a valid and reliable instrument for Turkish adolescents. Anticipated stigma appears to be a significant risk factor that may negatively affect psychosocial adjustment and quality of life in adolescents with chronic illnesses. Therefore, assessing anticipated stigma in routine clinical follow-up and implementing multifaceted psychosocial support programs spanning both school and healthcare settings are recommended.
Benzer Tezler
- Kronik hastalıklarda beklenen stigma ölçeği'nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
The validity and reliability of the turkish version of the chronic illness anticipated stigma scale (ciass)
ECE TÜNERİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
NörolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UFUK EMRE
- Tip-2 diyabetes mellitus tanılı hastalardakan şekeri regülasyonunun yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin kronik hastalıklarda beklenen stigma ölçeği ile değerlendirilmesi
Type-2 diabetes mellitus diagnosis patientsevaluation of the effect of blood candy regulation on the quality of life with the expected stigma scale in chronic diseases
SELMAN BARAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. ESMA GÜLDAL ALTUNOĞLU
- Kronik hastalıklarda stigmatizasyon: Birinci basamak ile üçüncü basamak sağlık kuruluşları başvurularının karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
MERVE KOŞUCU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. İSMAİL ARSLAN
- Multipl Skleroz hastalarında beklenen stigma ile yaşam doyumu ilişkisinde psikolojik ve sosyal iyi oluşun aracı rolü
The mediator role of psychological and social well-being in the relationship between stigma and life satisfaction in multiple sclerosis patients
ŞEYMANUR KARAKÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. TANER ARTAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE SELİN IRMAK YAŞAR
- Multipl skleroz hastalarında beklenen damgalamanın yaşam kalitesi ve işlevsellik kaybı ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of anticipated stigma with quality of life and loss of functionality in patients with multiple sclerosis
ONUR KOÇHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ ÖZDEMİROĞLU