Geri Dön

Vegan beslenmenin metabolik sendrom, dislipidemi ve kardiyovasküler risk üzerine etkileri

The effects of vegan diet on metabolic syndrome, dyslipidemia and cardiovasculer risk

PDF İndir

  1. Tez No: 987113
  2. Yazar: SEDA SELİN TAŞ
  3. Danışmanlar: DR. ESRA ÇİL ŞEN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları, Endocrinology and Metabolic Diseases
  6. Anahtar Kelimeler: Metabolik Sendrom, Framingham, SCORE, TyG indeksi, Vegan beslenme, İnflamatuar parametreler (NLR, PLR, PIV, MLR).., Metabolic Syndrome, Framingham, SCORE, TyG Index, Vegan Diet, Inflammatory Parameters (NLR, PLR, PIV, MLR)
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Vegan beslenme modelinin, ATP-NCEP III kriterlerine göre tanımlanan MetS varlığı, lipid profil (LDL, HDL, total kolesterol ve trigliserit düzeyleri) ve açlık glukozu üzerindeki etkilerini kapsamlı bir şekilde değerlendirdik. Ayrıca Framingham Risk Skoru, SCORE, inflamatuar parametreler (NLR, PLR, PIV) ve TyG İndeksi gibi ölçütler kullanarak, vegan beslenmenin kardiyovasküler ve metabolik risklerin modülasyonundaki rolünü de araştırdık. Elde edilen bulguların, metabolik sendromun önlenmesi ve tedavisine yönelik beslenme temelli müdahale stratejilerinin geliştirilmesine bilimsel zemin hazırlamasını hedefledik. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızı; tek merkezli, retrospektif-kesitsel olarak yaptık. Çalışmaya son bir yıl içerisinde, Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi iç hastalıkları polikliniğine başvuran, rutin klinik kontrolleri sırasında kan tetkikleri yapılan, 18-64 yaş arası, toplam 263 gönüllüyü (vegan grup n=133, kontrol grubu n=130) dahil ettik. Katılımcıların beslenme örüntülerini MedQ-Sus-Tr ölçeği kullanılarak teyit ettik. Gönüllülerin ağırlık, boy, vücut kitle indeksi, bel çevresi, kan basıncı ölçümlerini yaparak, biyokimyasal laboratuvar verilerini hastane elektronik bilgi sisteminden kaydettik. Vegan ve vegan olmayan bireyleri NCEP ATP-III kriterlerine göre metabolik sendrom açısından değerlendirdik. Klinik ve laboratuvar verileri, Framingham Risk Skoru, SCORE, inflamatuar parametreler (NLR, PLR, PIV) ve TyG İndeksi parametreleri açısından karşılaştırdık. İstatistiksel analizler için R yazılımı (sürüm 4.4.2) kullandık. Bulgular: Çalışmaya toplam 263 gönüllü (vegan grup n=133, vegan olmayan grup n=130) dahil edildi. Katılımcıların 180'i (%68,4) kadındı. Gruplar arasında yaş ve cinsiyet dağılımı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmedi. Fiziksel aktivite düzeyine göre gruplar arasında anlamlı fark bulundu (vegan grup aktif aktivite oranı %57,9) ( p=0,001). Vegan olmayan grupta VKİ ve bel çevresi anlamlı derecede daha yüksek saptandı (sırasıyla p=0.000, p=0,000). Vegan olmayan grupta sistolik ve diyastolik kan basıncı anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (p=0,000, p=0,000). Katılımcıların açlık glukozu ortalaması 85,9 ± 7,8 mg/dL olup gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Vegan grubunda total kolesterol, LDL-kolesterol ve trigliserid düzeyleri anlamlı olarak daha düşük saptanmış olup (p < 0,001, p < 0,001, p = 0,004), HDL-kolesterol düzeyleri arasında anlamlı fark saptanmadı. Vegan olmayan grupta MetS oranı %6,9, vegan grupta %1,5 olarak bulunmuştur (p = 0.033). Framingham risk skoru vegan grupta daha düşük saptanırken SCORE skoru açısından iki grup arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p=0.006, p=0.211). Nötrofil, monosit, lenfosit sayıları vegan olmayan grupta daha yüksek saptanmıştır (sırasıyla p=0.31, p=0.000, p=0.000). PLR ve MLR oranları vegan grupta anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (p=0.000, p=0.045). TyG indeksi vegan bireylerde anlamlı derecede daha düşük saptanmıştır (p=0.001). Framingham skoru ile MLR, PLR ve Beslenme Grubu arasında negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmuştur (sırasıyla ρ = -0.174, p = 0.005; ρ = -0.152, p = 0.014; ρ = -0.171, p = 0.005). PLR ile Beslenme Grubu arasında pozitif yönlü, zayıf ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmıştır (ρ = 0.301, p < 0.001). Sonuç: Çalışmamızda vegan beslenmenin MetS ve aterojenik dislipidemi üzerine koruyucu etkileri olduğu saptandı. Açlık glukoz düzeyleri açısından ise anlamlı bir fark saptanmadı. KVH risk skorlarından Framingham risk skoru non-veganlarda daha yüksek saptanmış olup, SCORE risk skorunda ise gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Framingham skorunun metabolik risk farklılıklarını SCORE sistemine kıyasla daha iyi yansıttığını ve SCORE'un genç erişkin popülasyonunda (<40 yaş) sınırlı ayırt edicilik sağlayabileceğini gösterdik. İnflamatuar belirteçler arasında NLR ve PIV açısından gruplar arasında anlamlı farklılık yokken, PLR ve MLR değerleri vegan grupta daha yüksek saptandı. TyG indeksi ise vegan bireylerde daha düşük saptandı. Bu bulgular vegan beslenmenin glisemik durum ve lipit metabolizması üzerinde koruyucu bir etki sağlayabileceğini ve vegan beslenmenin inflamatuar yanıt ve kardiyometabolik risk belirteçleri üzerinde farklı bir biyolojik profil oluşturabileceğini göstermektedir. Ancak örneklemin büyük kısmının sağlıklı yaşam tarzını benimseyen, sosyo kültürel seviyesi yüksek, fiziksel olarak aktif vegan bireylerden oluşması örneklemin homojenliğini azaltmakta, sonuçların genellenebilirliğini sınırlamaktadır. Sonuç olarak vegan beslenmenin MetS bileşenleri, dislipidemi ve kardiyovasküler risk göstergeleri üzerindeki olumlu etkileri çalışmamız ile gözlemlenebilmekle birlikte, bu ilişkinin nedensel olup olmadığını değerlendirebilmek için çalışmanın yaşam tarzı açısından daha homojen özelliklere sahip bireyleri kapsayan, daha geniş örneklemlerle ve prospektif kohort veya randomize kontrollü tasarımla yürütülecek araştırmalarla desteklenmesi gerektiğini düşünmekteyiz.

Özet (Çeviri)

Aim: This study comprehensively evaluated the effects of the vegan dietary pattern—verified through the MedQ-Sus-Tr scale—on the presence of metabolic syndrome defined by ATP-NCEP criteria, as well as on lipid profile (LDL, HDL, total cholesterol, and triglyceride levels) and fasting glucose. Additionally, by incorporating indicators such as the Framingham Risk Score, SCORE, inflammatory parameters (NLR, PLR, PIV), and the TyG Index, we aimed to investigate the role of the vegan diet in modulating cardiovascular and metabolic risks. The findings are intended to provide a scientific basis for developing nutrition-based intervention strategies for the prevention and management of metabolic syndrome. Material and Methods:This single-center, retrospective cross-sectional study included a total of 263 volunteers (vegan: n=133; control: n=130), aged 18–64 years, who presented to the Internal Medicine Outpatient Clinic within the past year and underwent routine laboratory testing. Dietary patterns of the participants were confirmed using the MedQ-Sus-Tr scale. Anthropometric measurements, including body weight, height, BMI, waist circumference, and blood pressure, were obtained, and biochemical laboratory data were retrieved from the hospital's electronic medical records. Vegan and non-vegan individuals were evaluated for metabolic syndrome according to NCEP ATP-III criteria. Clinical and laboratory variables were compared between groups based on the Framingham Risk Score, SCORE, inflammatory parameters (NLR, PLR, PIV), and the TyG Index. Statistical analyses were performed using R software (version 4.4.2). Results: A total of 263 volunteers were included in the study (vegan: n = 133; non-vegan: n = 130). Of the participants, 180 (68.4%) were female. No statistically significant difference was observed between the groups in terms of age or sex distribution. A significant difference was found between the groups regarding physical activity level, with a higher proportion of participants in the vegan group reporting active physical activity (57.9%) (p = 0.001). Body weight, BMI, and waist circumference were significantly higher in the non-vegan group (p = 0.020, p = 0.000, and p = 0.000, respectively). Similarly, systolic and diastolic blood pressures were significantly elevated among non-vegan participants (p = 0.000 and p = 0.000). The mean fasting glucose level of all participants was 85.9 ± 7.8 mg/dL, with no significant difference observed between the groups. In the vegan group, total cholesterol, LDL-cholesterol, and triglyceride levels were significantly lower (p < 0.001, p < 0.001, and p = 0.004, respectively), while HDL-cholesterol levels did not differ significantly. The prevalence of MetS was 6.9% in the non-vegan group and 1.5% in the vegan group (p = 0.033). The Framingham Risk Score was significantly lower in vegans, whereas no significant difference was observed between the groups for the SCORE system (p = 0.006 and p = 0.211, respectively). Neutrophil, monocyte, and lymphocyte counts were higher in non-vegan participants (p = 0.031, p = 0.000, and p = 0.000, respectively). The PLR and MLR ratios were also significantly higher in the non-vegan group (p = 0.000 and p = 0.045, respectively). The TyG index was significantly lower among vegan participants (p = 0.001). Negative and statistically significant correlations were found between the Framingham Risk Score and MLR, PLR, and dietary group (ρ = –0.174, p = 0.005; ρ = –0.152, p = 0.014; ρ = –0.171, p = 0.005, respectively). A weak but significant positive correlation was also observed between PLR and dietary group (ρ = 0.301, p < 0.001). Conclusıon: Our study demonstrated that a vegan diet exerts protective effects against MetS and atherogenic dyslipidemia. No significant difference was observed in fasting glucose levels between groups. However, the predominance of physically active, health-conscious, and socio- culturally advantaged participants within the vegan group may have reduced sample homogeneity and limited the generalizability of the findings. Among cardiovascular risk scores, the Framingham Risk Score was significantly higher in non-vegan participants, whereas the SCORE model showed no significant intergroup difference. These results suggest that the Framingham score more effectively captures metabolic risk variation, while the SCORE system may have limited discriminative value in younger adult populations. Regarding inflammatory markers, no significant difference was observed between groups for NLR and PIV, whereas PLR and MLR were higher among vegans. The TyG index was significantly lower in the vegan group, indicating a potential protective influence of plant-based diets on glucose and lipid metabolism. Collectively, these findings suggest that vegan diets may modulate inflammatory responses and cardiometabolic risk indicators, reflecting a distinct metabolic profile. Nonetheless, to confirm causality, further large-scale, prospective cohort or randomized controlled studies involving more demographically homogeneous populations are warranted.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    624251

    Vejetaryen beslenmenin sağlık üzerine etkisi: Sistematik derleme

    The influence of vegetarian nutrition on health: A systematic review

    ESMA AKSOY KENDİLCİ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Beslenme ve Diyetetikİnönü Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. METİN FİKRET GENÇ

  2. Tez No

    925178

    Beslenme tiplerinin metabolik belirteçler, karaciğer ve böbrek yağlanması üzerine etkileri

    The effects of diet types on metabolic parameters, liver and kidney steatosis

    BEGÜM GÜLER ŞENTÜRK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    GastroenterolojiKoç Üniversitesi

    Dahiliye Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET KANBAY

  3. Tez No

    956540

    Deneysel beslenme modellerinde SIRT1, NF-κB ve bazı oksidatif stres belirteçlerinin biyokimyasal olarak araştırılması

    Biochemical investigation of SIRT1, NF-κB, and certain oxidative stress markers in experimental dietary models

    FATMA NUR ÖZÇINAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Beslenme ve DiyetetikAksaray Üniversitesi

    Biyoteknoloji ve Moleküler Biyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NESLİHAN TEKİN KARACAER

  4. Tez No

    881100

    Understanding the attention deficit hyperactivity disorder-gut axis by metabolic network analysis

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu-bağırsak ekseni arasındaki ilişkinin metabolik ağ analizi ile incelenmesi

    EZGİ TAŞ

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Kimya MühendisliğiBoğaziçi Üniversitesi

    Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ŞEFİKA KUTLU ÜLGEN

  5. Tez No

    989096

    Beslenme ahlakı: Vegan ve helal beslenmenin epistemolojik mukayesesi

    Ethics of nutrition: An epistemological comparison of vegan and halal diets

    NUREFŞAN BULUT USLU

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    FelsefeAnkara Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HASAN YÜCEL BAŞDEMİR

Geri Dön