Abdurrahmân b. Me'mûn el-Mütevellî en-Nîsâbûrî ve kelâmî görüşleri
Abd al-Rahman ibn Ma'mun al-Mutawalli al-Nîsâbûrî and his theological (kalâm) views
- Tez No: 987290
- Danışmanlar: PROF. DR. FATİH İBİŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: İslami İlimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam ve İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 5./11. yüzyılda yaşamış Ebu Sa'd Abdurrahman el-Mütevellî'nin hayatı, ilmî kişiliği ve kelâmî görüşleri üzerine odaklanmaktadır. Mütevellî, mütekaddim dönemin sonu ile erken klasik dönemin başlangıcını temsil eden bir geçiş evresinde, Buhârâ–Horasan–Bağdat hattında yaşamıştır. Nişâbur, Buhârâ, Merv, Merverrûz ve Serahs gibi ilim merkezlerinde eğitim görmüş; Bağdat Nizâmiye Medresesi'nde müderrislik yapmış ve özellikle fıkıh alanındaki çalışmalarıyla tanınmıştır. Mütevellî'nin kelâmî yönü, el-Ğunye fî usûli'd-dîn adlı eserinde belirginleşmektedir. Muhtasar nitelikteki bu eser, Eş'arî kabullerini özetler; tezlerini önce aklî, ardından naklî delillerle temellendirir ve karşı görüşleri eleştirir. Eserde özellikle Mu'tezile'ye yöneltilen reddiyeler dikkat çekmektedir. Çalışmanın giriş kısmında Mütevellî'nin hayatı, ilmî kişiliği ve yaşadığı dönem tanıtılmış, ana bölümlerde ise kelâmî düşüncesi dört temel bölümde incelenmiştir: birinci bölümde nazar ve bilgi, ikinci bölümde ilahiyyât, üçüncü bölümde nübüvvet, dördüncü bölümde ise kelâm ilminin diğer meseleleri incelenmiştir. Onun görüşleri, Eş'arî geleneğin temel ilkeleriyle uyumlu, bütüncül ve sistematik bir yapı sergilemektedir. Eserde delil olarak kullanılan hadisler senet ve metin bakımından kontrol edilmiş; zayıf rivayetler, aynı muhtevayı taşıyan ve eserde yer almayan sahih rivayetlerle mukayese edilmiştir. Çalışma, Mütevellî'nin fakih kimliğinin gölgesinde kalan kelâmcı yönünü görünür kılmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the life, scholarly profile, and theological (kalâm) views of Abû Saʿd ʿAbd al-Raḥmân al-Mutawallî, who lived in the 5th/11th century. Al-Mutawallî lived along the Bukhârâ–Khurasan–Baghdad intellectual axis during a transitional phase that marked the end of the early (mutaqaddim) period and the beginning of the early classical phase of Islamic theology (kalâm). He received his education in scholarly centers such as Nîshâpûr, Bukhara, Marw, Marw al-Rûdh (Marverrûz), and Sarakhs; he served as a mudarris (professor) at the Nizâmiyya Madrasa in Baghdad and became particularly well known for his works in the field of Islamic jurisprudence (fiqh). Al-Mutawallî's theological (kalâm) views become most clearly articulated in his work al-Ghunya fî Uṣûl al-Dîn. This concise work summarizes the Ash'arî tenets; it substantiates his theses first with rational ('aqlî) and then with transmitted (naqlî) proofs, and critiques opposing views. The refutations (raddiyyât), particularly those directed against the Mu'tazila, are noteworthy in the work. In the introductory part of the study, al-Mutawallî's life, scholarly personality, and the period he lived in are introduced, while his theological (kalâm) views is examined in four main sections in the core chapters: the first section covers naẓar (speculation/epistemology) and knowledge, the second section deals with Ilâhiyyât (Divine Attributes/Theology), the third section addresses Nubuwwa (Prophethood), and the fourth section investigates other issues of the science of Kalâm. His views exhibit a coherent and systematic structure that aligns closely with the foundational principles of the Ashʿarî tradition. The ḥadîths used as evidence in the work were checked in terms of sanad (chain of narration) and matn (text); weak narrations (ḍaʿîf riwâyât) were compared with authentic narrations (ṣaḥîḥ riwâyât) that carry the same content but are not included in the original work. The study reveals al-Mutawallî's Kalâmî dimension, which has been overshadowed by his identity as a jurist (faqîh).
Benzer Tezler
- Ebu Sa'd Abdurrahman en-Nîsâburî ve kelam anlayışı
Abū Saʿd ʿAbd al-Raḥmān al-Nīsābūrī and his understanding of kalām
EYÜP ENSARİ SEVGİLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DilbilimSiirt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEYİTHAN CAN
- Mütekaddim dönem Eş'arî kelâmında cevher anlayışı
The understanding of substance in the Mutaqaddimîn period of Ash'arite kalām
FATIMA AKKAYA ÖĞE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Dinİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLYAS ÇELEBİ
- Sakarya ve Düzce mısır alanlarında lepidoptera takımına bağlı zararlı türlerin popülasyon takibi, doğal düşmanları, alternatif mücadelesi ile trıchogramma türlerinin bazı biyolojik özellikleri
Population dynamics, natural enemies of lepidopteran pests in maize area of Sakarya and Duzce provinces, and their alternative control along with factors affecting some biological features of trichogramma species
ABDURRAHMAN SAMİ KOCA
Doktora
Türkçe
2023
ZiraatBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY KAÇAR
- Akışkan yataklı kömür yakıcısı modeli ve ikinci kanun analizi
A Comprehensive model and the second law analysis of a fluidized bed coal compustor
NURDİL ESKİN
- XIX. yüzyıl başlarında Avrupa dengesi ve Nizam-ı Cedid ordusu
Başlık çevirisi yok
SİPAHİ ÇATALTEPE
Doktora
Türkçe
1989
Tarihİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TOKTAMIŞ ATEŞ