Ceza hukukunda ilgilinin rızası
Consent of the entitled person
- Tez No: 987293
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜNEŞ OKUYUCU ERGÜN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ceza hukukunda ilgilinin rızası başlıklı bu çalışma beş ana bölümden oluşmaktadır. Suç genel teorisi bağlamında ilgilinin rızasının sistematik olarak incelenmesine geçmeden önce konunun felsefi temelleri üzerinde durmak bir zorunluluk arz ettiğinden, birinci bölüm pasif süjenin fiile rıza göstermesinin devletin cezalandırma yetkisinin bir sınırını oluşturup oluşturmayacağına ayrılmıştır. İkinci bölümde öncelikle rızanın ceza hukukundaki görünüm biçimleri üzerinde durulmakta, sonrasında tipiklik ile hukuka aykırılık arasındaki ilişki ve tipiklik ile ihlal edicilik arasındaki ilişki incelenerek bu hususlarda bir tercihte bulunulmaktadır. Öğretide ilgilinin rızası haricindeki bütün hukuka uygunluk nedenlerinin esası çatışan menfaatlerin dengelenmesine dayandırıldığından, bu konuda ayrıksı bir nitelikte olduğu belirtilen ilgilinin rızasının esasının ortaya konulması özel bir öneme sahip olmaktadır. Yapılan bu ön açıklamalardan sonra rızanın suç genel teorisindeki yeri analiz edilmektedir. Tasarruf edilebilirlik başlıklı üçüncü bölümde bir ön sorun olarak hak, hukuki varlık ve menfaat kavramları irdelenmekte, bu doğrultuda pasif süjenin kendisine ait hukuki varlık ve menfaatler üzerinde sahip olduğu tasarruf yetkisinin bir sübjektif hak olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği değerlendirilmektedir. Üzerinde tasarruf edilebilen hakların tespitinde hangi kriterin benimsenmesi gerektiği sorunu ayrı bir başlıkta ele alınmaktadır. Ardından kendisine ait olan hukuki varlık ve menfaatler yönünden bireyin sahip olduğu tasarruf yetkisi incelenmektedir. Bu bağlamda vücut bütünlüğüne müdahale niteliğini taşıyan deri parçalarının alınması ve kan nakli, sünnet, dövme ve takı işlemlerinin yanı sıra özellikle tıbbi müdahaleler, estetik müdahaleler, organ ve doku nakli, kısırlaştırma, insan üzerinde deney ve spor faaliyetlerini hukuka uygun kılan nedenin ilgilinin rızası mı yoksa hakkın kullanılması mı olduğu tartışılmaktadır. Dördüncü bölümde rızanın geçerlilik şartlarına yer verilmektedir. Bu doğrultuda rızanın hukuki mahiyetine ilişkin olarak ileri sürülen farklı görüşler irdelenerek bir değerlendirme yapılmaktadır. Rızanın hukuki mahiyetinin bu şekilde belirlenmesinden sonra rızanın açıklanması, irade sakatlıkları, içeriği ve rızanın gösterileceği zaman gibi konular ceza hukukunun bağımsız karakteri içinde ele alınmaktadır. Öğretide rıza gösterme ehliyeti ve rızanın temsilci tarafından verilmesine ilişkin olarak yoğun tartışmalar yürütüldüğünden bu sorunların çözümüne katkı sağlanmasına çalışılmaktadır. Bu bölümde son olarak varsayılan rıza, öğretide mahiyeti üzerine ileri sürülen farklı görüşler çerçevesinde incelenmekte; bu bağlamda ceza hukukunda böyle bir kavramın geliştirilmesine gerçekten ihtiyaç olup olmadığı sorgulanmaktadır. Çalışmanın son bölümünde Türk öğretisinde daha önce üzerinde hiç durulmadığı görülen taksirle işlenen fiillerde rıza inceleme konusu yapılmaktadır. İtalyan öğretisinde taksirle işlenen fiillerde ilgilinin rızasına bir hukuka uygunluk nedeni olarak etki tanıyan ve tanımayan görüşler bulunmaktadır. Anılan görüşlerin değerlendirilmesinden sonra taksirli fiillerde pasif süjenin iradesinin içeriğinin ne olduğu, diğer bir ifadeyle bir kişinin hangi koşulda rıza göstermiş sayılacağı hususu irdelenmektedir. Bu bölümde son olarak taksirli fiillerde üzerinde tasarruf edilemeyen hukuki varlık ve menfaatlere ilişkin verilen rızaya bağlanan sonuçlara yer verilerek çalışma tamamlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the role of consent of the entitled person within criminal law, structured into five chapters. Initially, the study addresses the philosophical foundations of consent, investigating whether the consent given by a passive subject imposes limits on the state's punitive power. The second chapter explores various manifestations of consent in criminal law, scrutinizing the relationship between typicality and unlawfulness, as well as between typicality and offensiveness, adopting clear positions on these matters. Recognizing that causes of justification other than the consent of the entitled person are based on the balancing of the conflicting interests, particular attention is given to the unique legal foundation of consent as a cause of justification. This discussion concludes with an assessment of the systematic placement of consent within the general theory of crime. The third chapter, titled Disposability, delves into the concepts of right, legal good, and interest to determine whether the dispositive power of the passive subject over their legal goods and interests constitutes a subjective right. It further establishes criteria for identifying disposable rights and evaluates the individual's power of disposition. Within this context, the study critically assesses whether the consent of the entitled person or the exercise of a right justifies medical and aesthetic procedures, organ and tissue transplantation, sterilization, human experimentation, sports activities, and bodily interventions such as blood transfusions, circumcision, tattooing and other ornamental modifications. The fourth chapter examines the validity requirements of consent. It reviews various doctrinal perspectives regarding the legal nature of consent and evaluates essential aspects, including manifestation, defects of will, content and timing within the autonomous framework of criminal law. Given ongoing doctrinal debates over the capacity to consent and consent given by a representative, this chapter provides a nuanced contribution to resolving these controversies. The issue of presumed consent is also critically assessed, questioning its necessity and appropriateness in criminal law. The final chapter addresses consent in the context of negligent acts, an area previously unexplored in Turkish doctrine. In Italian criminal law doctrine, perspectives differ on whether consent can justify negligent acts. After evaluating these viewpoints, the study examines the content of the will of the passive subject in negligent acts, in other words, the conditions under which a person is deemed to have given consent. The chapter concludes by assessing the legal consequences of consent given to negligent acts concerning non-disposable legal goods and interests.
Benzer Tezler
- Ceza hukukunda ilgilinin rızası
Consent of the person concerned in criminal law
ASİYE MERVE TURANLI ÖZCAN
- Türk ve Fransız Ceza hukukunda kanunun hükmünü yerine getirme
Order of the law in Turkish and French Criminal law
MUHAMMED BUHARİ ÇETİNKAYA
- Türk ceza hukukunda çalışma hürriyetinin ihlali(5237 sayılı TCK m. 117)
Violation of freedom to work in Turkish criminal law(Article 117 of the Turkish Penal Code No. 5237)
BAKİ KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT KOCASAKAL
- Suçu bildirmeme suçu (TCK m.278)
The offence of failure to report a crime (article 278 of the Turkish Penal Code)
SAFA YAŞAR ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Hukukİstanbul Medipol ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA ALAN