İklim krizi ve Avrupa Birliği Yeşil Mutabakat etkileri ışığında enerji piyasalarında dışa bağımlılık: Türkiye ve Avrupa Birliği enerji piyasalarının dinamikleri
External dependence in energy markets in the light of climate crisis and European Union Green Deal impacts: The dynamics of Türkiye and the European Union energy markets
- Tez No: 987292
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABREG SİNAN ÇELEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Temeli jeolojik hareketlere dayanan ve daha sonra sanayi devriminden tetiklenen iklim krizi zamanla evrensel bir soruna evrilmiştir. Krizin boyutu giderek artmıştır ve etkileri yoğunlaşmıştır. Çalışmada ilk aşamada iklim krizi, nedenleri, etkileri ve krizin enerji boyutundan söz edilmiştir. Ardından Avrupa Birliği'nin 2019'da açıkladığı iklim krizine yönelik bir çözüm olarak değerlendirilen Avrupa Yeşil Mutabakatı teorik bir çerçevede ele alınmıştır. Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın hedefleri, enerji sektörüyle olan ilişkisi ve düzenlemelerinden bahsedilmiştir. Bu bağlamda, enerji piyasası ve yeşil dönüşüm politikalarında önemli bir rolü olan enerjide dışa bağımlılık çerçevesinde, Avrupa Birliği ve Avrupa Birliği ile ekonomik ilişkileri bulunan Türkiye çalışmaya dahil edilmiştir. İklim krizi ve Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın Türkiye ve Avrupa Birliği enerji sektörü üzerindeki etkileri incelenmiştir. Enerji sektörü incelemesi için elektrik ithalat bağımlılığı, elektrik üretimi ve elektrik fiyatı verileri kullanılmıştır. Söz konusu veriler EUROSTAT ve TCMB'den edinilmiştir. İklim krizi ve Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın etkileri ışığında enerji sektörü, enerjide dışa bağımlılık temelinde ve 2011:1 – 2025:1 dönemi kapsamında analiz edilmiştir. Bu analiz için ilk olarak serilerin durağanlıkları test edilmiştir. Test sonuçlarının I(0) ve I(1) derecelerini vermesi ARDL analizine imkân tanımıştır ve çalışmada ARDL yaklaşımının kullanılması uygun görülmüştür. İki ayrı model ile Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın Türkiye ve Avrupa Birliği enerji sektörü mutabakat öncesi ve sonrası olarak analiz edilmiştir. Her iki modele ait analiz sonuçları, elektrik ithalat bağımlılığı ile elektrik üretimi arasında ters yönlü, elektrik fiyatı arasında ise doğru yönlü bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Enerji piyasaları karşılaştırıldığında Türkiye'nin enerji piyasasındaki kısa dönemli sapmalar Avrupa Birliği'ne kıyasla daha uzun sürede dengeye gelmektedir. Sonuçlara bağlı olarak, hem Türkiye hem de Avrupa Birliği'nde elektrik üretiminde dışa bağımlı kaynaklar yerine yerli kaynaklar kullanılmalı ve sürdürülebilir bir üretim sağlanmalıdır. Yerli üretim sayesinde üretim maliyetleri ve elektrik fiyatı üzerindeki baskı hafifleyecektir. Böylece, doğru yönlü ilişki nedeniyle elektrik fiyatının azalması enerjide dışa bağımlılığı azaltacaktır.
Özet (Çeviri)
The climate crisis, rooted in geological movements and then triggered by the industrial revolution, has evolved into a universal problem over time. The scale of the crisis has gradually increased and its effects have intensified. In the first stage of the study, the climate crisis, its causes, effects and the energy dimension of the crisis are mentioned. Then, the European Green Deal, which is considered as a solution to the climate crisis announced by the European Union in 2019, is discussed in a theoretical framework. The objectives of the European Green Deal, its relationship with the energy sector and its regulations are mentioned. In this context, the European Union and Turkey, which has economic relations with the European Union, are included in the study within the framework of external dependence on energy, which has an important role in the energy market and green transformation policies. The impacts of the climate crisis and the European Green Deal on the energy sector of Turkey and the European Union are analyzed. For the energy sector analysis, data on electricity import dependency, electricity generation and electricity prices are used. These data are obtained from EUROSTAT and CBRT. In the light of the impacts of the climate crisis and the European Green Deal, the energy sector is analyzed on the basis of energy external dependence and for the period 2011:1 - 2025:1. For this analysis, the stationarity of the series is tested first. The fact that the test results yielded I(0) and I(1) degrees allowed for ARDL analysis and it was deemed appropriate to use the ARDL approach in the study. Two separate models are used to analyze the energy sector of Turkey and the European Union before and after the European Green Deal. The analysis results of both models reveal that there is an inverse relationship between electricity import dependence and electricity generation and a direct relationship between electricity price. Based on the results, both in Turkey and the European Union, domestic resources should be used in electricity generation instead of foreign-dependent resources and a sustainable production should be ensured. Domestic production will alleviate the pressure on production costs and electricity prices. Thus, a decrease in the electricity price due to the direct relationship will reduce external dependence on energy.
Benzer Tezler
- Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın Türkiye iklim politikalarına etkileri
The effects of the European Green Deal on Turkish climate policies
NURTEN AZRA YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Siyasal BilimlerAltınbaş ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TOLGA DEMİRYOL
- Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Türkiye'ye etkileri
European Green Deal and its effects on Türkiye
SONGÜL AYAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Çevre MühendisliğiAdıyaman ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMİL BAHAÜDDİN VARINCA
- Sürdürülebilir kalkınma ve yeşil ekonomi: Avrupa Birliği örneği
Sutainable development and green economy: An example of European Union
RUMEYSA GEVHER
- Küresel iklim krizinin gastronomiye etkileri; politikalar ve çözümler
The impact of the global climate crisis on gastronomy; policies solutions
YUSUF KAMİL AĞDUMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıBaşkent ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. NURTEN BEYTER
- Küresel iklim krizinde sektörel yeşil dönüşüm: Türk lojistik sektörü için bir model önerisi
Sectoral green transformation in the global climate crisis: A model proposal for the Turkish logistics industry
EMRE İPEKÇİ
Doktora
Türkçe
2023
UlaşımMaltepe ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET TANYAŞ