2000 sonrası küresel durgunluk dönemlerinde dolaylı vergi politikalarının etkisi: Seçilmiş gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin karşılaştırılması
The impact of indirect tax policies during post–2000 global recession periods: A comparative analysis of selected developed and developing countries
- Tez No: 987435
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA EMRE AKBAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Politikası Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
2000 sonrası kriz ve durgunluk evrelerinde ülkelerin bütçe dengelerini korumak için dolaylı vergilere artan biçimde başvurması, büyüme–enflasyon–eşitsizlik üçgeninde bu vergilerin gerçek etkilerine ilişkin karşılaştırmalı kanıt ihtiyacını artırmıştır. Bu çalışma bu bağlamda 2008–2012 ve 2020–2024 dönemlerinde uygulanan KDV/GST politikalarının makroekonomik etkilerini gelişmiş (Almanya, ABD, Birleşik Krallık, Japonya, Norveç) ve gelişmekte olan (Türkiye, Brezilya, Çin, Güney Afrika, Malezya) 10 ülke üzerinde test ederek literatürdeki bu boşluğu doldurmayı amaçlamıştır. Amaç; (i) mal–hizmet vergilerinin (M&H) büyüme ve enflasyon üzerindeki etkilerinin ülke gruplarına göre farklılaşıp farklılaşmadığını ölçmek, (ii) kriz anındaki geçici oran indirimlerinin işleyişini değerlendirmek ve (iii) tasarruf ile gelir eşitsizliğinin bu ilişkileri nasıl yönlendirdiğini ortaya koymaktır. Hipotezler; H1–H2: M&H payı büyümeyi zayıflatır, enflasyonu yükseltir; H3: tasarruf büyümeyi destekler, enflasyonu sınırlar; H4: eşitsizlik büyümeyi olumsuz, enflasyonu olumlu etkiler; H5 ise; geçici KDV/GST indirimlerinin kısa vadede büyümeyi destekleyeceği, enflasyonda geçici baskı yaratacağı yönünde belirlenmiştir. Yöntem olarak iki fazlı (2008–2012; 2020–2024) dönem ortalamalarından oluşturulan panelde ülke sabit etkileri kullanılmış, standart hatalar ülke düzeyinde kümelenmiştir; sağlamlıkta KDV Gelir Oranı (VRR) eklenmiştir. Bulgular, gelişmiş ülkelerde oran indirimlerinin hedefli ve süreli araç olarak sınırlı/öngörülebilir etkiler ürettiğini; güçlü vergi tabanı ve idari uyum sayesinde büyüme–enflasyon etkilerinin yönetilebilir kaldığını göstermektedir. Gelişmekte olanlarda ise yüksek M&H bağımlılığı ve daha belirgin fiyat geçişkenliği nedeniyle enflasyonist baskılar güçlüdür; büyüme etkileri oynaktır. VRR' nin dâhil edilmesi, oran ayarlamalarına kıyasla taban/uyum kapasitesinin daha kalıcı ve büyüme yünlü sonuçlar verdiğini teyit etmiştir. Genel sonuç ise“oranda hızlı manevra, tabanda kalıcı güçlendirme”ilkesinin ve sosyal hedefleme/telafi mekanizmalarının kriz yönetiminde belirleyici olduğudur.
Özet (Çeviri)
The increasing use of indirect taxes by countries to maintain their budget balances during the crisis and recession phases after 2000 has increased the need for comparative evidence on the real effects of these taxes on the growth-inflation-inequality triangle. In this context, this study aims to fill this gap in the literature by testing the macroeconomic effects of VAT/GST policies implemented during the 2008–2012 and 2020–2024 periods on 10 developed (Germany, USA, UK, Japan, Norway) and developing (Turkey, Brazil, China, South Africa, Malaysia) countries. The aims are; (i) to measure whether the effects of goods and services taxes (GST) on growth and inflation differ across country groups, (ii) to evaluate the functioning of temporary rate reductions during the crisis, and (iii) to reveal how savings and income inequality drive these relationships. Hypotheses; H1–H2: GST share weakens growth and increases inflation; H3: saving supports growth and limits inflation; H4: Inequality negatively affects growth and positively affects inflation; and H5: Temporary VAT/GST reductions will support growth in the short term and create temporary pressure on inflation. The method employed was country fixed effects in a panel constructed from two-phase (2008–2012; 2020–2024) period averages, with standard errors clustered at the country level. The VAT Revenue Ratio (VRR) was added for robustness. The findings indicate that rate reductions in developed countries, as a targeted and time-limited tool, produce limited/predictable effects, while growth-inflation effects remain manageable thanks to a strong tax base and administrative harmonization. In developing countries, inflationary pressures are strong due to high M&H dependence and more pronounced price pass-through, and growth effects are volatile. The inclusion of VRR confirms that floor/adjustment capacity yields more durable and growth-oriented results compared to rate adjustments. The overall conclusion is that the principle of“fast maneuvering at the rate, permanent strengthening at the base”and social targeting/compensation mechanisms are decisive in crisis management.
Benzer Tezler
- COVİD-19 tanısı ile Hacettepe Üniversitesi erişkin hastanesinde izlenen hastaların hastalık ile ilgili risk algıları ve yaşam tarzı değişikliği planlarının değerlendirilmesi
Evaluation of disease-related risk perceptions and lifestyle change plans of patients followed up at Hacettepe University adult hospital with the diagnosis of COVİD-19
KAMIL ZARNISHANOV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İç HastalıklarıHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY SAİN GÜVEN
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSEL ÇALIK BAŞARAN
- Yüksek manyetik anizotropili, kırılgan olmayan FePt tozlarının elektrik boşalımıyla üretimi, manyetik ve yapısal özelliklerinin incelenmesi
Synthesis of non-brittle FePt powder with high magnetic anisotropy by electric discharge and investigation of their magnetic and structural properties
PELİN TOZMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Fizik ve Fizik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiFizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORHAN KAMER
- Küreselleşme-bölgeselleşme sürecinde Türkiye deneyimi
Experience of Turkey in the globalization-regionalization process
A. EVRİM İŞGÜDEN BALIKÇI
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
EkonomiÇanakkale Onsekiz Mart Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELİHA ENER
- İstanbul'da neoliberal kentleşme dinamikleri: Kamu yararı ve kentsel rejim analizi
Neoliberal urbanisation dynamics of Istanbul: Public interest and urban regime analysis
SEÇİL ÖZALP
Doktora
Türkçe
2017
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ERKUT
- Urban protests against neoliberal urban policies: The case of Istanbul
Neoliberal kent politikalarına karşı kentsel protestolar: İstanbul örneği
DİLEK KARABULUT
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Sosyolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ERKUT