XV-XVI. yüzyıllarda Aydın Sancağı'nda sınai bitkiler ziraatı
Industrial plant agriculture in Aydın Sanjak in 15th-16th centuries
- Tez No: 987676
- Danışmanlar: PROF. DR. CAHİT TELCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Aydın Sancağı, İzmir, Aydın Sanjak, Izmir
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezin temel konusu, Osmanlı İmparatorluğu' nun önemli sancaklarından biri olan Aydın Sancağı'nda, XV ve XVI. yüzyıllarda sınai bitkileri ve küçükbaş hayvan verilerini nüfus ve ekili arazi miktarı gibi faktörlerle birlikte değerlendirerek üretim eğilimini ortaya koymaktır. Yaptığımız bu çalışmanın temel kaynakları Aydın Sancağı'na ait mufassal tapu tahrir defterleridir. Elde ettiğimiz bulgular, XV ve XVI. yüzyıllarda pamuk ziraatının bilhassa sancağın güney kazalarında yoğunlaştığını; keten, kendir ve kenevir ziraatının ise Bozdağların kuzey ve güney eteklerindeki kazalarda ağırlık kazandığını göstermektedir. Bunun dışında susam bitkisinin kaydedilme şeklinden dolayı bu bitkinin üretim eğilimini kesin bir şekilde ortaya koyamıyoruz. Aydın Sancağı'nda sınai bitki üretim eğilimini ortaya koyarken nefer başına düşen ürün miktarı trendiyle kontrol ettik. Yaptığımız bu karşılaştırmaya göre pamuk bitkisinde meydana gelen artış nüfus artış oranına göre çok daha fazladır. Buna göre nefer başına düşen keten ve kenevir bitkilerinde görülen artış daha düşük düzeydeyken, nefer başına düşen küçükbaş hayvan miktarında artış yok denecek kadar azdır. Birinci bölümde, Aydın Sancağı'nda tarıma etki eden faktörleri iki başlık altında inceledik. Bunlardan ilki bu topraklarda tarımı etkileyen doğal faktörler yani coğrafya ve iklim yapısıdır. Üzerinde durulan bir diğer konu ise tarımı etkileyen beşerî faktörler olarak nüfus ve arazi dağılımıdır.İkinci bölümde ise tezimizin ana konusu olan sınai bitkilerinin üretim miktarlarını, eğilimlerini, nefer başına düşen ürün miktarını ve ziraatı yapılan iskân yeri sayıları gibi konular üzerinde duruldu. Ayrıca burada küçükbaş hayvancılık da incelenen konular arasında yerini almıştır.
Özet (Çeviri)
The primary focus of this thesis is to examine the production trends of industrial crops—namely cotton, flax, hemp, sesame, mulberry, acorn, and madder—in Aydın Sanjak, one of the key administrative regions of the Ottoman Empire, during the 15th and 16th centuries. This analysis considers not only the production levels of these crops but also the factors behind these levels such as demographic changes, and variations in cultivated land. The main sources of this study are the detailed cadastral registers (mufassal tapu tahrir defterleri) pertaining to Aydın Sanjak. Findings of this thesis suggest that cotton cultivation became especially concentrated in the southern districts of the sanjak during the period under study. In contrast, flax, hemp, and cannabis cultivation gained importance in districts situated along the northern and southern foothills of the Bozdağ Mountains. However, due to the registration method through which sesame was recorded in the sources, it is not possible to determine its production trend with certainty. In assessing production trends for the 15th and 16th centuries, particular attention was given to per capita yields. This analysis reveals that the increase in cotton cultivation outpaced population growth, while the rise in flax and hemp production per capita was more modest. Conversely, the number of ovines per registered individual points to the lack of increase during the same period. The first chapter explores the factors of agricultural production in Aydın Sanjak under two categories. The first section examines natural factors, particularly geography and climate, while the second section focuses on human factors such as population dynamics and land tenure patterns. The second chapter reveals around the core subject of the thesis: the production quantities and trends of industrial crops, per capita yields, the number of settlements engaged in cultivation. This chapter also considers Animal husbandry, namely the ownership of sheep/goat, as part of the broader agricultural landscape of the sanjak.
Benzer Tezler
- La Vie artistique litteraire culturelle et sociale l'Izmir en langue Française (du XVII'eme siecle a nos jours)
Fransızca'da İzmir'in sanatsal edebi kültürel ve toplumsal yaşamı (XVII'inci yüzyıldan günümüze)
HASAN ZORLUSOY
Doktora
Fransızca
1993
Fransız Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL KAYRA
- XV ve XVI. yüzyıllarda Birgi Kazası'nın sosyal ve ekonomik yapısı
Social and economic structure of Birgi Accident in the 18th century
ŞAKİR GÜMÜŞ
- XV. ve XVI. yüzyıllarda Tire kazası'nın sosyal ve ekonomik yapısı
The social and economic structure of Tire district in 15th and 16th centuries
GÜLAY BELEN
- Halk şairi Halil Çivi'nin hayatı, sanatı ve şiirleri
Folk peom Halil Çivi his life,art and poems
AYSUN ARSLANTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. ESMA ŞİMŞEK