Duyusal işleme hassasiyeti ile bozulmuş yeme davranışları arasındaki ilişkide beden imajının aracı rolü
The mediating role of body image in the relationship between sensory processing sensitivity and distorted eating behavior
- Tez No: 987685
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİYE CANAN TAŞLIOĞLU SAYINER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yeme bozuklukları (YB), bireylerin fiziksel ve psikolojik sağlığını tehdit eden çok boyutlu durumlardır (Edakubo & Fushimi, 2020). Bozulmuş yeme davranışları; kısıtlayıcı yeme, tıkınırcasına yeme, arınma gibi uyum bozucu örüntülerle başlayıp zamanla klinik düzeye ulaşabilir (Barakat vd., 2023). Bu sağlıksız davranışların erken değerlendirilmesi ve risk faktörlerinin belirlenmesi, önleme ve müdahale programlarının geliştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Güncel bulgular, beden imajı ve duyusal işleme hassasiyetinin (DİH) yeme bozukluğu riskinde etkili olduğunu göstermektedir (Naish & Harris, 2012; Goswami vd., 2012). DİH, bireyin iç ve dış uyaranlara karşı hassasiyetini artırarak beden algısında bozulmalara yol açabilir; bu da memnuniyetsizlik ve yeme davranışlarında bozulma ile ilişkilendirilebilir (Herbert vd., 2012; Khalsa vd., 2018). Mevcut çalışma, DİH ile yeme bozukluğu riski arasındaki ilişkide beden imajının aracı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya, psikiyatrik veya hormonal tanısı olmayan ve düzenli ilaç kullanmayan 305 yetişkin katılmıştır. Katılımcılardan cinsiyet, yaş, algılanan sosyoekonomik statü, boy, kilo ve bedenlerini nasıl değerlendirdiğine dair beden tipi verileri toplanmıştır. Bulgular, DİH ile olumsuz beden imajı arasında pozitif bir ilişki olduğunu ve beden imajının DİH ile yeme bozukluğu davranışları arasındaki ilişkide tam aracı rol oynadığını göstermiştir. Bu etki, cinsiyet kontrol edildiğinde dahi devam etmiştir. Yeme bozukluğu açısından yüksek riskli grupta, DİH ile beden imajı arasındaki ilişki daha güçlü bulunmuş; bu grupta dış uyaran hassasiyeti ile beden/kilo kaygılarının arttığı belirlenmiştir. İç uyaran hassasiyeti yüksek bireylerde kısıtlayıcı yeme davranışı ve bedenini değiştirme arzusu daha fazla bulunmuştur. Ayrıca, çalışmada, cinsiyet, yaş ve algılanan sosyoekonomik statü gibi demografik değişkenlerin ana değişkenlerle ilişkisi ve anlamlı farklılıkları incelenmiş, ortak risk gruplarının örtüşüp örtüşmediği değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Eating disorders (ED) are complex conditions that significantly impact physical and psychological health (Edakubo & Fushimi, 2020). Disordered eating behaviors, such as restrictive eating, binge eating, and purging, may escalate to clinical levels (Barakat et al., 2023). Early identification of risk factors is essential for developing effective prevention and intervention strategies. Recent studies indicate that body image and sensory processing sensitivity (SPS) play crucial roles in the development of eating disorders (Naish & Harris, 2012; Goswami et al., 2012). SPS, which heightens sensitivity to both internal and external stimuli, may distort body perception, contributing to body dissatisfaction and maladaptive eating behaviors (Herbert et al., 2012; Khalsa et al., 2018). This study investigates whether body image mediates the relationship between SPS and eating disorder risk. The sample comprised 305 adults, free from psychiatric or hormonal conditions and not using regular medication. Demographic data such as gender, age, perceived socioeconomic status, height, weight, and self-assessed body type were collected. Results revealed a positive correlation between SPS and negative body image, with body image fully mediating the relationship between SPS and disordered eating behaviors, even after controlling for gender. In the high-risk group for eating disorders, the SPS-body image relationship was stronger, with increased external sensitivity linked to greater concerns about body and weight. Internal sensitivity was associated with more restrictive eating behaviors and a stronger desire to alter body appearance. The study also examined the relationships between demographic variables and the main variables, assessing the overlap among common risk groups.
Benzer Tezler
- Tavuk etinde tazeliği izlemek için gerçek zamanlı-pH duyarlı kolorimetrik akıllı indikatör geliştirilmesi
Development of real time-pH-sensitive colorimetric intelligent indicator to monitor chicken meat freshness
İREM MELDA KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Gıda MühendisliğiSakarya ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA AYHAN
- Çocukluk çağı travmaları ile somatizasyon arasındaki ilişkiler: Duyusal işleme hassasiyeti ve duygu ifade etme becerisinin aracı rolü
The relations between childhood trauma and somatization: Mediating role of sensory processing sensitivity and emotion expression ability
SENA ÖZÜNLÜ
- The relationship between childhood trauma, resilience and psychological flexibility: The role of sensory processing sensitivity
Çocukluk çağı travması ile psikolojik dayanıklılık ve psikolojik esneklik ilişkisi: Duyusal işleme hassasiyeti'nin rolü
ARZUM KUTLU
- Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinde uyarıcı işleme hassasiyeti ile depresyon ilişkisi
The relationship between sensory processing sensitivity and depression of Ondokuz Mayıs University Medical Faculty students
PINAR KÜÇÜKOSMANOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiOndokuz Mayıs ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA FEVZİ DİKİCİ
- Psikolojik danışman adaylarında duyusal işlemleme hassasiyeti ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide bilinçli farkındalığın aracı rolü
The mediating role of mindfulness in the relationship between sensory proccessing sensitivitiy and resilience in counselor candidates
PINAR ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜGE AKBAĞ
