Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları ile sürdürülebilir tüketim davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relationship between prospective science teachers' attitudes towards environmental problems and sustainable consumption behaviors
- Tez No: 987706
- Danışmanlar: PROF. DR. AYHAN ÇİNİCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları, sürdürülebilir tüketim davranışları ve bu ikisi arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, deneysel olmayan nicel araştırma desenlerinden nedensel-karşılaştırma ve ilişkisel tarama desenleri esas alınmıştır. Bu çerçevede, fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumlarının ve sürdürülebilir tüketim davranışlarının, cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği, nedensel-karşılaştırma deseni kullanılarak incelenmiştir. Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları ve sürdürülebilir tüketim davranışları arasındaki ilişkinin yönü ve düzeyini belirlemek için ise ilişkisel tarama deseni tercih edilmiştir. Çalışmanın örneklem grubunu 2024-2025 öğretim yılında Ordu üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği iki, üç ve dördüncü sınıfta öğrenim gören toplam 94 öğretmen adayı oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak, Çevre Sorunlarına Yönelik Tutum Ölçeği ve Sürdürülebilir Tüketim Davranışı Ölçeği kullanılmıştır. Ulaşılan veriler, betimsel ve kestirimsel analizlere tabii tutulmuş ve sonuçlar tartışılmıştır. Buna göre, fen biligisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına ilişkin tutumları orta düzeyde bulunmuştur. Cinsiyet değişkeni açısından kadınların tutum puanlarının, istatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte, erkeklerden yüksek olduğu görülmüştür. Sınıf düzeyi değişkeni açısından bakıldığında ise, genel olarak sınıf düzeyi arttıkça çevre sorunlarına yönelik tutum puanlarında da bir artış olduğu dikkat çekmektedir. Diğer taraftan, tutum ölçeğinin duyuşsal alt boyutları arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler saptanmış, bu da çevresel tutumun bütüncül bir yapıda değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir tüketim davranışlarında ise erkek öğretmen adaylarının ortalama puanları nispeten yüksek çıkmış, ancak bu fark da istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. İlgili ölçek kapsamında gerçekleştirilen ilişki analizleri sonucunda,“ihtiyaç dışı satın alma”alt boyutunun, diğer alt boyutlarla ve ölçeğin genel ortalamasıyla ters korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgu, aşırı tüketim eğilimlerinin çevresel duyarlılık, tasarruf ve yeniden kullanım gibi sürdürülebilir davranışları olumsuz etkilediğini göstermektedir. Son olarak, çevreye yönelik tutumlarla sürdürülebilir tüketim davranışları arasında düşük düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Alt boyut düzeyinde ise, özellikle çevre duyarlılığı ile tutumun duyuşsal bileşenleri arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, it was aimed to examine pre-service science teachers' attitudes towards environmental issues, their sustainable consumption behaviors, and the relationship between these two variables. The research employs non-experimental quantitative designs, specifically causal-comparative and correlational survey designs. Within this framework, the causal-comparative design was used to investigate whether pre-service science teachers' attitudes towards environmental issues and their sustainable consumption behaviors differ based on gender and grade level. To determine the direction and strength of the relationship between attitudes towards environmental issues and sustainable consumption behaviors, the correlational survey design was employed. The sample of the study consisted of 94 pre-service science teachers enrolled in the second, third, and fourth years of the Science Education Program at the Faculty of Education, Ordu University, during the 2024–2025 academic year. Data was collected using the Attitude Scale Towards Environmental Issues and the Sustainable Consumption Behavior Scale. The data obtained from the implementation of the scales were subjected to descriptive and inferential statistical analyses, and the results were discussed accordingly. The findings indicated that pre-service teachers' attitudes towards the environment were at a moderate level. Although not statistically significant, female participants scored higher than males in terms of environmental attitudes. In terms of grade level, there was a general trend of increasing attitude scores as the grade level increased. Additionally, positive and significant correlations were identified among the affective sub-dimensions of the attitude scale, suggesting that environmental attitudes should be considered as a holistic construct. Regarding sustainable consumption behaviors, male pre-service teachers had slightly higher average scores, but this difference was also not statistically significant. Correlation analyses related to this scale revealed that the“non-essential purchasing”sub-dimension was negatively associated with the other sub-dimensions and with the overall scale mean. This finding suggests that tendencies toward overconsumption negatively affect sustainable behaviors such as environmental sensitivity, saving, and reuse. Finally, a low but significant positive correlation was found between environmental attitudes and sustainable consumption behaviors. At the sub-dimension level, significant relationships were especially observed between environmental sensitivity and the affective components of attitude.
Benzer Tezler
- Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları ile çevre sorunlarına yönelik tutum ve davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between pre-service science teachers'awareness about sustainable development and attitudes and behaviours toward environmental issues
ASLI KOÇULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN SERT
- Vatandaş bilimi uygulamalarının fen bilgisi öğretmen adaylarının vatandaş bilimi tutumları, sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları ve görüşlerine etkisi
The effect of citizen science practices on preservice science teachers' citizen science attitudes, sustainable development awareness and views
GAMZE GÖZEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimErciyes ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLI SAYLAN KIRMIZIGÜL
- Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevreye yönelik etik yaklaşımları ile sürdürülebilir çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi
Investigation of prospective science teachers' ethical approach towards environment with attitudes towards sustainable environment
GİZEM ALPAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimAdnan Menderes Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLGÜN YENİCE
- Öğretmenlerin, öğretmen adaylarının ve öğrencilerin sürdürülebilir çevre ile ilgili kavramsal anlamaları ve tutumları
Conceptual understanding and attitudes of teachers, prospective teachers and students towards sustainable environment
ŞAHİKA YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER ERGİN
- Öğretmen adaylarının (Sosyal bilgiler, Fen bilgisi, İlköğretim Din kültürü ve Ahlak bilgisi, Türkçe) çevre sorunlarına yönelik tutumları
Teacher of candidates (Social studies, Science, Science elementary religion and ethics, Turkish language) attitudes towards to enviromental problems
SUAT POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimErciyes Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEVDET KIRPIK