Vatandaş bilimi uygulamalarının fen bilgisi öğretmen adaylarının vatandaş bilimi tutumları, sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları ve görüşlerine etkisi
The effect of citizen science practices on preservice science teachers' citizen science attitudes, sustainable development awareness and views
- Tez No: 1002155
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ASLI SAYLAN KIRMIZIGÜL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Bilim ve Teknoloji, Education and Training, Science and Technology
- Anahtar Kelimeler: Fen bilgisi eğitimi, Science education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, vatandaş bilimi uygulamalarının fen bilgisi öğretmen adaylarının vatandaş bilimi tutumları, sürdürülebilir kalkınma farkındalıkları ve bu sürece yönelik görüşleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında İç Anadolu Bölgesi'ndeki bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 53 fen bilgisi öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden gömülü desen benimsenmiştir. Nicel boyutta kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılırken, nitel boyutta fenomenoloji desenine başvurulmuştur. Araştırmanın nicel verileri“Sürdürülebilir Kalkınma Farkındalık Ölçeği”ve araştırmacı tarafından geliştirilen“Vatandaş Bilimi Tutum Ölçeği”ile toplanmış olup, nitel verileri ise dokuz öğretmen adayı ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Dokuz haftalık uygulama sürecinde deney grubundaki öğrenciler Zooniverse, iNaturalist ve Instantwild gibi platformlar üzerinden veri toplama, analiz ve gözlem faaliyetlerine katılmışlardır. Veri analizi sürecinde bağımlı ve bağımsız örneklem t-testleri, SPANOVA kullanılmıştır. Çalışma sonucunda deney grubunun son test puanlarında ön teste göre anlamlı bir artış saptanmıştır. Uygulamaların öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerini, vatandaş bilimi pozitif katılımcı tutumlarını olumlu etkilediği görülmüştür. Kontrol grubunun farkındalık ve tutum puanlarında ise anlamlı bir değişim gözlenmemiştir. Farkındalık boyutları incelendiğinde, en belirgin artışın ekonomik ve çevresel sürdürülebilirlik boyutlarında yaşandığı belirlenmiştir. Nitel bulgular, vatandaş bilimi uygulamalarının bilimsel kavramları somutlaştırdığını, katılımcıları“bilim insanı gibi”hissettirerek özgüven kazandırdığını ve çevre sorunlarına yönelik sorumluluk bilincini artırdığını ortaya koymuştur. Bununla birlikte, platformların dil engeli, teknik altyapı yetersizliği ve veri girişi karmaşası gibi unsurlar zorlayıcı yönler olarak belirtilmiştir. Sonuç olarak, vatandaş bilimi uygulamalarının fen eğitimi müfredatına entegre edilmesinin, bilim okuryazarlığı yüksek ve sürdürülebilirlik hedeflerine duyarlı öğretmen adayları yetiştirilmesinde etkili bir strateji olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effects of citizen science practices on pre-service science teachers' attitudes toward citizen science, their awareness of sustainable development, and their views on this process. The research was conducted during the 2024–2025 academic year with 53 pre-service science teachers studying at a public university in the Central Anatolia Region. An embedded mixed-methods design was adopted in the study. In the quantitative dimension, a quasi-experimental design with a control group was used, while a phenomenological design was employed in the qualitative dimension. The quantitative data were collected using the“Sustainable Development Awareness Scale”and the“Citizen Science Attitude Scale”developed by the researcher. The qualitative data were obtained through semi-structured interviews conducted with nine pre-service teachers. During the nine-week implementation process, students in the experimental group participated in data collection, analysis, and observation activities through platforms such as Zooniverse, iNaturalist, and Instant Wild. In the data analysis process, dependent and independent samples t-tests as well as SPANOVA were employed. The findings revealed a significant increase in the post-test scores of the experimental group compared to their pre-test scores. The practices were found to positively influence pre-service teachers' scientific process skills and their positive participatory attitudes toward citizen science. No significant change was observed in the awareness and attitude scores of the control group. When the dimensions of awareness were examined, the most notable increases were identified in the economic and environmental sustainability dimensions. Qualitative findings indicated that citizen science practices helped concretize scientific concepts, enabled participants to feel“like scientists,”thereby enhancing their self-confidence, and increased their sense of responsibility toward environmental issues. However, language barriers, insufficient technical infrastructure, and complexity in data entry were reported as challenging aspects of the platforms. In conclusion, integrating citizen science practices into the science education curriculum was determined to be an effective strategy for educating pre-service teachers with high levels of scientific literacy and sensitivity to sustainable development goals.
Benzer Tezler
- Öğretmen adaylarına yönelik e-devlet hizmetleri farkındalık eğitiminin etkililiği
Effectiveness of e-government services awareness training for teacher candidates
TUĞBA KOCADAĞ ÜNVER
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAMİ ŞAHİN
- Sosyal bilgiler eğitiminde birleştirme II tekniğinin akademik başarı tutum ve kalıcılığa etkisi
The effect of consolidation II technique in social studies education on academic achievement, attitude and retention
EMİNE YALMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiSosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ÇİFTÇİ
- İstanbul Avrupa yakasında bulunan özel şirket çalışanları prespektifinden siber güvenlikte mevcut durum analizi
Current situation analysis in cyber security from the perspective of private company employees on the european side of İstanbul
SEZER MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilim ve Teknolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaFen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÇAVUŞ YONAR
- Akıllı şehirlerin su yönetim idarelerinde e-yönetim sürecinin modellenmesi
Modelling of e-application process at the water management authority of smart city
VEYSİ ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Mimarlıkİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM ESEN
- Micro-mobility in Ankara: Considerations for a potential citizen science application
Ankara'da mı̇kro hareketlı̇lı̇k: Olası bı̇r vatandaş bı̇lı̇mı̇ uygulaması ı̇çı̇n gerekenler
DEMET DOĞANAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Endüstri Ürünleri TasarımıOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜZİN ŞEN
DOÇ. DR. YEKTA BAKIRLIOĞLU