Yargı kararları ışığında konut ve çatılı işyeri kiralarında bedel tespiti
Determination of value for residential and roofed workplace rentals in the light of judicial decisions
- Tez No: 987873
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BANU BİLGE SARIHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Konut ve çatılı işyeri kira sözleşmesi, Kira bedelinin tespiti, Kira artışı, Uyarlama, Arabuluculuk, Residential and Roofed Workplace Lease Agreement, Determination of Rent, Rent Increase, Adaptation, Mediation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Hukuk Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Konut ve çatılı işyeri kiralarında kira bedelinin tayini, mülkiyet hakkı ile kiracının korunması ilkesi arasındaki hassas dengenin merkezinde yer almaktadır. Mülga 6570 sayılı Kanun döneminde, kira bedelinin belirlenmesine ilişkin temel maddelerin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesiyle doğan hukuki boşluk, uzun yıllar boyunca Yargıtay'ın“hak ve nesafet”ilkeleri çerçevesinde geliştirdiği içtihatlarla doldurulmuştur. Ancak bu durum, yargı kararlarında tam bir yeknesaklık sağlanamamasına ve taraflar açısından hukuki öngörülebilirlik sorunlarına yol açmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle birlikte, bu alandaki uyuşmazlıklar kanuni bir statüye kavuşturulmuş ve m. 344 hükmü ile kira bedelinin tespitinde uygulanacak maddi hukuk kuralları sistematik bir yapıya büründürülmüştür. TBK m. 344 uyarınca, kira artış oranları bir önceki kira yılının on iki aylık TÜFE ortalaması ile sınırlandırılarak kiracı aleyhine aşırı artışların önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte kanun koyucu, uzun süreli kira ilişkilerinde değişen iktisadi koşullar ve emsal rayiçler karşısında kiraya verenin mağduriyetini önlemek adına, beş yılı dolduran sözleşmelerde hâkimin kira bedelini endeks sınırına bağlı kalmaksızın takdir edebilmesine imkân tanımıştır. Güncel uygulamada, kira tespit davaları kamu düzenine ilişkin nitelikleri gereği tahkim usulüne kapalı tutulmuş; ancak artan uyuşmazlıkların hızlı çözümü için arabuluculuk bir dava şartı olarak sisteme dahil edilmiştir. Çalışmada, kira bedelinin sınırlandırılmasındaki tarihsel gelişim ve TBK kapsamındaki tespit kriterleri incelenmiş; ayrıca zorunlu arabuluculuk süreci ile kira uyuşmazlıklarının tahkime elverişliliği değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The determination of rent in residential and roofed workplace leases lies at the heart of the delicate balance between the right to property and the principle of protecting the tenant. During the period of the repealed Law No. 6570, the legal gap resulting from the annulment of the fundamental articles regarding rent determination by the Constitutional Court was filled for many years by the precedents developed by the Court of Cassation within the framework of the principles of“equity and fairness.”However, this situation led to a lack of uniformity in judicial decisions and problems of legal predictability for the parties. With the entry into force of the Turkish Code of Obligations No. 6098, disputes in this field gained a statutory status, and the substantive legal rules to be applied in rent determination were systematized under Article 344. Pursuant to Article 344 of the TCO, rent increase rates are limited to the twelve-month average of the Consumer Price Index (CPI) of the previous rental year, aiming to prevent excessive increases against the tenant. Nevertheless, in order to prevent the grievance of the lessor in the face of changing economic conditions and market values in long-term lease relationships, the legislator enabled the judge to determine the rent independently of the index limit in agreements that have completed five years. In current practice, rent determination lawsuits are excluded from arbitration due to their nature concerning public policy; however, mandatory mediation has been included in the system as a cause of action for the rapid resolution of increasing disputes. This study examines the historical development of rent limitation and the determination criteria under the TCO, and evaluates the mandatory mediation process as well as the arbitrability of lease disputes.
Benzer Tezler
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde konut ve çatılı işyeri kiralarında kira bedelinin belirlenmesi ve yargı uygulamaları
Lease price in residential and roofed workplaces within the framework of the Turkish Code of Obligations no. 6098 and judicial practices
YAĞMUR ARIKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukMarmara ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİSİL DURGUN ARSLAN
- Konut ve çatılı ı̇şyeri kiralarında kira bedelinin belirlenmesinde süreler
Periods for the determination of the rent in residential and roofed workplace rent
SİMGE DUVAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukAfyon Kocatepe ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ YAŞAR
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Kiralananın ihtiyaç nedeniyle tahliyesi
Rental's evacuation due to a necessity
GÜLİZ ÖZELÇİ GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Hukukİstanbul ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA CAHİT GÜNEL
- Konut ve çatılı işyeri kiralarının sona erme sebepleri
Reasons for the termination of residential and roofed workplace leases
KÜRŞAT AHMET ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Hukukİstanbul Bilgi ÜniversitesiHukuk Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇE KURTULAN GÜNER