Türkiye'deki denizcilik lisesi öğrencilerinin mesleki algılarının ve kariyer hedeflerine yönelik tutumlarının analizi
The analysis of vocational perceptions and attitudes towards career goals among maritime high school students in Turkey
- Tez No: 987960
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLDEM ELMAS
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Denizcilik, Eğitim ve Öğretim, Teknik Eğitim, Marine, Education and Training, Technical Education
- Anahtar Kelimeler: Mesleki eğitim, Vocational education
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora araştırması, Türkiye'deki denizcilik meslek liselerinin mezunlarını sektöre hazırlamadaki yetersizliklerini bütüncül bir sistem perspektifiyle incelemeyi ve bu yapısal soruna çözüm üretecek özgün bir model geliştirmeyi amaçlamaktadır. Denizcilik meslek liselerinde öğrenim gören 366 öğrenciden elde edilen veriler Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri, Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM) ve k-means kümeleme analizleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular, öğrencilerin okul bağlılığı, meslek algısı, İngilizce yeterliği ve teknolojik becerilerinin mesleki hazır bulunuşluk üzerinde birbirine bağlı dinamik modüller gibi işlediğini; bu modüllerde yaşanan gecikme ve kırılmaların öğrencilerin meslekten uzaklaşmasına yol açtığını göstermiştir. Analizler ayrıca öğrencilerin yüksek, orta ve düşük bağlılık fazlarında konumlandığını ve bu fazların öğrenme motivasyonu, meslekle özdeşleşme ve performans döngülerini belirleyen yapısal işaretler taşıdığını ortaya koymuştur. Bu çalışma, elde edilen bulguları yalnızca betimlemekle sınırlı kalmayarak, eğitim bilimi ve sistem mühendisliği yaklaşımlarını birleştiren özgün bir sistem mimarisi geliştirmiştir. Gözlem–Ünite–Rota eksenlerinden oluşan GÜR Sistemi, öğrenci seçimi, okul kalitesi, staj performansı ve sektörel geri bildirim gibi parçalı süreçleri tek bir veri ağı üzerinde bütünleştirerek denizcilik meslek eğitimi için izlenebilir, geri besleme odaklı ve sürdürülebilir bir yönetişim çerçevesi sunmaktadır. Model, eğitim–istihdam ilişkisini tesadüfi bir süreç olmaktan çıkarıp, stratejik insan kaynağı yönetimine dayalı bir denizcilik eğitimi paradigması önermektedir. Bu kapsamda araştırma, Türkiye'nin 2050 Denizcilik Vizyonu ile uyumlu şekilde, öğrencilerin kariyer gelişimini yapılandıran ve sektörle eğitim arasındaki yapısal bağı güçlendiren veri temelli bir dönüşüm modeli ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This doctoral research aims to examine the structural shortcomings of maritime vocational high schools in Türkiye and to develop an integrated system model capable of addressing the persistent mismatch between education and sectoral employment. Data collected from 366 students were analyzed through Exploratory and Confirmatory Factor Analyses, Structural Equation Modeling (SEM), and k-means clustering. The findings reveal that school engagement, professional perception, English proficiency, and technological skills operate as interconnected dynamic modules that collectively shape students' career readiness. Disruptions within these modules—such as low engagement or insufficient competencies—slow the flow of learning, weaken feedback cycles, and ultimately push students away from the maritime profession. The analyses also show that students cluster into high, moderate, and low engagement phases, each representing structural indicators of how motivation, identity formation, and performance evolve over time. Beyond describing the existing situation, this study makes an original contribution by integrating educational science with systems engineering to design a novel system architecture for maritime vocational education. The proposed GÜR System, built on the Observation–Unit–Route axes, unifies previously disconnected processes such as student selection, school quality, internship performance, and sectoral feedback within a single data-driven network. The system enables trackable, feedback-oriented, and sustainable governance, transforming maritime education from a diploma-oriented structure into a strategic human capital development framework. This model aligns with Türkiye's Maritime Vision 2050, offering a roadmap that strengthens the structural link between education and the maritime sector while supporting institutions in monitoring their own performance and guiding students' long-term career trajectories.
Benzer Tezler
- Coğrafi veriye analitik bilgiye dayalı denizcilik okulları segmentasyonu ve kalite değerlendirmesi
Segmentation and quality evaluation of maritime training institutes based on geographical data and analitical information
ESAT GÜZEL
Doktora
Türkçe
2021
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN BOLAT
- Antecedents and consequences of cyber security awareness: A case study for maritime sector
Siber güvenlik farkındalığının öncülleri ve sonuçları: Denizcilik sektörü için bir vaka çalışması
GİZEM YÜKSEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PELİN BOLAT
- Türk balıkçı gemilerinde iş emniyeti ve çalışan sağlığı
Health, safety & environment on board Turkish fishing vessels
RAMAZAN AÇIKGÖZ
Doktora
Türkçe
2020
Deniz BilimleriMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiSu Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CELAL ATEŞ
DOÇ. DR. FATİH PERÇİN
- Avrupa Birliği denizcilik politikaları çerçevesinde Türkiye`deki tanker taşımacılığının geleceği
The future of tanker transportation in Turkey within European Union`s maritime policies
MERT ÇEVİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
İşletmeİstanbul ÜniversitesiDeniz İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. GÜLER BİLEN ALKAN
- Denizcilik 4.0 gelişmeleri ve Türkiye'deki gemi insanlarının teknostres düzeylerinin incelenmesi
Maritime 4.0 developments and investigation of technostress levels of seafarers in Turkey
DERYA BAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DenizcilikOrdu ÜniversitesiDeniz Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AZİZ MUSLU