Abdülhak Hâmid Tarhan'ın ölümünün devrin gazetelerine yansımaları
Reflections of Abdülhak Hâmid Tarhan's death on the newspapers of the period
- Tez No: 988059
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GENÇ OSMAN GEÇER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Abdülhak Hâmid Tarhan, Millî cenaze merasimi, halkevleri, ihtifal, kanon, nekroloji, ölüm, Abdülhak Hâmid Tarhan, National funeral ceremony, community centers, ihtifal, canon, necrology, death
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tanzimat dönemi Türk edebiyatının önde gelen temsilcilerinden Abdülhak Hâmid Tarhan, 13 Nisan 1937 yılının Salı günü, İstanbul'un Nişantaşı semtinde bulunan Maçka Palas'taki evinde, gece saat biri beş geçe, 85 yaşında vefat etmiştir. Tanzimat edebiyatının yaşayan son temsilcilerinden biri olarak Cumhuriyet devrinde hayatını kaybetmiş olması, ölümüne gösterilen toplumsal ve kurumsal ilgiyi arttırmış, Türk basının dikkatlerini üzerine çekmiştir. Hâmid'in vefatının ardından Atatürk'ün talimatları doğrultusunda, cenaze merasim protokol usul ve esaslarınca düzenlenen Millî cenaze merasimi, geniş halk katılımlarıyla tüm ülke genelinde gerçekleştirilen ihtifal programları ve süreli yayınlarda şairler ve yazarlar tarafından kaleme alınan nekroloji yazıları; Türk basınına an be an yansımaları dolayısıyla önem teşkil etmektedir. Tez çalışması kapsamında, Abdülhak Hâmid Tarhan'ın vefatının İstanbul, Ankara ve İzmir'de yayınlanan ve ulusal çapta bilinen, tanınan köklü gazetelerinden olan; Akşam, Açık Söz, Anadolu, Cumhuriyet, Haber (Akşam Postası), Kurun, Son Posta, Son Telgraf, Tan, Ulus, Ulusal Birlik ve Yeni Asır'ın sayfalarında önemli yer ayırdıkları tespit edilmiştir. Yukarıda bahsi geçen gazetelerin 13 Nisan ve 31 Mayıs 1937 tarihleri arasındaki sayıları Hâmid'in ölümüne ilişkin yazılar bağlamında incelenmiştir. Sonuç olarak, Hâmid'in vefatı sonrasında düzenlenen faaliyetler ve nekroloji yazıları bir bütün halinde incelendiğinde, şair hayattayken onun kıymetini bir türlü itiraf edemeyenlerin onun değerini vefatından sonra anladıklarını ve onun önemli bir şair olduğuna dair yazılar yayımladıklarını görmemizi sağlamıştır. Gazetelerde yayımlanan bu nekroloji yazıları ayrıca Hâmid hakkında hayattayken açıktan eleştiri yapamayanların vefatı sonrasında kendilerini daha rahat hissederek eleştirel yazılar kaleme aldıklarının görülmesine de imkân sunmaktadır. Hâmid'in vefatı sonrası düzenlenen Millî cenaze merasimi, halkevlerinde aynı anda düzenlenen ihtifaller ve kaleme alınan nekroloji yazıları bir şairin ardından düzenlenen bireysel anmadan ziyade Millî hafızada güçlü bir yer edindiğini göstermektedir. Yapılan çalışmalar incelendiğinde, Abdülhak Hâmid Tarhan'ın vefatının Türk basınındaki yansımalarının nekroloji türü bağlamında ayrıntılı bir şekilde incelenmediği tespit edilmiştir. Bu tez, söz konusu boşluğu doldurarak hem edebî nekrolojinin işlevine hem de Abdülhak Hâmid'in Cumhuriyet dönemindeki kültürel inşadaki yerine dair özgün bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
One of the leading representatives of Turkish literature during the Tanzimat period, Abdülhak Hâmid Tarhan, passed away at five past one at night on Tuesday, April 13, 1937, at the age of 85, in his home in Maçka Palas, Nişantaşı district of Istanbul. The fact that he died during the Republican era as one of the last living representatives of Tanzimat literature increased the social and institutional interest shown in his death and attracted the attention of the Turkish press. Following Hamid's death, the national funeral ceremony organized in accordance with the funeral ceremony protocol procedures and principles in line with Atatürk's instructions, the ceremonial programs held throughout the country with broad public participation, and the necrology articles written by poets and writers in periodical publications are of importance due to their moment-by-moment reflections on the Turkish press. Within the scope of the thesis study, Abdülhak Hâmid Tarhan's death was reported in the well-established newspapers published in Istanbul, Ankara and Izmir and known and recognized nationally; It has been determined that they have given significant space to the pages of Akşam, Açık Söz, Anadolu, Cumhuriyet, Haber (Akşam Postası), Kurun, Son Posta, Son Telgraf, Tan, Ulus, Ulusal Birlik and Yeni Asır. The issues of the newspapers mentioned above between April 13 and May 31, 1937 have been examined in the context of articles about Hamid's death. As a result, when the activities organized after Hamid's death and the necrology articles are examined as a whole, it allows us to see the critical articles that those who could not openly criticize him while he was alive felt more comfortable writing after his death. On the other hand, it has allowed us to see that those who could not admit the poet's value while he was alive understood his value after his death and wrote about him as an important poet. The national funeral ceremony organized after Hamid's death, the ceremonies held at the same time in the community centers and the necrology articles written show that rather than individual commemorations organized after a poet, he has gained a strong place in the national memory. When the studies conducted are examined, it has been determined that the reflections of Abdülhak Hâmid Tarhan's death in the Turkish press have not been examined in detail in the context of the necrology genre. This thesis aims to fill this gap and make an original contribution to both the function of literary necrology and the place of Abdülhak Hâmid in the cultural construction of the Republican period.
Benzer Tezler
- Abdülhak Hâmid'in eserlerinde millî ve felsefî unsurlar
National and philosophical elements in the Hâmid's works
REFİKA ALTIKULAÇ DEMİRDAĞ
Doktora
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. BİLGE ERCİLASUN
- Abdülhak Hâmid Tarhan'ın konusunu tarihten alan manzum tiyatroları
Plays written in verse based on history by Abdulhak Hamid Tarhan
AYSUN BAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıKocaeli ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. HASAN KOLCU
- Abdülhak Hâmid Tarhan'ın tiyatro eserleri üzerine bir araştırma ve inceleme
A research and an analysis on Abdülhak Hamid Tarhan?s plays
OĞUZHAN KARABURGU
Doktora
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıPamukkale ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL ÇETİŞLİ
- Abdülhak Hâmid Tarhan'ın eserlerinde mitolojik unsurlar
Mythological elements in the works of Abdülhak Hâmid Tarhan
NİLAY KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SÜHEYLA YÜKSEL
- Abdülhak Hâmid Tarhan'ın Kanbur adlı eserini bir tragedya denemesi olarak okumak
Reading“Kanbur”by Abdulhak Hamid Tarhan as a an attempt of tragedy
FURKAN YANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE EMEL KEFELİ