18. yüzyılın ikinci yarısında Diyarbekir Eyâleti'nde dokumacılık
Weaving in the Province of Diyarbekir in the second half of the 18th century
- Tez No: 988081
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA NURİ TÜRKMEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
18. Yüzyılın İkinci Yarısında Diyarbekir Eyâleti'nde Dokumacılık adlı çalışmada; Osmanlı Devleti'nin dokuma imalatında, özellikle de pamuklularda önemli bir eyâleti durumundaki Diyarbekir'in; öncelikle coğrafi konumuna, isminin menşe'ine ve şehrin kısa tarihçesine değinilmiştir. Çalışma ile dokumacı esnâfı ve bunlarla ilişkili esnâf gruplarının şehir ekonomisindeki yeri ile üretim ve ihracat potansiyeli ortaya konulmuştur. Dokumacı esnâfının ihtiyaç duyduğu hammaddelere, bu hammaddelerin boyanmasında kullanılan maddelerin ne şekilde temin edildiğine ve dokumacılığın en önde gelen ilişkili esnâf grubu olan boyahânelerin durumuna ışık tutulmuştur. Terekelerden elde edilen mamül eşya fiyatları ile dokuma mamülü emtiaların fiyatları karşılaştırılarak dokuma mamüllerinin fiyat/değer algısı, dönemin genelgeçer parası olan Venedik altın dükası ile değerlemesi yapılmıştır. Diyarbekir Şer'iyye Sicilleri'nden; esnâfın mükellef kılındığı vergiler, şehir masrafları ve diğer bazı giderlerin karşılanması için tevzi edilen vergi miktarları oranlarıyla birlikte ortaya çıkarılmıştır. Bu, esnâf içerisinde bulunan dokumacı ve bunlarla ilişkili esnâf gruplarına tevzi edilen vergi miktarı oranının mahiyeti, dokumacılığın eyâlet iktisadındaki gücünü göstermesi açısından dikkate değer bulunmuştur. Buna mebni olarak eyâletin Hazine Defterdarlığı'na tabiiyetinden Voyvodalığa geçiş süreci açıklanmıştır. 18. yüzyılın başından itibâren uygulamaya konulan malikâne sistemi üzere satışa, Diyarbekir Voyvodalığı'na tabi dokuma ve ilişkili hizmet mukâtaalarının da konu edildikleri tespit edilmiştir. Dokuma tezgâhlarına, dokuma mamüllerin ihraç edildikleri güzergâhlar ve ihracatın gerçekleştirilme yöntemlerine çalışmada ayrıca yer verilmiştir. Dokumacılıkta; orducu esnâfı, müdârebe, mükâtebe ve eve iş verme sistemi inceleme konusu yapılmıştır. 18. yüzyılın ikinci yarısında Avrupa'da başlayan özellikle de dokuma imalatında kendini hissettiren Sanayi Devrimi'nin, eyâletin dokumacılığına etkilerinin olup olmadığı ele alınmıştır.
Özet (Çeviri)
In the study titled Weaving Manufacturing in the Second Half of the 18th Century in the Diyarbekir Province, the province of Diyarbekir an important province in the Ottoman Empire's weaving production, especially in cotton was first addressed in terms of its geographical location, the origin of its name, and a brief history of the city. The study revealed the place of the weaving artisans and related artisans groups in the city's economy as well as their production and export potential. The raw materials required by the weaving artisans, the substances used in dyeing these raw materials and how these substances were obtained, and the condition of the dye houses, the most prominent related artisans group in weaving manufacturing, were illuminated. By comparing the prices of finished goods obtained from probate inventories with the prices of weaving products, the price/value perception of weaving goods was analyzed, and a valuation was made with the widely accepted currency of the period, the Venetian gold ducat. From the Diyarbekir Şer'iyye Court Registers, the taxes imposed on artisans, the amounts and rates of taxes allocated for city expenses and other costs were revealed. The nature of the tax amount ratio allocated to the weaving artisans and their related artisans groups was found noteworthy in showing the economic power of weaving manufacturing in the province's economy. Based on this, the transition process from the province's subordination to the Treasury Directorate to the Voivodship was explained. It was determined that from the beginning of the 18th century, according to the malikâne system implemented, weaving and related service contracts subject to the Diyarbekir Voivodship were also included in sales. The study also addressed the weaving looms, the routes through which weaving products were exported, and the methods of export. In weaving manufacturing, the orducu artisans, the system of müdârebe, mükâtebe, and the system of home-based work were examined. It was determined that the Industrial Revolution, which began in the second half of the 18th century in Europe and was especially felt in weaving manufacturing, It has been discussed whether it has an impact on the weaving of the province.
Benzer Tezler
- Çatışma altındaki dünya miras alanlarında UNESCO'nun ve taraf devletlerin tutumu: Diyarbakır surları, Hevsel bahçeleri ve Suriçi bölgesi
The attitude of UNESCO and state parties towards world heritage areasin conflict: The case of Diyarbakır fortress, Hevsel gardens cultural landscape and Suriçi district
RENGİN SEREN
- 18. yüzyılın ikinci yarısında Kayseri (1750-1775)
Kayseri in the second half of the 18. century
MUHAMMET KARAKAŞ
- 18. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı-Fas ilişkileri: Seyyid İsmail ve Ahmed Azmi Efendilerin Fas elçilikleri (1785-1788)
Başlık çevirisi yok
NAZİRE KARAÇAY TÜRKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
TarihKaradeniz Teknik ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET TEZCAN
- 18. yüzyılın ikinci yarısında İstanbul'un et iaşesinin temini: Hassa kasabbaşılık kurumu
Başlık çevirisi yok
MEHMET SAİT TÜRKHAN