Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ve otizm spektrum bozukluğu olan hastalarda glial ve miyelin belirteçlerinin araştırılması
Investigation of glial and myelin markers in patients with attention deficit hyperactivity disorder and autism spectrum disorder
- Tez No: 988465
- Danışmanlar: PROF. DR. ELİF FUNDA ŞENER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tıbbi Biyoloji, Genetik, Psikiyatri, Medical Biology, Genetics, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: DEHB, MBP, Mikroglia, Miyelin, MOG, Otizm, YKL-40, Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu, Merkez sinir sistemi, Otizm spektrum bozukluğu, ADHD, Autism, MBP, Microglia, MOG, Myelin, YKL-40, Attention deficit disorder with hyperactivity, Central nervous system, Autism spectrum disorder
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tıbbi Biyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ile Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), çocukluk döneminde başlayan; dikkat, yürütücü işlevler, birtakım sosyal iletişim ve tekrarlayıcı davranışlar gibi alanlarda kalıcı bozukluklar yaratan nörogelişimsel sendromlardır. Hem DEHB hem OSB'nin etiyolojisi çok faktörlüdür; genetik eğilim, prenatal ve postnatal çevresel etkiler, sinaptik gelişim bozuklukları ve nöroinflamatuar süreçlerin ortak/örtüşen roller taşıdığı düşünülmektedir. Özellikle miyelinizasyon süreçlerindeki farklılıklar, glial hücre aktivasyonu ve nöroimmün yanıtlar, OSB ve DEHB'nin patofizyolojisinde ayırt edici biyolojik eksenler olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı OSB ve DEHB tanısı alan çocuklarda glial aktivasyon belirteci olan Kitinaz-3-Benzeri Protein 1 (CHI3L1/YKL-40) ile miyelin bütünlüğünü yansıtan Miyelin Oligodentrosit Glikoprotein (MOG) ve Miyelin Temel Protein (MBP) düzeylerini inceleyerek bu biyobelirteçlerin iki bozukluk arasındaki olası nörobiyolojik farklılıkları yansıtıp yansıtmadığını değerlendirmektir. Bu çalışma, 45 OSB tanılı çocuk, 45 DEHB tanılı çocuk ve her bir grup için yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 90 kontrol grubu olmak üzere toplam 180 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Serum örneklerinden MOG, MBP ve YKL-40 düzeyleri ELISA yöntemi ile ölçülmüştür. OSB tanılı çocuklarda serum MOG düzeylerinin hem kendi kontrol gruplarına hem de DEHB grubuna kıyasla anlamlı derecede yüksek olduğunu göstermiştir. Bu artışın özellikle erkek OSB hastalarında daha belirgin olduğu saptanmıştır. MBP düzeylerinin ise OSB grubunda kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük olduğu, bu düşüklüğün özellikle kız OSB hastalarında belirginleştiği gözlenmiştir. Buna karşın DEHB grubunda MOG ve MBP düzeyleri hasta ve kontrol grupları arasında anlamlı bir farklılık göstermemiştir. YKL-40 düzeyleri açısından değerlendirildiğinde, OSB grubunda DEHB grubuna kıyasla belirgin bir artış saptanmış; DEHB grubunda ise YKL-40 düzeylerinin görece düşük ve stabil seyrettiği görülmüştür. Bu bulgular, MOG, MBP ve YKL-40'ın OSB ve DEHB'nin ayırt edilmesinde potansiyel biyobelirteç adayları olabileceğini ve gelecekte biyobelirteç temelli sınıflandırma yaklaşımlarına katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) and Autism Spectrum Disorder (ASD) are neurodevelopmental syndromes that begin in childhood and cause lasting impairments in areas such as attention, executive functions, certain social communication skills, and repetitive behaviors. Both ADHD and ASD have a multifactorial etiology; genetic predisposition, prenatal and postnatal environmental influences, synaptic developmental disorders, and neuroinflammatory processes are thought to play common/overlapping roles. Differences in myelination processes, glial cell activation, and neuroimmune responses, in particular, stand out as distinctive biological axes in the pathophysiology of ASD and ADHD. The aim of this study was to examine the levels of Chitinase-3-Like Protein 1 (CHI3L1/YKL-40), a glial activation marker, and Myelin Oligodendrocyte Glycoprotein (MOG) and Myelin Essential Protein (MBP), reflecting myelin integrity, in children diagnosed with ASD and ADHD, and to evaluate whether these biomarkers reflect possible neurobiological differences between the two disorders. This study was conducted with a total of 180 participants: 45 children diagnosed with ASD, 45 children diagnosed with ADHD, and 90 control subjects matched for age and gender in each group. Serum MOG, MBP, and YKL-40 levels were measured using the ELISA method. The results showed that serum MOG levels were significantly higher in children diagnosed with ASD compared to both their control groups and the ADHD group. This increase was particularly pronounced in male ASD patients. MBP levels were found to be significantly lower in the ASD group compared to the control group, with this decrease being particularly pronounced in female ASD patients. In contrast, MOG and MBP levels did not show a significant difference between the patient and control groups in the ADHD group. When evaluated in terms of YKL-40 levels, a significant increase was detected in the ASD group compared to the ADHD group; YKL-40 levels were found to be relatively low and stable in the ADHD group. These findings suggest that MOG, MBP, and YKL-40 may be potential biomarker candidates for differentiating between ASD and ADHD and could contribute to future biomarker-based classification approaches.
Benzer Tezler
- Opiyat kullanım bozukluğu olan hastalarda ortak gelişimsel psikopatoloji açısından otistik özellikler, erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, zekâ düzeyi ve antropolojik parmak uzunlukları oranlarının (2D:4D) değerlendirilmesi
Authistic features, adult attention deficiency hyperactivity disorder, intelligence level and anthropologic finger-rangements (2D:4D) in terms of common developmental psychopathology in patients with opiate use disorder
OSMAN AK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
UZMAN İSMET ESRA ÇİÇEK
- Ankara Üniversitesi Tıp fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi'nde status epileptikus tanısı ile takip edilen hastaların takip sonuçlarının geriye dönük değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
ASLI SAMSA ÖDEMİŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
NörolojiAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER BEKTAŞ
- Operasyon zamanlamalarının fallot tetralojı̇sı̇nde uzun dönemde nörokognı̇tı̇f etkı̇lerı̇
Long term neurocognitive effects of operationtiming in patients with tetralogy of fallot
RÜYA MERİÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REYHAN DEDEOĞLU
- Otizm spektrum bozukluğu tanılı hastalarda bipolar bozukluk gelişimi ile VEGF, IGF-1 ve FGF-2 faktörlerinin ilişkisinin incelenmesi
Investigation the relationship between the development of bipolar disorder and VEGF, IGF-1 and FGF-2 in patients with autism spectrum disorder
GÖKÇE GÜLDİKEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Psikiyatriİstanbul ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT COŞKUN
- Pediatrik Endokrinoloji Polikliniğine başvuran obez hastalarda psikiyatrik eş tanıların görülme sıklığı ve klinik özelliklerin değerlendirilmesi: Retrospektif bir çalışma
Evaluation of the frequency of psychiatric comorbidities and clinical characteristics in obese patients presenting to a Pediatric Endocrinology Outpatient Clinic: A retrospective study
ŞEVVAL KONUK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EDA ÇELEBİ BİTKİN