Yapay zekâ kaygısının iş tatmini üzerindeki etkisinde kontrol odağının düzenleyici rolü
Regulatory role of control locus on the impact of artificial intelligence anxiety on job satisfaction
- Tez No: 988616
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET COŞKUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, çalışanların yapay zekâ kaygısı düzeylerinin iş tatmini üzerindeki etkileri incelenmiş ve bu ilişkide kontrol odağının düzenleyici rolü ele alınmıştır. Araştırmanın temel problemi, yapay zekâ teknolojilerinin çalışma hayatına hızla entegre olmasıyla birlikte çalışanlarda ortaya çıkan farklı kaygı türlerinin iş tutumlarını nasıl etkilediğinin literatürde yeterince açıklanamamış olmasıdır. Bu konu, hem güncel bir örgütsel dönüşüm alanına işaret etmesi hem de çalışan tutumları üzerinde önemli sonuçlar doğurması nedeniyle araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırma kapsamında Türkiye'de kamu ve özel sektörde faaliyet gösteren çalışanlardan oluşan 460 katılımcıdan çevrimiçi anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Yapay zekâ kaygısı öğrenme, iş güvencesi, sosyoteknik körlük ve yapay zekâ yapılandırması olmak üzere dört boyutta; iş tatmini içsel ve dışsal tatmin olarak; kontrol odağı ise içsel ve dışsal kontrol odağı şeklinde ölçülmüştür. Veriler üzerinde geçerlilik ve güvenilirlik analizlerinin ardından korelasyon, çoklu doğrusal regresyon ve Hayes PROCESS Macro Model 1 kullanılarak moderasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, özellikle yapay zekâ öğrenme kaygısının içsel iş tatminini anlamlı ve negatif yönde etkilediğini göstermektedir. Sosyoteknik körlük boyutunun içsel iş tatmini üzerindeki beklenmedik pozitif etkisi ise çalışanların risk farkındalığına dayalı psikolojik değerlendirmelerinin önemini ortaya koymuştur. Ayrıca dışsal kontrol odağına sahip çalışanlarda öğrenme kaygısı arttıkça iş tatmininin daha belirgin biçimde azaldığı, buna karşılık içsel kontrol odağına sahip bireylerin bu olumsuz etkiden görece korunduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, yapay zekâ kaygısının iş tatmini üzerindeki etkilerinin bireysel özelliklere göre farklılaştığını ortaya koyarak literatüre kuramsal ve uygulamaya yönelik katkılar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the effects of employees' artificial intelligence anxiety levels on job satisfaction and evaluates the moderating role of locus of control in this relationship. The main research problem arises from the insufficient explanation of how different anxiety types emerging with the rapid integration of artificial intelligence technologies into working life influence employees' work attitudes. This issue is addressed because it represents a current transformation area and has important implications for organizational behavior. Data were collected through an online survey from 460 employees working in public and private sectors in Türkiye. Artificial intelligence anxiety was measured in four dimensions, while job satisfaction was examined as intrinsic and extrinsic satisfaction. Locus of control was measured as internal and external orientation. Validity, reliability, correlation, multiple linear regression, and moderation analyses were conducted using Hayes PROCESS Macro Model 1. The findings indicate that artificial intelligence learning anxiety significantly reduces intrinsic job satisfaction. The unexpected positive effect of sociotechnical blindness on intrinsic job satisfaction suggests that employees' psychological evaluations based on risk awareness play a decisive role in this relationship. The main contribution of the study relates to the moderating role of locus of control. Results show that as learning anxiety increases, job satisfaction decreases sharply among employees with an external locus of control, whereas individuals with an internal locus of control are protected.
Benzer Tezler
- Oyunlaştırma yöntemlerinin matematik eğitimindeki etkisi; Unıty tabanlı bir eğitim uygulaması üzerine deneysel bir çalışma
The effect of gamification methods in mathematics education; an experimental study on a Unity-based educational application
TANSU ULUSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sakarya ÜniversitesiBilişim Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Software defect prediction with a personalization focus and challenges during deployment
Kişiselleştirme odaklı yazılım hata tahmini ve entegrasyon zorlukları
BEYZA EKEN
- Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar
Başlık çevirisi yok
OSMAN MURAT KOÇTÜRK
- Bir pamuk iplikhanesinde fiili çalışma metodlarının incelenmesi ve mevcut işlemlerin standart sürelerinin saptanması
Başlık çevirisi yok
MÜRŞİDE KESEROĞLU
