Dil devriminin kayıp sözcükleri
Lost words of the language revolution
- Tez No: 988664
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HİMMET BÜKE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Dil, Dil inkılabı, Dil özellikleri, Language, language revulotion, Language features
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 1928–1938 yılları arasındaki Dil Devrimi sürecinde, dönemin süreli yayınlarında önerilmiş ancak günümüz Türkçesinde kullanımdan düşmüş sözcükleri incelemektedir. 1928'de gerçekleştirilen Harf Devrimi'nin ardından başlayan Dil Devrimi, Türkçeyi yabancı öğelerden arındırarak özleştirmeyi ve zenginleştirmeyi amaçlamıştır. Bu kapsamda, belirtilen yıllar arasında yayımlanan Cumhuriyet, Ulus, Vakit ve Türk Dili gazeteleri taranmış; bu yayınlarda yer alan, günümüze ulaşamayan sözcükler tespit edilerek yapısal açıdan değerlendirilmiştir. Araştırma, yalnızca dijital arşivler üzerinden erişilen 1928–1938 dönemi süreli yayınlarıyla sınırlandırılmıştır. İncelenen yayınlarda tespit edilen sözcükler sınıflandırılmış, öz Türkçe sözcükler biçimbilimsel ve anlamsal açıdan değerlendirilmiştir. Bu inceleme sürecinde TDK Güncel Türkçe Sözlük, Derleme Sözlüğü, Tarama Sözlüğü, Andreas Tietze Tarihi ve Etimolojik Türkiye Türkçesi Lugati, Gülensoy'un Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü, Paçacıoğlu'nun VIII.-XVI. Yüzyıllar Arasında Sözcük Dağarcığı, Nişanyan Sözlük ve Kubbealtı Sözlüğü gibi etimolojik kaynak ve sözlüklerden yararlanılmış. Verilerin gazete tasnifi ve köken bakımından sınıflandırılması yapılmıştır. Bu süreçte elde edilen veriler, dilin geçirdiği dönüşümün somut örneklerini sunmakta; Türkçenin tarihsel gelişiminde unutulmuş unsurları yeniden görünür kılmaktadır. Çalışmanın amacı, Dil Devrimi döneminde önerilen ancak günümüze ulaşamayan sözcükleri gün yüzüne çıkararak Türkçenin söz varlığına tarihsel bir perspektif kazandırmaktır. Elde edilen bulgular, dilin toplumsal ve siyasal değişimlerle nasıl biçimlendiğini ortaya koymakta; Türkçenin geçmişten günümüze uzanan evrimini anlamaya katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the words proposed during the Language Reform period between 1928 and 1938 that appeared in periodicals of the time but have since fallen out of use in modern Turkish. Following the Alphabet Reform of 1928, the Language Reform aimed to purify and enrich Turkish by eliminating foreign elements. Within this framework, the newspapers Cumhuriyet, Ulus, Vakit, and Türk Dili published between 1928 and 1938 were analyzed, and obsolete words found in these publications were identified and evaluated structurally. The research is limited to digital archives of the periodicals published between 1928 and 1938. The identified words were categorized, and the purely Turkish ones were examined in terms of morphology and semantics. Throughout this process, several etymological sources and dictionaries were utilized, including the TDK Contemporary Turkish Dictionary, Derleme Sözlüğü, Tarama Sözlüğü, Andreas Tietze's Historical and Etymological Dictionary of Turkish, Gülensoy's Dictionary of Turkish Word Origins in Turkey Turkish, Paçacıoğlu's Vocabulary Between the 8th and 16th Centuries, Nişanyan Dictionary, and Kubbealtı Dictionary. The collected data were classified according to newspaper and word origin. The findings of this study present concrete examples of the linguistic transformation that occurred during the reform period, making visible the forgotten elements of the Turkish language's historical development. The main purpose of the study is to rediscover the words proposed but not preserved in modern Turkish, thereby offering a historical perspective on the Turkish lexicon. Ultimately, the results contribute to understanding how language evolves under social and political change and shed light on the long-term evolution of Turkish from past to present.
Benzer Tezler
- Dil devrimi sonrası Türkiye Türkçesine giren Türkçe kelimelerin söz varlığına etkileri
Effects of Turkish words entering Turkey Turkish to statement existence after language reform
ALİ ÖZGÜN ÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2008
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. ÇETİN PEKACAR
- Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi dersinin uzaktan eğitim yoluyla verilmesi konusunda öğrenciler ve öğretim elemanları ne düşünüyor? Tek durumlu bir örnek olay çalışması
What do teachers and learners think about distance education of the course of principles of Atatürk and history of Turkish revolution: A single case study
SEZEN SIĞIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk İnkılap TarihiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiSosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADİL ADNAN ÖZTÜRK
- Türkiye'deki Orta Doğulu göçmen kadınlar: Feminist perspektiften nitel bir analiz
Middle Eastern migrant women in Turkey: A qualitative analysis from a feminist perspective
ZİLAN AKAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerBahçeşehir ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELCEN ALTINBAŞ UMUT
- Le Reflet du reel et du reve les oeuvres de Gustave Flaubert
Gustave Flaubert'in eserlerinde hayal gerçek yansıması
BATTAL OĞUZ
Doktora
Fransızca
2002
Fransız Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiFransız Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. NECMİ YAŞAR